ทีม mRNA เทคโนโลยีแพลตฟอร์ม ทันตะจุฬาฯ นำโดย ศ.ทญ.ดร.รังสินี มหานนท์, ผศ.ทญ.ดร.จันทรกร แจ่มไพบูลย์, อาจารย์ ทญ.ดร.วิชญา วิศิษฐ์รัศมีวงศ์ และทีมงาน เรียบเรียงข้อมูลความคืบหน้าของวัคซีน mRNA-1273 ซึ่งเป็นความหวังว่าจะเป็นวัคซีนตัวแรกที่จะหยุดยั้งการระบาดของโควิด-19 ได้ ความหวังที่จะหยุดการเสียชีวิต และความเสียหายต่อเศรษฐกิจ คือการพัฒนาวัคซีนที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ วัคซีนเข็มแรกต่อโรค COVID-19 ที่เรียกว่า เมสเซนเจอร์อาร์เอ็นเอ (mRNA)-1273 ได้ถูกฉีดให้กับอาสาสมัครคนแรกชื่อ Jennifer Haller เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2563 ในการศึกษาเบื้องต้นที่เรียกว่าเฟส 1 โดยมีอาสาสมัครจำนวน 45 คน ประกอบด้วยผู้ชาย, ผู้หญิงไม่ตั้งครรภ์ อายุ 18-55 ปี แบ่งเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละ 15 คน แต่ละกลุ่มได้รับวัคซีนที่มีความเข้มข้นแตกต่างกัน คือ 25, 100 และ 250 ไมโครกรัม การฉีดวัคซีนจะทำ 2 ครั้ง ห่างกัน 28 วัน จุดประสงค์หลักของการศึกษาเฟส 1 คือ ดูความปลอดภัยของวัคซีน รวมทั้งดูผลเบื้องต้นของการสร้างภูมิต้านทาน (immunogenicity) ในอาสาสมัคร ใช้เวลาเพียง 42 วัน ทีมงานสามารถที่จะพัฒนาวัคซีน mRNA-1273 ได้ โดยใช้กระบวนการสังเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ไม่ต้องอาศัยโรงงานขนาดใหญ่และไม่ต้องมีกระบวนการที่ซับซ้อนหลายขั้นตอน เมื่อเปรียบเทียบกับโปรตีนวัคซีน ทำให้การผลิตวัคซีน mRNA-1273 ทำได้ในปริมาณมาก มีราคาถูกข้อมูลที่ถูกนำมาใช้ในการพัฒนาวัคซีน mRNA-1273 อาศัยความรู้ต่อยอดจากการพัฒนาวัคซีนต่อโรค SARS และโรค Middle East respiratory syndrome (MERS) เมื่อ 10 กว่าปีก่อน ซึ่งเกิดจากเชื้อโคโรนาไวรัสที่ใกล้เคียงกัน ทำให้ทราบว่า spike โปรตีน เป็นเป้าหมายในการผลิตวัคซีน และที่สำคัญพบว่าการเปลี่ยนแปลงอะมิโนแอซิดบางตำแหน่งทำให้เกิดความเสถียรของ spike โปรตีน ส่งผลให้เกิดการสร้างภูมิต้านทานได้ดีขึ้น วัคซีน mRNA-1273 เป็นนวัตกรรมล่าสุด แตกต่างจากวัคซีนทั่วไปที่เป็นโปรตีนหรือเชื้อโรคที่ถูกทำให้ตาย หลักการของวัคซีน mRNA-1273 เป็นการฉีดพันธุกรรมโมเลกุลที่เรียกว่า mRNA เข้า ไปในร่างกาย แล้วให้ร่างกายเป็นโรงงานผลิตวัคซีนโปรตีนเพื่อกระตุ้นภูมิต้านทานข้อมูลระบุว่า วัคซีนตัวนี้ถูกพัฒนาโดยนักวิทยาศาสตร์จาก U.S. National Institute of Allergy and Infectious Disease (NIAID) และ บริษัท Moderna ที่ทำงานเกี่ยวกับ mRNA Technology mRNA-1273 ประกอบด้วย 2 ส่วน ส่วนแรก คือ mRNA ที่จำเพาะต่อ spike โปรตีนของเชื้อ SAR-CoV-2 ซึ่งโปรตีนตัวนี้มีความสำคัญในการติดเชื้อเข้าสู่เซลล์ของระบบทางเดินหายใจ ส่วนที่สอง คือ ไขมันอนุภาคนาโน (lipid nanoparticle) ที่ใช้ห่อหุ้ม mRNA ป้องกันการย่อยสลายจากเอนไซม์ไรโบนิวคลิเอสซึ่งมีอยู่ทั่วร่างกายในอดีตการพัฒนาวัคซีนจะใช้เวลามากกว่า 1 ปีก่อนที่จะนำไปทดสอบในคน จากความก้าวหน้าทางด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ทำให้การพัฒนาวัคซีนในปัจจุบันทำได้รวดเร็วขึ้น วัคซีนต่อโรค severe acute respiratory syndrome (SARS) ที่ระบาดในปี พ.ศ.2546 ใช้เวลาในการพัฒนาประมาณ 20 เดือน และวัคซีนต่อโรคซิกา (Zika) ที่ระบาดในปี พ.ศ.2558 ใช้เวลา 6 เดือนในการพัฒนา ก่อนที่จะนำไปทดสอบในคน ส่วนวัคซีนโรค COVID—19 นับว่าเป็นการพลิกโฉมในการพัฒนาวัคซีนซึ่งใช้เวลาแค่ 42 วัน...!!วัคซีน mRNA-1273 ทำงานอย่างไรmRNA เทคโนโลยีสามารถนำมาใช้ในการผลิตโปรตีนที่มีความสำคัญทางด้านการแพทย์ได้ทุกชนิด ในกรณีของวัคซีนตัวนี้ mRNA ที่จำเพาะต่อ spike โปรตีนของเชื้อ SARS-CoV-2 จะถูกสังเคราะห์ ขึ้นมาในห้องปฏิบัติการ หลังจากนั้น mRNA จะถูกห่อหุ้มด้วยไขมันอนุภาคนาโน แล้วฉีดเข้าไปในร่างกาย เซลล์ในบริเวณที่ฉีดจะกลืนกินไขมันอนุภาคที่มี mRNA เข้าไปแล้วนำไปสู่การสร้าง spike โปรตีน ซึ่งจะไปกระตุ้นเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกัน สร้างแอนติบอดีเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรคมีข้อมูลสนับสนุนว่า mRNA-1273 น่าจะประสบความสำเร็จ หลังจากที่สัตว์ทดลอง คือ ลิง และคนที่ติดเชื้อ SARS-CoV-2 สามารถสร้างภูมิต้านทานต่อเชื้อนี้ได้ ทำให้คาดว่าการสร้างวัคซีนโรค COVID-19 มีความเป็นไปได้สูง ข้อมูลล่าสุดในการพัฒนาวัคซีนป้องกันโควิด-19 พบว่าผลเบื้องต้นจากเฟส 1 ออกแล้วเมื่อช่วงปลายเดือนพฤษภาคม และมีความเป็นไปได้ที่การศึกษาในเฟส 2 ของกลุ่มอาสาสมัครมีจำนวนมากขึ้น โดยจะรวมถึงอาสาสมัครในกลุ่มเสี่ยง เช่น บุคลากรทางการแพทย์กำลังเริ่มขึ้นในเดือนมิถุนายนนี้ เป็นที่คาดการณ์ว่าถ้าผลการทดสอบวัคซีนโรค COVID-19 ในคนออกมาดี เราน่าจะมีวัคซีนที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพพร้อมฉีดในคน 12-18 เดือนข้างหน้านอกจาก mRNA-1273 แล้ว ยังมีวัคซีนโรค COVID-19 อีกหลายชนิดที่กำลังจะเริ่มทำการทดสอบเฟส 1 ในคน เป็นที่แน่นอนว่าวัคซีนจะเป็นเครื่องมือที่สำคัญที่สุดในการต่อสู้กับเชื้อ SARS-CoV-2 เพื่อป้องกันชีวิตมนุษย์และสร้างความมั่นคงของเศรษฐกิจโลก.
