เปิด 4 พฤติกรรม “มั่วบ้านงาน” ปรากฏการณ์โผล่ทุกเทศกาล มโนเนียน หรือ สภาพจิตใจมีปัญหา? กลายเป็นภาพคุ้นตาในสังคมไทยไปแล้ว สำหรับพฤติกรรม “มั่วบ้านงาน” หรือการโผล่ไปปรากฏตัวตามงานบุญ งานแต่ง งานศพ งานบวช หรือกิจกรรมชุมชน ทั้งที่ไม่ได้รู้จักเจ้าภาพเป็นการส่วนตัวและไม่ได้รับเชิญ บางรายเนียนร่วมงานกินฟรี บางรายโผล่ไปช่วยงานหน้าตาเฉยราวกับเป็นญาติสนิท ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องขำขันในโซเชียลมีเดีย แต่สะท้อนถึงแรงจูงใจและภาวะทางจิตวิทยาที่น่าสนใจ
เปิด 4 ประเภท "สายมั่วบ้านงาน" คุณเคยเจอแบบไหน?
เมื่อแยกแยะรูปแบบพฤติกรรมของผู้ที่ชอบเนียนเข้างานคนอื่น สามารถแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ตามลักษณะและการแสดงออก
สายอิ่มจังตังค์อยู่ครบ ล่าของกิน/ของแจก
พฤติกรรม มุ่งตรงไปที่โต๊ะจีน หรือจุดแจกอาหาร เน้นแต่งตัวเนียนๆ ร่วมโต๊ะกับแขกคนอื่น ทำทีเป็นเพื่อนของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือรอจังหวะงานเลิกเพื่อขอถุงใส่กลับบ้าน
สายหน้าใหญ่ใจต้องนิ่ง สร้างตัวตน/หาคอนเนกชัน
พฤติกรรม พกความมั่นใจมาเต็มร้อย เดินทักทายคนในงานไปทั่ว ยกมือไหว้ผู้ใหญ่ ทำตัวสนิทสนมกับเจ้าภาพเพื่อถ่ายรูปคู่ แล้วนำไปโพสต์ลงโซเชียลมีเดียให้ดูมีบารมี
สายจิตอาสาหาเพื่อน อยากมีส่วนร่วม
พฤติกรรม โผล่ไปช่วยยกของ ยกเก้าอี้ ล้างจาน โดยไม่ร้องขอ ทำตัวมีประโยชน์เพื่อไม่ให้ใครกล้าไล่ มักเป็นคนในพื้นที่หรือชุมชนใกล้เคียง
สายป่วนงานเนียนมโน ผู้ป่วย/มีอาการทางจิต
พฤติกรรม สร้างเรื่องราวเป็นฉากๆ ว่าตนเองเป็นญาติห่างๆ หรือได้รับเชิญจากคนสำคัญ เดินพูดคุยคนเดียว หรือแสดงอาการหลุดจากความจริงอย่างเห็นได้ชัด
"หวังผล" อะไรจากการมั่วบ้านงาน?
- ผลประโยชน์ทางกายภาพ ได้ประหยัดค่าอาหาร ได้ของตอบแทน หรือของว่างติดมือกลับบ้าน
- ผลประโยชน์ทางสังคม การได้ถ่ายรูปกับคนมีชื่อเสียง หรือการปรากฏตัวในงานใหญ่ๆ ช่วยยกระดับสถานะทางสังคมในสายตาคนรอบข้าง
- ความตื่นเต้นและเอาชนะ สำหรับบางคน การ "แอบเข้างาน" โดยไม่ถูกจับได้ ถือเป็นความท้าทายและสร้างความรู้สึกสะใจเล็กๆ
- การเติมเต็มความโดดเดี่ยว สังคมไทยมีความเป็นชุมชนสูง บางคนขาดการยอมรับหรือเหงา การได้อยู่ในบรรยากาศที่มีผู้คนครึกครื้นช่วยให้รู้สึกลดความแปลกแยก มุมมองจิตแพทย์ สภาพจิตใจมีปัญหาหรือไม่?
- กรณีที่เป็นพฤติกรรมปกติ เกิดจากฉวยโอกาส ขาดเกรงใจ หรือมีบุคลิกภาพแบบมุ่งผลประโยชน์ (Opportunistic Behavior) รู้ผิดชอบชั่วดีทุกอย่าง แต่เลือกที่จะทำเพราะเห็นแก่ได้
กรณีที่เข้าข่ายมีปัญหา สุขภาพจิต/อาการป่วย
- โรคหลงผิด เชื่ออย่างสนิทใจว่าตนเองรู้จักเจ้าภาพ หรือคิดว่าตนเองเป็นคนสำคัญที่ต้องมาร่วมงาน
- โรคจิตเวชกลุ่มสเกรโซเฟรเนีย มีอาการหวาดระแวง หูแว่ว หรือความคิดล่องลอย
- ภาวะสมองเสื่อม มักพบในผู้สูงอายุที่เดินหลงเข้ามาในงานเนื่องจากจำทิศทางและสถานที่ไม่ได้
- โรคบุคลิกภาพผิดปกติ เช่น บุคลิกภาพแบบต่อต้านสังคม (Antisocial) ที่ไม่สนใจกฎเกณฑ์ หรือแบบเรียกร้องความสนใจ (Histrionic)
วิธีรับมือและทางออกในการแก้ไข
การจัดการกับปัญหามั่วบ้านงาน ต้องมองทั้งในมุมของเจ้าภาพ และในมุมของสังคม
สำหรับเจ้าภาพและผู้จัดงาน
- ใช้วิธี Soft-Check ให้ทีมงานหรือญาติเข้าไปสอบถามด้วยความสุภาพ เช่น "สวัสดีครับ/ค่ะ มาจากฝ่ายเจ้าสาวหรือเจ้าบ่าวครับ จะได้พาไปนั่งถูกโต๊ะ" เพื่อให้ผู้ที่ตั้งใจมามั่วรู้สึกกดดันและถอยออกไปเอง
- จำกัดพื้นที่ งานขนาดใหญ่ควรมีจุดลงทะเบียน (Register) หรือการสแกน QR Code / บัตรเชิญ ก่อนเข้าพื้นที่ทานอาหาร
- ความเมตตาอย่างมีขอบเขต หากพบว่าเป็นผู้สูงอายุ คนหลงทาง หรือผู้ป่วยจิตเวช ควรประสานงานเจ้าหน้าที่หรือผู้นำชุมชนนำส่งกลับบ้านด้วยความนุ่มนวล แทนการใช้ความรุนแรงหรือประจาน