ตั้งแต่ผมเริ่มเรียนธรรมะ ข้อปฏิจจสมุปบาท ก็เข้าใจ ความหมายภาษาธรรม...เปลี่ยนไป “สัญญา” หนึ่งในนามรูป กลายเป็น “ความจำได้หมายรู้” วิญญาณ กลายเป็นกระบวนการรับรู้แต่เรื่อง “วิญญาณ” ที่ผมเพิ่งอ่านเจอ จากหนังสือ “เล่า ให้ฟัง” พ.สิริ วัชรานกูล วัดควนเนียง 2564 คือวิญญาณ ที่พวกเรารู้จัก และเข้าใจกันมานาน ลองอ่านกันต่อไปปี พ.ศ.2532 ฉันพำนักอยู่ที่พักสงฆ์เขากอ ราวๆตี 3 ตี 4 หัวรุ่ง ฉันนั่งอยู่ในอุปจารสมาธิ มองเห็นโยมคล้าย โยมชราอายุ 84 ปี ซึ่งได้ข่าวป่วยอยู่ในโรงพยาบาล มาที่บ้านราชกรูด จ.ระนองนึกในใจจะถาม “เป็นอย่างไรบ้างโยม?” โยมก็ตอบเสียงดัง “โยมสบายดีแล้ว เจ้าค่ะ!”เช้าวันนั้น ฉันออกไปรับบิณฑบาต หลานสาวออกมาใส่บาตร ฉันถามถึงโยมคล้าย เธอบอกยังอยู่โรงพยาบาล แสดงว่าทางบ้านยังไม่รู้ข่าวใกล้เที่ยงวันนั้น ศพโยมคล้าย ก็มาตั้งบำเพ็ญกุศลที่บ้าน 3 คืน วันสุดท้ายศพก็ถูกนำไปเผาที่เมรุวัดบ้านหงาว ใกล้ๆตัวเมืองระนองฉันไปร่วมเผาศพ กลับถึงเขากอเอาก็เกือบค่ำ นั่งพักอยู่ในอุปจารสมาธิจนหัวค่ำ โยมคล้ายก็เดินยิ้มกริ่มเข้ามาหา มาในรูปร่างหน้าตาโยมคล้ายเต็มๆเป็นยายคล้ายคนเดิม...ยายคล้ายเมื่อใส่บาตรพระเสร็จ ยกมือท่วมหัว ปากสมาทาน “สาธุ สาธุ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งของข้าพเจ้าตลอดชีวิต สาธุ!”แสดงถึงความศรัทธาในพระรัตนตรัยหนักแน่นมั่นคงยายคล้ายคนเดิม หน้าตาสดชื่นยิ้มแย้มแจ่มใสมากกว่ายายคล้ายตัวจริง ที่เคยเห็นตอนเช้า พอเข้ามาใกล้ ก็ยกมือท่วมหัว “โยมมาลาแล้วเจ้าค่ะ พระคุณเจ้าดูเอาไว้นะเจ้าคะ”ฉันยังตั้งหลักรับการลาไม่ทัน โยมคล้ายก็เอนตัวลงกับพื้น นอนหงาย สองมือประสานไว้บนหน้าอก หลับตาพริ้ม ฉันรู้ว่า นี่คือท่านอนทำอานาปานสติโยมคล้ายค่อยๆ ผ่อนลมหายใจเข้าออก...แล้วก็แผ่วลงๆ ครู่เดียวก็แน่นิ่งฉันกำลังคิด โยมคล้ายแกนอนแสดงอาการตาย ให้ดู พริบตานั้น โยมคล้ายก็หายวับไปฉันลืมตาขึ้น ด้วยความข้องใจ โยมคล้ายมาบอกลาตาย เป็นแค่ภาพในนิมิต หรือภาพจริง อยากจะถามอีกสักคำ “โยมจะไปไหน” แต่ก็ไม่ทันโยมคล้ายหายไปอย่างไร้ร่องรอย ทิ้งไว้แต่กลิ่นหอมจางๆ คล้ายกลิ่นธูปผสมกลิ่นดอกไม้หน้าหีบศพ“ไปดี เถิดโยม” ฉันนั่งพูดในความมืด ส่งใจถึงโยมคล้ายได้เพียงเท่านั้นสาธุ! ชีวิตหนึ่งจบลงแล้ว หลังจากทนแดดทนฝนมาได้ถึง 84 ปี แต่ไม่ได้จบลงอย่างบริบูรณ์ เนื้อหนังมังสา “นามรูป” ภายนอกหรอกที่เผาทิ้งไป ส่วน “วิญญาณ” นามรูปภายใน ใครเล่าจะเผาทิ้งไปได้พ.สิริ วัชรานกูล จบข้อเขียนเรื่องนี้ได้อย่างซาบซึ้ง ...วิญญาณโยมคล้ายจะต้องเดินทางต่อไปและต่อไป ในวัฏจักร สงสารมันยาวไกล.กิเลน ประลองเชิง
