ไทยรัฐออนไลน์

ผมเชื่อว่าผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์จำนวนส่วนใหญ่ (อาจจะเกือบทั้งหมด) น่าจะมีสมาร์ทโฟนในครอบครองไว้ใช้งานกันถ้วนหน้า คำถามคือคุณผู้อ่านรู้ตัวหรือไม่ว่า นอกจากนำสมาร์ทโฟนมาใช้โทรศัพท์ แชต เล่นเน็ต เล่นเกม ลงแอพ ฯลฯ เรายังมีข้อมูลสำคัญๆ เก็บไว้ในมือถือเครื่องเล็กๆ อีกมหาศาล

สมาร์ทโฟนในปัจจุบันถูกออกแบบมาให้เชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตตลอดเวลา และสมาร์ทโฟนค่ายดังๆ ส่วนใหญ่จะเชื่อมต่อกับบัญชีออนไลน์ของเราทันทีที่ต่ออินเทอร์เน็ตได้ ในกรณีที่เป็นแอนดรอยด์ก็เชื่อมกับบัญชีของกูเกิล (รวมถึง Gmail) ในกรณีที่เป็นไอโฟนจะเชื่อมกับบัญชีของแอปเปิล และกรณีที่เป็นวินโดวส์โฟนจะเชื่อมกับ Hotmail ของไมโครซอฟท์

สำหรับผู้ใช้เน็ตจำนวนมาก ข้อมูลสำคัญๆ อยู่ในอีเมล์นะครับ ไม่ว่าจะเป็นรหัสผ่านของเว็บไซต์ต่างๆ ความลับทางการค้าของบริษัทหรือองค์กรที่สังกัด และบางคนอาจจดข้อมูลด้านการเงิน เช่น เลขบัญชีหรือข้อมูลบัตรเครดิตไว้ในอีเมล์ด้วยซ้ำ

ลองนึกกันดูว่าถ้ามีคนเข้าถึงมือถือของเราได้ และเข้าไปอ่านอีเมล์ของเรา ข้อมูลสำคัญเหล่านี้จะหลุดไปยังบุคคลภายนอกมากน้อยแค่ไหน ที่สำคัญคือการรีเซตรหัสผ่านต่างๆ มักต้องให้ยืนยันตัวตนผ่านอีเมล์เป็นหลัก ดังนั้นถ้ามือถือของเราหายไปและมีคนขอรีเซตรหัสผ่านเข้าเว็บต่างๆ จากนั้นยืนยันตัวตนทางอีเมล์บนมือถือ บัญชีที่เป็นของเราย่อมถูกขโมยไปอย่างง่ายดาย เท่านั้นยังไม่พอ ธนาคารออนไลน์สมัยนี้มักเพิ่มความปลอดภัยอีกขั้นโดยการยืนยันการโอนเงินผ่าน SMS ซึ่งช่วยแก้ปัญหาโดนแฮกรหัสผ่านได้ในระดับหนึ่ง แต่ถ้ามือถือถูกขโมยไปด้วย ก็ไม่รอดอยู่ดีจริงไหมครับ?

นอกจากนี้ยังมีประเด็นเรื่องรูปหลุดคลิปหลุดที่เราคุ้นเคยกับข่าวตามหน้าสื่อมานาน ซึ่งผมเชื่อว่าคุณผู้อ่านคงรู้กันดีอยู่แล้ว คงไม่ต้องอธิบายซ้ำว่าปัญหานี้ร้ายแรงแค่ไหน โดยสรุปแล้วก็คือ มือถือทุกวันนี้มีข้อมูลสำคัญๆ ของเราอยู่มาก เราจะปกป้องข้อมูลของเราได้อย่างไรบ้าง?

การป้องกันขั้นพื้นฐานที่สุด คือ เราควรใส่รหัสผ่านป้องกันมือถือของเรา เพื่อว่ากรณีที่มือถือหายหรือลืมวางทิ้งไว้ที่ไหน คนที่เก็บได้จะได้ไปแต่ตัวมือถือ (ซึ่งในกรณีที่แย่ที่สุดคือหายแล้วซื้อใหม่ได้) แต่ไม่ได้ข้อมูลของเราไป (ซึ่งข้อมูลบางอย่างหายแล้วซื้อคืนไม่ได้ไม่ว่าจะมีเงินแค่ไหนก็ตาม)

สำหรับกรณีมือถือทั่วๆ ไปรวมถึงไอโฟนสามารถตั้งรหัสผ่านป้องกันมือถือได้ในตัวอยู่แล้ว โดยเป็นรหัสตัวเลข (PIN หรือ Passcode) 4 ตัว เหมือนกับรหัสบัตรเอทีเอ็ม ช่วยป้องกันไม่ให้คนเข้าถึงข้อมูลในมือถือของเรา เพราะไม่สามารถปลดล็อกหน้าจอได้

ถ้าเป็นมือถือแอนดรอยด์ยังมีตัวเลือกเพิ่มขึ้นอีก 2 แบบ อย่างแรกเรียกว่า Pattern Unlock หรือการลากจุดบนหน้าจอเป็นรูปร่างตามที่เราตั้งรหัสผ่านไว้ แนวคิดคล้ายกับการใส่ค่า PIN แต่กดง่ายกว่ามาก (แต่ก็มีข้อเสียว่าคนอื่นมองเห็นรูปร่างได้ง่ายเช่นกัน) ส่วนแบบที่สองเพิ่งมีในแอนดรอยด์รุ่นใหม่ๆ บางตัว เรียกว่า Face Unlock หรือการใช้กล้องของมือถือถ่ายภาพใบหน้าของเราว่าเป็นคนเดียวกันหรือไม่ เทคโนโลยีนี้น่าสนใจแต่การใช้งานจริงยังไม่ค่อยเสถียรมากนัก เช่น แสงน้อยหรือใบหน้าเปลี่ยนอาจมีปัญหาปลดล็อกไม่ได้ (มักใช้คู่กับ Pattern Unlock ในกรณีที่ถ่ายภาพแล้วไม่เวิร์ก)


วิดีโอสอนการตั้งค่า Face Unlock และ Pattern Unlock ของแอนดรอยด์


วิดีโอสอนการตั้งค่า Passcode Unlock ของไอโฟน

ผมคิดว่าการตั้งรหัสล็อกหน้าจอน่าจะช่วยป้องกันข้อมูลส่วนตัวหลุดไปได้ประมาณ 70-80% ของกรณีทั้งหมด แต่ก็ต้องแลกมาด้วยความไม่สะดวกอยู่บ้างเมื่อเทียบกับการไม่ใส่รหัสที่ปลดล็อกจอได้ง่ายกว่ามาก (เพราะวันหนึ่งๆ เราต้องปิด-เปิดจอมือถือกันหลายรอบ) อันนี้คงต้องชั่งน้ำหนักกันเองว่าจะเลือกความสะดวกหรือเลือกความปลอดภัยของข้อมูลครับ

ผมเคยสำรวจเรื่องนี้แบบหยาบๆ บนเว็บไซต์ Blognone ถามผู้อ่านว่าล็อกมือถือกันอย่างไรบ้าง ปรากฏว่าผู้ตอบโพลประมาณ 60% ระบุว่า ไม่ได้ตั้งค่าการล็อกหน้าจอมือถือเลย ซึ่งเป็นตัวเลขที่เยอะมาก (แต่น่าจะสะท้อนสภาพความเป็นจริง) ดังนั้นคนที่คิดว่าตัวเองมีข้อมูลสำคัญจริงๆ คงต้องพิจารณากันอีกสักรอบว่าจะตั้งรหัสล็อกหน้าจอมือถือดีหรือไม่

อย่างไรก็ตาม การตั้งรหัสล็อกหน้าจอไม่ได้ปลอดภัย 100% เพราะผู้ที่มีความรู้ด้านคอมพิวเตอร์สักหน่อยย่อมสามารถยกเลิกหรือบายพาสหน้าจอใส่รหัสได้ถ้ามีเครื่องมือเพียงพอ ถ้าต้องการความปลอดภัยที่สูงขึ้นอีกชั้น คุณผู้อ่านอาจตั้งค่าในมือถือให้ “เข้ารหัสข้อมูล” ข้างในไม่ให้คนอื่นอ่านได้ (ต้องมีรหัสปลดล็อกหน้าจอเท่านั้นจึงจะเห็น) วิธีนี้ใช้ได้กับทั้งแอนดรอยด์และไอโฟนรุ่นที่ใหม่หน่อย ผมคงไม่ลงรายละเอียด แต่ลองหาดูได้จากหน้าจอ Settings/ Security และหาตัวเลือกที่เกี่ยวกับ Encryption ครับ

มาร์ค Blognone