ในยุคที่หันไปทางไหนก็เจอแต่ป้ายคำว่า “ปรับราคา” การก้าวขาออกจากบ้านของมนุษย์เงินเดือนและผู้มีรายได้น้อยกลายเป็นเรื่องชวนปาดเหงื่อทุกเช้า ผลสำรวจสะท้อนชัดเจนว่า ค่าเฉลี่ยของอาหารจานด่วนในกรุงเทพฯ พุ่งสูงเกินกว่า 50-65 บาทไปแล้ว ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์เตรียมทำโครงการ “ข้าวแกงไทยช่วยไทย” ดันเมนูราคาประหยัดจานละ 40 บาท นาน 3 เดือน เพื่อเป็นทางเลือกต่อลมหายใจให้ประชาชน

แต่นอกเหนือจากป้ายสัญลักษณ์ราคา 40 บาทที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ความเป็นจริงในตลาดยามนี้ คนไทยกำลังแบกต้นทุน และวัตถุดิบตัวไหนที่ทำให้แม่ค้าข้าวแกงต้องหลั่งน้ำตา 

1. วัตถุดิบขยับรายวัน อะไรบ้างที่แพงจนกระเป๋าฉีก?

จากการลงพื้นที่ส่องตลาดและต้นทุนแฝงของผู้ประกอบการ พบว่าวัตถุดิบหลักในการทำอาหารปรุงสำเร็จพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องด้วยเหตุผลทางกลไกตลาดและสภาพแวดล้อม

ไข่ไก่ (วัตถุดิบมหาชน) ขยับขึ้นต่อเนื่อง ล่าสุดเฉลี่ยสูงถึงใบละ 6 บาท (ขยับขึ้นแผงละ 6 บาทในบางช่วง) ต้นทุนนี้มาจากราคาอาหารสัตว์ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เนื้อสัตว์และอาหารทะเลจำพวกแปรรูป ลูกชิ้น หมูยอ ไส้กรอก ซึ่งเป็นวัตถุดิบยืนพื้นในเมนูผัดกะเพราหรือผัดพริกแกง ขยับราคาตามต้นทุนพลังงานและการขนส่ง

ผักสดและเครื่องปรุงรส พริก มะนาว รวมถึง "มะพร้าวกะทิแกง" ที่เป็นหัวใจของเมนูแกงคั่ว-แกงเขียวหวาน ยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง

ต้นทุนแฝง ค่าแก๊ส-ค่าไฟ-ค่าแรง แม้ราคาน้ำมันขายปลีกจะขยับลงบ้าง แต่อาหารตามสั่งขยับขึ้นแล้วลงยาก เพราะพ่อค้าแม่ค้ามี "ต้นทุนแฝง" ในการจัดการร้านที่ยังค้างเติ่งอยู่สูงมาก

...


 

2. เสียงสะท้อนจากคนไทย "กินเพื่ออยู่" ในวันที่รายได้เท่าเดิม

เมื่อค่าครองชีพแซงหน้าค่าแรง พฤติกรรมการบริโภคของคนไทยจึงต้องปรับตัวอย่างน่าใจหาย

              มนุษย์เงินเดือนลดออปชั่น จากที่เคยสั่ง "กะเพราหมูกรอบ+ไข่ดาว+กุนเชียง" วันนี้ต้องเหลือเพียงกะเพราจานเดี่ยว หรือหันไปหาเมนูแกงจืดที่ราคาเบากว่า

              ห่อข้าวไปกินเอง เทรนด์การทำอาหารจากบ้าน พุ่งสูงขึ้นในกลุ่มคนทำงานออฟฟิศ เพื่อควบคุมค่าใช้จ่ายต่อวันไม่ให้เกิน 100 บาท

              แม่ค้าแบกรับจนหลังแอ่น ร้านค้าหลายร้านเลือกที่จะ "ตรึงราคา" ยอมก้มหน้าแบกรับส่วนต่างกำไรที่น้อยลง เพื่อรักษาฐานลูกค้าประจำไว้ ไม่ให้หนีหายไปไหน


3. "ข้าวแกง 40 บาท" ทางรอด หรือ แค่ทางเลือกประทังชีพ?

ไอเดียของโครงการ “ข้าวแกงไทยช่วยไทย” โดยนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ คือการดึงร้านค้าในเครือข่ายนำร่องราว 1 แสนร้านค้า มาร่วมใจจัดทำเมนูพิเศษ เช่น "ข้าวราดแกง 2 อย่าง ในราคาไม่เกิน 40 บาท"

กลไกพยุงร้านค้า รัฐบาลจะไม่ใช้วิธีบังคับหรือแทรกแซงราคาตลาด แต่จะใช้เงินอุดหนุนช่วยเหลือค่าวัตถุดิบให้ร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการโดยตรง อยู่ระหว่างพิจารณาวงเงิน 3,000 - 10,000 บาทต่อราย เพื่อให้ร้านค้าสามารถหั่นราคาขายลงมาเหลือ 40 บาทได้โดยที่ไม่ขาดทุน