สีบัตรเลือกตั้ง ความหมายสำคัญก่อนไปใช้สิทธิ

ก่อนไปใช้สิทธิเลือกตั้งวันที่ 8 ก.พ.นี้ ชวนทุกคนมาทำความเข้าใจถึงสีบัตรเลือกตั้งในการลงคะแนนเสียง และความหมายว่าทำไมทั่วโลกยังใช้บัตรเลือกตั้งแบบกระดาษ

ขณะที่องค์กรทั่วโลก พยายามเดินหน้าสู่ความเป็นหน่วยงาน ไร้กระดาษ (paperless) โดยพยายามให้เอกสารทั้งหมด อยู่ในรูปแบบของ soft file เพื่อให้มีความรวดเร็วในการส่งต่อให้บุคคล/หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ความโปร่งใส เพราะยืนยันได้ด้วย digital footprint

ประหยัดทรัพยากรป่าไม้ ไม่ต้องใช้เยื่อกระดาษ (paper pulp) ในการผลิตกระดาษแผ่นๆ

… แต่ทำไมการเลือกตั้งของไทยในทุกระดับ (ท้องถิ่น-จังหวัด-ชาติ) ถึงยืนยันที่จะใช้กระดาษบันทึกการลงคะแนนของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเลือกตั้ง 8 กุมภาพันธ์ 2569 นี้ ที่จะมีบัตรเลือกตั้งถึงสามใบ

บัตรลงคะแนนสีเขียว - เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบแบ่งเขต

บัตรลงคะแนนสีชมพู - เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ (party list)

บัตรลงคะแนนสีเหลือง - ลงประชามติ แก้ไขรัฐธรรมนูญปี 2560

นั่นแปลว่า จากผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 55 ล้านคน คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จะต้องเตรียมบัตรเลือกตั้งไว้เต็มอัตรา 165 ล้านใบ

ทำไม ไม่ออนไลน์ หรือ ใช้ระบบนับคะแนนแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่คูหา? เมืองนอกเมืองนาเขาไม่ทำกันหรือ

ประเด็นสำคัญอยู่ที่ความโปร่งใส และตรวจสอบได้ (transparency & accountability) ซึ่งเป็นหัวใจของการเลือกตั้งที่บริสุทธิ์ ยุติธรรม (free & fair election)

ที่ผ่านๆมามีหลายประเทศที่พัฒนาแล้ว เคย(ทดลอง)จัดการลงคะแนนผ่าน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือ ระบบออนไลน์ และสุดท้าย ประกาศยกเลิกการเลือกตั้งผ่านระบบดังกล่าว แล้วกลับมาลงคะแนน กา X บนกระดาษเหมือนเดิม

ยกตัวอย่างเช่น

เยอรมนี - ศาลรัฐธรรมนูญตัดสินให้ยกเลิก e-voting ด้วยเหตุผลง่ายๆว่า “ประชาชนต้องสามารถตรวจสอบผล(การเลือกตั้ง)ได้ด้วยตาเปล่า” และกลับไปใช้การลงคะแนนบนกระดาษ

ไอร์แลนด์ - ซื้อเครื่องลงคะแนนประจำคูหาเลือกตั้งมาแล้ว แต่สุดท้ายตัดสินใจไม่ใช้ และ จนบัดนี้ก็ไม่เคยได้ใช้ระบบลงคะแนนอิเล็กทรอนิกส์ ที่คูหาเลือกตั้งเลย

ออสเตรเลีย - แม้ว่าจะมีระบบ i-Vote ซึ่งเป็นบริการโหวตออนไลน์ มีไว้รองรับผู้พิการ หรือ ผู้ที่อยู่นอกประเทศ แต่สุดท้ายยกเลิกระบบดังกล่าว ด้วยเหตุผลที่ว่ามีความเสี่ยงทางไซเบอร์

แคนาดา ญี่ปุ่น เบลเยียม - เลือกตั้งท้องถิ่น ในบางเมืองสามารถใช้ระบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ แต่การเลือกตั้งระดับชาติ ยังคงต้องใช้กระดาษลงคะแนนอยู่

อินเดีย - ในฐานะประเทศที่มีผู้มีสิทธิลงคะแนนเลือกตั้งมากที่สุดในโลก ครั้งหนึ่งเคยพยายามใช้เครื่อง EVM (Electronic Voting Machine) แต่ปัจจุบันกลับมาเพิ่มระบบการยืนยันด้วยกระดาษในคูหาเลือกตั้งอยู่ดี

สหรัฐอเมริกา - แต่ละมลรัฐจะมีวิธีการ และกลไกในการลงคะแนนที่แตกต่างกัน มลรัฐไหนที่ใช้ เครื่องลงคะแนนอิเล็กทรอนิกส์ จะมีกระดาษพิมพ์ยืนยันออกมา (paper trail) โดยการเลือกตั้งระดับชาตินั้น จะไม่มีการเลือกตั้งออนไลน์

ณ ตอนนี้ ที่ชัดๆ จัดการเลือกตั้งโดยไม่ใช้กระดาษเลย มีแค่ เอสโตเนีย กับ บราซิล เท่านั้น

สำหรับประเทศไทย ประเทศที่มีคะแนนดัชนีการคอร์รัปชัน (CPI) ที่ 34 คะแนน จาก 100 และอยู่ในอันดับ 107 จาก 180 ประเทศที่มีการสำรวจ ถ้าไม่มั่นใจว่าการเลือกตั้งโดยลงคะแนนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ออนไลน์ จะปลอดภัย บริสุทธิ์ ยุติธรรมจริงๆ เราก็ควรจะยึดมั่นในระบบการลงคะแนนบนกระดาษไปก่อน

อย่าลืม!! การเลือกตั้ง ในวันอาทิตย์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 8.00 - 17.00 น. ท่านจะได้รับ บัตรเลือกตั้งถึงสามใบ โดยแบ่งได้ดังนี้

บัตรลงคะแนนสีเขียว - เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบแบ่งเขต

บัตรลงคะแนนสีชมพู - เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ (party list)

บัตรลงคะแนนสีเหลือง - ลงประชามติ แก้ไขรัฐธรรมนูญปี 2560