การออกไปเจอผู้คนกลายเป็นเรื่องสูบพลังงานอย่างมหาศาล อยากปฏิเสธปาร์ตี้วันศุกร์ แล้วเลือกนอนดูซีรีส์เงียบๆ อยู่ห้องคนเดียวมากกว่า ถ้าคุณเป็นหนึ่งใน ชาวเจนวาย (Generation Y หรือ Millennials ที่เกิดช่วงปี พ.ศ. 2524 – 2539) คุณไม่ได้กำลังคิดไปเองคนเดียว
ปัจจุบันมีปรากฏการณ์ที่น่าสนใจเมื่อคน Gen Y เริ่มมีพฤติกรรม "เบื่อโลก" (Cynicism) และหันมานิยามตัวเองว่าเป็น "อินโทรเวิร์ต" (Introvert) หรือรักความสันโดษเร็วกว่าคนรุ่นก่อนๆ อย่างเห็นได้ชัด อะไรคือสาเหตุเบื้องหลังเรื่องนี้? เรามาเจาะลึกกัน
1. แบกโลกไว้จนล้า ภาวะ Burnout จากการเป็น ‘แซนด์วิชเจเนอเรชัน’
เจนวายคือกลุ่มคนที่กำลังอยู่ในช่วงวัยทำงานหลัก (อายุประมาณ 28-45 ปี) ซึ่งเป็นช่วงชีวิตที่ต้องรับแรงกดดันจากรอบทิศทาง หรือที่เรียกว่า Sandwich Generation ต้องดูแลพ่อแม่วัยเกษียณ
ด้านล่าง ต้องเลี้ยงดูประคับประคองลูกๆ (สำหรับคนที่มีครอบครัว)
ตรงกลาง ต้องเผชิญความคาดหวังในที่ทำงานและการแข่งขันที่สูงลิ่ว
ชาวเจนวายเผชิญกับภาวะความเครียดและหมดไฟ (Burnout) ในระดับที่สูงมากอย่างต่อเนื่องทุกปี โดยปัจจัยหลักมาจากความกังวลด้านค่าครองชีพและความก้าวหน้าในอาชีพ
เมื่อพลังงานในชีวิตถูกใช้ไปกับการแก้ปัญหาและแบกรับความรับผิดชอบจนหมด กลไกการป้องกันตัวเองจึงทำงานด้วยการ "ปิดสวิตช์" จากสังคมภายนอก เพื่อเก็บพลังงานที่เหลืออยู่น้อยนิดไว้กับตัวเอง
...
2. Social Media Overload เสพความสำเร็จคนอื่นจน "ใจเจ็บ"
เจนวายคือรุ่นที่เติบโตมาพร้อมกับการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล (Digital Natives รุ่นแรก) พวกเขาใช้ชีวิตกึ่งหนึ่งบนโลกออนไลน์ ซึ่งกลายเป็นดาบสองคม
เสพติดการเปรียบเทียบ การเห็นภาพชีวิตดีๆ ความสำเร็จ หรือความร่ำรวยของคนอื่นบน Instagram หรือ TikTok ตลอด 24 ชั่วโมง กระตุ้นให้เกิดภาวะ FOMO (Fear of Missing Out) และรู้สึกว่าตัวเองยังดีไม่พอ
สมองล้าจากการรับข้อมูล การไถฟีดรับข่าวสารดราม่าและเรื่องลบๆ ตลอดเวลา ทำให้สมองหลั่งฮอร์โมนความเครียด (Cortisol) โดยไม่รู้ตัว
สุดท้าย หลายคนจึงเลือกที่จะ "Digital Detox" ลดการปฏิสัมพันธ์ และพาตัวเองเข้าสู่โหมดอินโทรเวิร์ตเพื่อหลีกหนีจากความวุ่นวายบนโลกไซเบอร์
3. เศรษฐกิจพ่นพิษ พยายามแทบตาย แต่ปลายทางยังห่างไกล
ความสิ้นหวังในเชิงโครงสร้างเศรษฐกิจเป็นอีกหนึ่งตัวเร่งสำคัญ เจนวายเผชิญกับวิกฤตเศรษฐกิจซ้ำแล้วซ้ำเล่า ตั้งแต่วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์, โรคระบาดครั้งใหญ่ (COVID-19) มาจนถึงภาวะเงินเฟ้อในปัจจุบัน
เมื่อความพยายามอย่างหนักไม่ตอบโจทย์ความสำเร็จเหมือนคนรุ่นพ่อแม่ (Baby Boomers) เจนวายจึงเริ่มตั้งคำถามกับคุณค่าของการดิ้นรน และเลือกที่จะ "เบื่อโลก" แล้วหันมาโฟกัสกับความสุขเล็กๆ ในพื้นที่ส่วนตัวแทน
4. ปรากฏการณ์ ‘Introvert เลียนแบบ’ (Situational Introvert)
ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาหลายคนชี้ว่า หลายคนที่บอกว่าตัวเองเป็นอินโทรเวิร์ตในตอนนี้ แท้จริงแล้วอาจไม่ใช่เนื้อแท้มาตั้งแต่เกิด แต่เป็น คนที่มีพฤติกรรมเก็บตัวจากสถานการณ์บังคับ
เบื่อโลกได้ เก็บตัวได้ แต่ต้องไม่ลืมดูแลใจตัวเอง
การที่ชาวเจนวายเริ่มเบื่อโลกและรักสันโดษมากขึ้น ไม่ใช่เรื่องผิด และไม่ใช่เรื่องแปลก แต่มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายและจิตใจว่า "เรากำลังเหนื่อยเกินไปแล้ว" การเลือกที่จะปฏิเสธสังคมบ้าง ปิดมือถือบ้าง หรือนอนนิ่งๆ อยู่ในเซฟโซนของตัวเอง คือวิธี รีชาร์จแบตเตอรี่ ที่ดีที่สุด แต่หากความรู้สึก "เบื่อโลก" เริ่มเปลี่ยนเป็นความสิ้นหวัง ดิ่ง หรือไม่อยากทำสิ่งที่เคยชอบ การหันไปพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญหรือนักจิตวิทยาก็เป็นทางออกที่ดีที่จะช่วยให้ชาวเจนวายผ่านช่วงวัยนี้ไปได้อย่างแข็งแรง