จ่ายค่าเทอมไม่ครบ ไม่ได้ใบจบ ปัญหาใหญ่ทำเด็กหลุดการศึกษา

จ่ายค่าเทอมไม่ครบ ไม่ได้ใบจบ ปัญหาใหญ่ทำเด็กหลุดระบบการศึกษา เผยเด็กส่วนใหญ่อยู่ในโรงเรียนรัฐบาล ช่วงจบ ม.3 ชี้ที่ผ่านมาถึงมีเงินอุดหนุนจากรัฐบาล แต่ครูจำต้องเก็บส่วนต่างเพิ่ม

กลายเป็นประเด็นถกเถียง เมื่อสภาผู้บริโภค เปิดข้อมูลว่า มีเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษา เนื่องจากไม่ได้จ่ายค่าเทอม เมื่อจบการศึกษาจึงไม่ได้ใบประกาศนียบัตรเพื่อไปสมัครเรียนหรือทำงานต่อ สิ่งนี้เป็นประเด็นที่ถูกซ่อนอยู่ในสังคมไทย เนื่องจากปัจจุบันมีบางโรงเรียนต้องเก็บค่าใช้จ่ายของนักเรียนเพิ่ม ถือเป็นส่วนต่างที่เพิ่มมาจากการให้เงินอุดหนุนรายหัวของรัฐบาล ที่น่าตกใจคือ เด็กที่หลุดจากระบบและมีปัญหาส่วนใหญ่อยู่ในโรงเรียนรัฐบาล ช่วง ม.3

ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล ประธานคณะอนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค และอาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ข้อมูลกับทีมข่าวเฉพาะกิจ ไทยรัฐออนไลน์ ว่า ปัญหาโรงเรียนกับใบจบการศึกษา (ปพ.) เนื่องจากนักเรียนค้างชำระเงินค่าเทอมยังมีอยู่ต่อเนื่อง แม้กระทรวงศึกษาธิการจะมีแนวปฏิบัติชัดเจนว่าห้ามดำเนินการ แต่อยากย้ำว่าปัญหาการเงินเป็นเรื่องของผู้ใหญ่ ไม่ควรให้เด็กรับผลกระทบ จนเสียโอกาสเรียนต่อหรือทำงาน

กรณีปัญหาเด็กนักเรียนไม่ได้รับใบประกาศนียบัตรหรือใบแสดงผลการเรียน (ปพ.) เนื่องจากผู้ปกครองค้างชำระเงินกับทางโรงเรียน ปัญหานี้ส่วนใหญ่เกิดในโรงเรียนรัฐบาล เนื่องจากงบประมาณอุดหนุนรายหัวที่รัฐจัดสรรให้ไม่ครอบคลุมค่าใช้จ่ายจริงที่เกิดขึ้น

สิ่งที่ทำให้โรงเรียนต้องเรียกเก็บเงินสมทบเพิ่ม มีดังนี้ 

• ค่าสาธารณูปโภค: เช่น ค่าไฟที่พุ่งสูงขึ้นจากการติดเครื่องปรับอากาศในห้องเรียน

• บุคลากรพิเศษ: การจ้างครูต่างชาติในโปรแกรมภาษาอังกฤษ หรือครูวิชาเฉพาะทาง

• เทคโนโลยี: อุปกรณ์ไอทีและคอมพิวเตอร์ที่งบรัฐจัดสรรให้ล่าช้าหรือไม่เพียงพอ

• ค่าใช้จ่ายแฝง: เช่น ค่าพาหนะเดินทางของเด็กในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งเป็นภาระหนักสำหรับครอบครัวรายได้น้อย

ย้ำโรงเรียนไม่มีสิทธิ์กักตัวเด็ก “เรื่องผู้ใหญ่ อย่าทำร้ายเด็ก”

กระทรวงศึกษาธิการมีบันทึกแจ้งแนวปฏิบัติชัดเจนว่า โรงเรียนต้องออกใบจบให้เด็ก เพื่อไม่ให้เป็นการลดทอนโอกาสในการศึกษาต่อหรือการประกอบอาชีพ

“หากเด็กจบ ม.3 แล้วไม่ได้วุฒิ เขาจะไปสมัครงานหรือเรียนต่อไม่ได้ กลายเป็นวงจรที่ทำให้เขาไม่มีรายได้มาใช้หนี้คืนโรงเรียน ปัญหานี้ต้องแยกให้ออกว่าเป็นเรื่องระหว่างผู้ใหญ่กับโรงเรียน เด็กไม่ควรได้รับผลกระทบ”

สำหรับแนวทางการแก้ปัญหาที่บางโรงเรียนนำมาใช้คือ การมอบใบจบฉบับสำเนาให้เด็กไปใช้สมัครงานหรือเรียนต่อก่อน แล้วเก็บฉบับจริงไว้จนกว่าจะมีการชำระครบถ้วน ซึ่งถือเป็นทางออกหนึ่งที่ช่วยให้เด็กไม่เสียโอกาส

แนะระบบดูแลรายบุคคล-ระดมทุนสังคมช่วย

โรงเรียนที่มีระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่มีประสิทธิภาพ จะสามารถแก้ไขปัญหานี้ได้ตั้งแต่ต้นทาง มีแนวทางดังนี้

1. ตรวจสอบสถานะการเงินตั้งแต่เริ่มค้างชำระ เช่น ช่วง ม.1 และรีบคุยกับผู้ปกครองเพื่อหาทางผ่อนปรน

2. ทุนทางสังคม ใช้คอนเนกชันจากสมาคมศิษย์เก่า สมาคมผู้ปกครอง หรือภาคธุรกิจในพื้นที่ เพื่อจัดหาทุนการศึกษามาโปะยอดค้างชำระให้เด็กที่ยากจนจริง

3. การผ่อนชำระ แบ่งจ่ายเป็นงวดๆ เพื่อไม่ให้เป็นเงินก้อนใหญ่เกินกำลังของผู้ปกครองในช่วงจบการศึกษา

ข้อเสนอแนะระดับนโยบาย

เสนอให้รัฐบาลพิจารณาแนวทางแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ดังนี้

• ขยายงบรายหัว: ปรับปรุงหมวดเงินอุดหนุนให้ครอบคลุมค่าใช้จ่ายจำเป็นในปัจจุบัน เช่น ค่าไฟ และค่าพาหนะ

• กองทุนระดับจังหวัด: จัดตั้งกองทุนสงเคราะห์ระดับจังหวัดเพื่อช่วยเหลือเคสเด็กยากจนที่ค้างชำระแบบรายกรณี

• นวัตกรรมประหยัดพลังงาน รัฐควรสนับสนุนโครงการเช่น Solar Cell ในโรงเรียนเพื่อลดภาระค่าไฟในระยะยาว

ปัญหาดังกล่าวมักเกิดขึ้นบ่อยกับนักเรียนชั้น ม.3 ที่ต้องการวุฒิไปทำงานหรือศึกษาต่อสายอาชีพ หากโรงเรียนกักใบจบไว้ จะส่งผลให้เด็กได้รับค่าแรงที่ต่ำกว่าวุฒิที่ควรจะเป็น ซึ่งเป็นการซ้ำเติมปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคม