เหตุการณ์การรื้อถอนบ้านของ กำนันลี โตล สารี ณ บ้านหนองจาน จังหวัดสระแก้ว เนื่องจากเป็นพื้นที่ทับซ้อนทางยุทธศาสตร์และการเมืองระหว่างไทย-กัมพูชา สาเหตุที่ไทยต้องตัดสินใจรื้อถอน และบทบาทของกำนันลีที่เป็นตัวแปรสำคัญในปัญหาเขตแดน

 

ทำไมไทยต้องรื้อบ้านกำนันลี?

 

เหตุผลหลักที่ทางการไทย โดยกองกำลังบูรพาและฝ่ายปกครองจังหวัดสระแก้ว ต้องดำเนินการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ดังกล่าว มี 3 ปัจจัยสำคัญ:

การรักษาสิทธิเหนืออธิปไตย: บ้านหนองจาน ต.โนนหมากมุ่น อ.โคกสูง จ.สระแก้ว เป็นพื้นที่ที่ไทยอ้างสิทธิ์ การปล่อยให้มีการสร้างบ้านถาวรโดยชาวกัมพูชาจะทำให้ไทยเสียเปรียบในทางกฎหมายระหว่างประเทศ หากมีการพิสูจน์สิทธิ์ในอนาคต

ละเมิดบันทึกความเข้าใจ (MOU) ปี 2543: ข้อตกลงระหว่างไทย-กัมพูชา ระบุชัดเจนว่า "ห้ามมิให้มีการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในพื้นที่ที่ยังไม่ได้ข้อสรุปเรื่องเส้นเขตแดน" การสร้างบ้านของกำนันลีถือเป็นการละเมิดข้อตกลงนี้โดยตรง

ความมั่นคงชายแดน: พื้นที่นี้มักเกิดความขัดแย้งระหว่างมวลชนทั้งสองฝ่าย การรื้อถอนจึงเป็นการตัดไฟแต่ต้นลมเพื่อไม่ให้บานปลายไปสู่ความขัดแย้งระดับกองทัพ

 

...


กำนันลี กับอิทธิพลในการรุกล้ำเขตแดน

กำนันลี โตล สารี ไม่ใช่เพียงชาวบ้านธรรมดา แต่เป็นเจ้าหน้าที่ระดับท้องถิ่นของกัมพูชาที่มีความใกล้ชิดกับกลุ่มผู้มีอิทธิพลและทหารในฝั่งกัมพูชา บทบาทของเขาที่ส่งผลกระทบต่อไทย ได้แก่:

หัวหอกในการรุกคืบ: เขาใช้สถานะกำนันนำมวลชนกัมพูชาเข้ามาใช้ประโยชน์ในที่ดินทำกินที่ยังเป็นข้อพิพาท เพื่อสร้าง "ข้อเท็จจริงบนภาคพื้นดิน" ว่าเป็นที่อยู่อาศัยของคนกัมพูชามานาน

การสร้างสิ่งปลูกสร้างถาวร: การสร้างบ้านปูนขนาดใหญ่และคอกสัตว์ในจุดล่อแหลม เป็นการท้าทายอำนาจการตรวจตราของทหารพรานไทย

การใช้กระแสชาตินิยม: ทุกครั้งที่เจ้าหน้าที่ไทยเข้าเจรจา กำนันลีมักจะอ้างสิทธิ์และปลุกระดมชาวบ้านกัมพูชาให้มารวมตัวกัน เพื่อกดดันให้ฝ่ายไทยต้องล่าถอยเพื่อหลีกเลี่ยงการปะทะ

 


ไทม์ไลน์เหตุการณ์: จากข้อพิพาทสู่การรื้อถอน (2567-2568)

ต้นปี 2567: ตรวจพบการก่อสร้างต่อเติมบ้านปูนถาวรของกำนันลีในพื้นที่บ้านหนองจาน ฝ่ายไทยส่งหนังสือประท้วงผ่านคณะกรรมการชายแดนส่วนท้องถิ่น (TBC) หลายครั้งแต่ไม่เป็นผล

กลางปี 2567: สถานการณ์ตึงเครียดขึ้น เมื่อมีการนำเครื่องจักรหนักเข้ามาปรับพื้นที่รอบบ้าน ทหารไทยเข้าตรึงกำลังและเจรจาในระดับผู้บัญชาการพื้นที่

ปลายปี 2567: รัฐบาลไทยและกัมพูชาหารือร่วมกันในระดับนโยบาย เพื่อขอให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่ละเมิดMOU 2543 โดยเน้นการรักษาความสัมพันธ์ทางการทูต

2568: กำนันลีเริ่มยินยอมขนย้ายข้าวของออกบางส่วน หลังถูกกดดันจากทั้งฝ่ายไทยและคำสั่งจากส่วนกลางของกัมพูชาที่ไม่อยากให้กระทบแผนพัฒนาเศรษฐกิจชายแดน