คอลัมน์ Sustainable together สัปดาห์นี้ ได้ร่วมคณะไปกับบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เพื่อดูงานด้านพลังงานของบริษัท Tokyo Gas และ Hokkaido Gas ที่ประเทศญี่ปุ่น เพื่อศึกษาโมเดลบริหารคลังก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ข้ามฤดูกาล (Seasonal Demand) ที่เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้คลัง (Utilization) สูงสุดโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่ม พร้อมถอดบทเรียนเทคโนโลยีถังเก็บความปลอดภัยขั้นสูงจาก IHI Corporation
นายจตุรงค์ วรวิทย์สุรวัฒนา รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ หน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เล่าให้ฟังระหว่างเยี่ยมชมการดำเนินงานของคลังรับจ่ายก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG Terminal) เมืองอิชิการิ เกาะฮอกไกโด ว่า Ishikari LNG Terminal ที่ดำเนินงานโดย Hokkaido Gas Co., Ltd.โดย Ishikari LNG Terminal เป็นธุรกิจโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบก๊าซธรรมชาติและความมั่นคง ด้านพลังงานของเกาะฮอกไกโด โดย Terminal แห่งนี้ ตั้งอยู่ในพื้นที่ Ishikari Bay New Port ที่เป็นเขตท่าเรือน้ำลึก และนิคมอุตสาหกรรม สำคัญของเกาะฮอกไกโด
โครงการสามารถรองรับการขนส่งระหว่างประเทศ และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ด้วยทำเลที่เชื่อมโยงได้ทั้งภาคอุตสาหกรรมและเมืองหลัก Ishikari LNG Terminal จึงเป็นจุดที่สำคัญสำหรับการนำเข้า LNG (Liquefied Natural Gas) เพื่อสนับสนุนการใช้พลังงานในภาคครัวเรือน ภาคพาณิชย์ ภาคอุตสาหกรรม การผลิตไฟฟ้า ในช่วงที่ความต้องการสูง
LNG Terminal คือสถานีรับก๊าซธรรมชาติ ในสถานะของเหลว ที่ถูกทำให้เย็น จนมีอุณหภูมิต่ำมาก เพื่อให้มีปริมาตรเล็กลง เหมาะแก่การขนส่งทางเรือ เมื่อเรือขนส่ง LNG เดินทางมาถึง Terminal จะมีขั้นตอนรับ LNG เข้าสู่ระบบ ผ่านกระบวนการถ่ายเทจากเรือเข้าสู่ถังเก็บ จากนั้น LNG จะถูกนำไปผ่านระบบแปรสภาพ กลับเป็นก๊าซธรรมชาติ (Regasification) โดยในพื้นที่ฮอกไกโด จะจ่ายเข้าสู่เครือข่ายท่อก๊าซ (gas pipeline network) เพื่อส่งต่อให้ผู้ใช้ปลายทาง
ฮอกไกโด มีสภาพพื้นที่เป็นเกาะขนาดใหญ่ มีภูมิอากาศหนาวเย็น มีความต้องการพลังงานความร้อนสูง โดยเฉพาะในฤดูหนาว ฮอกไกโด ไม่มีท่อก๊าซเชื่อมต่อกับเกาะฮอนชู ที่เป็นเกาะหลักของญี่ปุ่น ทำให้ต้องพึ่งพาการนำเข้า LNG ทางเรือเป็นหลัก Ishikari LNG Terminal จึงเปรียบเสมือน “คลังสำรองพลังงาน” ที่ช่วยให้ภูมิภาครับมือกับความไม่แน่นอนด้านพลังงาน
ปตท. มองเห็นโอกาสสำคัญ โดยอาศัย “ความแตกต่างของช่วงเวลาความต้องการใช้พลังงานสูงสุด” ระหว่างประเทศไทยและญี่ปุ่นในระยะยาว โดยเกาะฮอกไกโดมีความต้องการใช้ LNG พุ่งสูงขึ้นในฤดูหนาว เนื่องจากนำไปใช้เป็นพลังงานทำความร้อน ส่งผลให้การสำรองก๊าซในถังเก็บ (Storage) เต็มความจุ ก่อนที่ความต้องการจะลดลงอย่างมีนัยสำคัญหลังพ้นฤดูหนาว ในทางกลับกันประเทศไทยมีความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ และไฟฟ้าสูงสุด (พีค) ในฤดูร้อน ความ “ลักลั่นของฤดูกาล” จึงกลายเป็นช่องว่างเชิงกลยุทธ์ ที่ ปตท. และญี่ปุ่น ร่วมกันพัฒนาโมเดล บริหารจัดการคลังสำรองก๊าซ (Inventory Management) ข้ามประเทศ
ดังนั้น การแลกเปลี่ยนหรือฝากเก็บกัก LNG ในช่วงที่แต่ละฝ่ายมีความต้องการต่ำ ช่วยให้สามารถบริหารสต๊อก LNG ได้อย่างยืดหยุ่น และเพิ่มประสิทธิภาพ การใช้สินทรัพย์คลังเก็บให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนก่อสร้างคลังใหม่เพิ่มเติม
“เราสามารถใช้ประโยชน์จากความแตกต่างดังกล่าว ระหว่างไทยกับญี่ปุ่น สร้างความร่วมมือเชิงพาณิชย์ที่เป็นรูปธรรม ทั้งในมิติความมั่นคง พลังงานและการเพิ่ม Utilization ของคลัง LNG”.
