วัดยันไม่ใช่องค์จำลองทางการ ดราม่าสรงน้ำพระแก้วดอนเต้า พระคู่บ้านคู่เมืองลำปาง องค์พระในขบวนหล่นแตกหลังสรงน้ำ ถูกโยงความเชื่อ“วันพญาวัน” เผยวัดเตรียมสร้างองค์จำลองใหม่ พร้อมทำความเข้าใจชาวบ้าน ปรับรูปแบบสรงน้ำ หวั่นองค์จริงเสียหายหนัก
กลายเป็นข่าวลือที่สร้างความตื่นตระหนกบนโลกโซเชียลหลังวันสงกรานต์ โดยมีผู้โพสต์คลิปขบวนแห่สรงน้ำ พระแก้วดอนเต้า วัดพระธาตุลำปางหลวง จ.ลำปาง ซึ่งระหว่างการขนย้ายองค์พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองลำปาง ผู้ที่ลำเลียงได้ทำพระพุทธรูปหลุดมือ มีการอ้างว่า เป็นพระแก้วดอนเต้า องค์จำลอง ที่มีความเก่าแก่ ขณะที่หลายคนก็ออกความเห็นว่าอาจเป็นอาเพศ และถึงขนาดเชื่อมโยงไปถึงการหักโค่นของ ต้นยางนาหลวง วัดเจดีย์หลวง เมืองเชียงใหม่ ที่หักโค่นลงมา ใน “วันพญาวัน”ไล่เลี่ยกันกับวันที่พระพุทธรูปหล่นแตก
ทีมข่าวเฉพาะกิจ ไทยรัฐออนไลน์ ได้สอบถามข้อเท็จจริงไปยัง ธวัชชัย ทำทอง อาจารย์ประจำหลักสูตรนวัตกรรมการท่องเที่ยวและธุรกิจบริการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง ซึ่งเป็นที่ปรึกษาของทาง วัดพระธาตุลำปางหลวง จ.ลำปาง ว่า พระแก้วที่หลุดมือในขบวนสรงน้ำช่วงวันสงกรานต์ที่ผ่านมา ต้องเข้าใจก่อนว่าพระพุทธรูปองค์ดังกล่าว ทางวัดไม่ได้มีวัตถุประสงค์ที่จะสร้างไว้เป็นองค์จำลอง แต่เป็นพระแก้วที่คณะศรัทธาจากภายนอกสร้างมาเพื่อเป็นมุทิตาจิต ให้กับท่านเจ้าอาวาสเมื่อไม่นานมานี้ ซึ่งเป็นพระแก้วที่ไปสั่งทำกับช่างเชียงแสน และหลังจากรับมาทางวัดจึงนำองค์นี้มาให้ปิดทองแทนองค์จริง ความจริงคือ ไม่ใช่พระแก้วองค์จำลองที่ทางวัดได้มีวัตถุประสงค์สร้างขึ้น แต่กระแสข่าวลือที่ออกไปว่าเป็นองค์จำลอง จึงไม่เป็นความจริง
...
สำหรับเหตุการณ์ที่กลายเป็นประเด็น เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 16 เม.ย.69 ซึ่งเป็นพิธีสรงน้ำประจำทุกปี ที่จะอัญเชิญพระแก้วดอนเต้า องค์จริง และพระบริวารมาสรงน้ำบนบุษบก แล้วผู้ที่จะสรงน้ำต้องผ่านรางรินสรงน้ำ เมื่อเสร็จแล้วจะอัญเชิญพระแก้วออกจากบุษบก แล้วนำกลับมาวางที่แท่นบนศาลา ซึ่งเหตุการณ์ที่พระหล่นแตกเกิดขึ้นช่วงที่อัญเชิญกลับไปบนพระแท่นบนศาลาเพื่อให้ชาวบ้านปิดทอง
ถ้าเห็นในคลิปขบวนอัญเชิญจะมีอยู่ 3 คนที่อุ้มพระพุทธรูปกลับไปประดิษฐานบนศาลา โดยคนเดินนำหน้าเป็นคนอุ้มพระแก้วองค์จริง คนกลางอุ้มพระพุทธรูปที่บางครั้งเรียกว่าพระพี่เลี้ยง เป็นพระพุทธรูปบุทองคำ ฐานเงินเป็นพระโบราณที่จะนำไว้หลังพระแก้วดอนเต้า ตลอดมา ส่วนคนที่ 3 อุ้มพระพุทธรูปที่ประสบอุบัติเหตุหล่นแตก ที่นำมาสรงน้ำด้วยเพื่อให้ประชาชนได้ปิดทอง ป้องกันการเสียหายขององค์จริง โดยการปิดทองจะให้องค์จริงวางเป็นประธาน แต่ไม่ให้ประชาชนทั่วไปปิดทอง ซึ่งจะให้ปิดทองเฉพาะองค์ที่สร้างใหม่
สาเหตุที่พระหลุดมือแตกขณะอุ้มเกิดจาก พระองค์ดังกล่าวเป็นฐานไม้เจาะเป็นเบ้า เพื่อให้ฐานพระวางลงไปแล้วใช้กาวซิลิโคนอัดแน่นยึดไว้กับฐาน แต่เมื่อมีการสรงน้ำ ฐานพระที่เป็นไม้ยืดหดได้ เลยทำให้องค์พระกับฐานหลุดออกจากกัน จนทำให้เกิดเหตุหล่นแตก
พระแก้วองค์ที่หลุดมือแตกหัก คนที่สั่งทำก็ต้องการให้มีพุทธลักษณะคล้ายกับพระแก้ว พระแก้วดอนเต้า องค์จริง แต่องค์ที่ทำใหม่มีขนาดใหญ่กว่า หน้าตักประมาณ 9 - 10 นิ้ว ซึ่งถ้าเทียบในเชิงพุทธศิลป์ฝีมือช่างยังไม่เหมือนกันทั้งหมด
พระที่หล่นแตกทางวัดเตรียมจะซ่อมแซม ซึ่งตอนนี้ได้นำไปเก็บรักษาไว้ก่อน จากเหตุการณ์นี้ทางวัดเตรียมที่จะสร้างองค์จำลองเพื่อนำไปสรงน้ำในพิธีสำคัญในอนาคต เพราะทางวัดก็เป็นห่วงในเรื่องความปลอดภัย โดยเฉพาะช่วงสงกรานต์ อนาคตอันใกล้นี้ทางวัดจะเรียนปรึกษากับผู้ใหญ่ในลำปาง เพื่อป้องกันความเสียหายในอนาคตว่าจะเปลี่ยนรูปแบบการอัญเชิญพระแก้วมาสรงน้ำให้ปลอดภัยกว่านี้ หรือการสร้างองค์จำลองใหม่ที่เป็นทางการ และเป็นการยอมรับของชาวบ้าน
เมื่อถามถึงประเด็นที่มีการผูกโยงไปถึงเรื่องอาเพศ อ.ธวัชชัย กล่าวว่า เป็นเรื่องที่แล้วแต่คนมอง เพราะมีคนโยงไปถึงการหักโค่นของต้นยางนาหลวง วัดเจดีย์หลวง เมืองเชียงใหม่ ที่หักโค่นลงมา ใน “วันพญาวัน” ซึ่งใกล้เคียงกันกับพระที่หล่นแตก โดยส่วนตัวมองว่าเป็นคนละเรื่อง
อยากให้ประชาชนที่ศรัทธาพระแก้วดอนเต้า แม้องค์ที่หล่นแตกจะเป็นองค์ใหม่ที่ผู้มีจิตศรัทธานำมาถวาย แต่เนื่องด้วยอุบัติเหตุที่เราไม่คาดคิด ไม่มีใครอยากให้เกิด ไม่ควรไปตื่นตระหนกกับกระแสที่ทำให้เกิดความตื่นตูม และโยงไปเรื่องความเชื่อต่างๆ
ที่ผ่านมาทางวัดเคยมีความคิดจะนำ พระแก้วดอนเต้า องค์จำลองมาสรงน้ำแทนองค์จริง แต่ในยุคนั้นคนยังไม่มีการรับรู้ถึงผลกระทบต่อโบราณวัตถุเท่าสมัยนี้ จึงเกิดกระแสต่อต้าน ทำให้ทางวัดต้องนำองค์จริงมาสรงน้ำเป็นประจำทุกปี แต่ถ้าการสร้างองค์จำลองที่เป็นทางการรอบนี้ ทางวัดก็จะต้องสื่อสารถึงเหตุผลให้กับผู้ที่มีจิตศรัทธาให้มากขึ้นกว่าเดิม
...
ตำนานพระแก้วดอนเต้า พระคู่บ้านคู่เมืองลำปาง
ด้าน ศาสตราจารย์เกียรติคุณ สุรพล ดำริห์กุล อดีตอาจารย์ สังกัดภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้โพสต์ว่า เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจนเกี่ยวกับกรณีพระแก้วดอนเต้า พระคู่บ้านคู่เมืองนครลำปาง ตกแตกเสียหาย ตามกระแสข่าวลือในวันมหาสงกรานต์หรือวันปากปี จึงขอให้ความรู้และความเข้าใจที่ชัดเจนเกี่ยวกับเรื่องนี้อีกครั้ง เพราะมีการโพสต์ข่าวไปต่างๆ นานา ผิดๆ ถูกๆ
ประวัติพระแก้วดอนเต้า ปรากฏในตำนานพระแก้วดอนเต้าว่า นางสุชาดาได้พบแก้วมรกตในผลแตงโม(มะเต้า)จึงนำไปถวายแก่อาวาสวัดพระแก้ว จึงได้แกะสลักออกมาเป็นพระพุทธรูป ได้นามเป็นสามัญว่า พระเจ้าแก้ว หรือพระแก้วดอนเต้า แต่เรื่องในตำนาน ทางวิชาการสรุปว่าแต่งขึ้นในต้นรัตนโกสินทร์ เมื่อชาวเชียงแสนอพยพมาอยู่ลำปางแล้ว
ปัจจุบันเชื่อกันว่าเป็นพระแก้วที่เคยประดิษฐานอยู่เกาะดอนแท่น เมืองเชียงแสน เมื่อเชียงแสนแตก ชาวเมืองเชียงแสนส่วนหนึ่งอพยพมาอยู่นครลำปาง คงได้นำมาด้วยและอยู่ที่นครลำปางสืบมา
...
พระแก้วดอนเต้าประดิษฐานอยู่ที่วัดพระธาตุลำปางหลวงมาเป็นเวลาช้านาน โดยประดิษฐานอยู่ที่กุฏิพระแก้ว แบบแผนการประดิษฐานพระแก้วดอนเต้าที่สำคัญมีมาแต่โบราณ คือ การตั้งประดิษฐานคู่กับพระพุทธรูปพี่เลี้ยง(องค์เล็ก)ที่ตั้งอยู่ด้านหลังเสมอ พระพี่เลี้ยงนี้เป็นพระบุทอง
ในวันมหาสงกรานต์หรือวันปากปีนี้ ทางวัดได้อัญเชิญพระพุทธรูปสำคัญออกมาเพื่อให้ศรัทธาประชาชนได้สรงน้ำสักการะตามประเพณี มีพระแก้วดอนเต้าเป็นประธาน และประดิษฐานพระหินเขียวใหม่ห่างออกมาด้านหน้าพระแก้วดอนเต้าเพื่อให้ประชาชนปิดทองแทนพระแก้วดอนเต้า(องค์จริง)
ขณะอัญเชิญพระหินเขียว(ใหม่) เกิดอุบัติเหตุ พระพุทธรูปหินเขียว(ใหม่)ตกลงพื้นแตกเป็นสามเสี่ยง
ดังนั้นพระพุทธรูปที่ตกแตกนั้น เป็นพระพุทธรูปหินเขียว(ใหม่) ไม่ใช่พระแก้วดอนเต้าองค์จริง ไม่ใช่พระพี่เลี้ยง(บุทอง) และไม่ใช่พระแก้วจำลอง(องค์ที่เป็นเรซิน) ส่วนพระแก้วดอนเต้าและพระพี่เลี้ยงไม่มีความเสียหายใดๆ
...