108 เรื่องเล่าแฝงคติความคิด เพื่อการดำเนินชีวิตที่งดงาม ในหนังสือชื่อ กิร ดังได้สดับมา ของพระธรรมกิตติวงศ์ ทองดี สุรเตโช (ธรรมสภา และสถาบันบันลือธรรม พิมพ์ พ.ศ.2553)ผมเอามาเล่าต่อไปแล้วหลาย เรื่องวันนี้ อ่านเรื่องที่ 93 ลิงโง่ สนุก ได้แง่คิด หลายแง่กิร ดังได้สดับมา ครั้งเมื่อพระเจ้าพรหมทัต เสวยราชสมบัติอยู่ที่เมืองพาราณสีทรงได้รับรายงานว่า มีโจรป่ากลุ่มหนึ่ง ออกปล้นสะดมชาวบ้านหวาดกลัวกันมาก และยิ่งหวาดผวา เมื่อทหารรักษาชายแดน ยกกำลังไปปราบ แล้วสู้โจรไม่ได้พระเจ้าพรหมทัตพระองค์นี้ ทรงเป็นนักรบแกล้วกล้า ทรงเห็นว่าพวกโจรหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ สั่งจัดทัพกองทัพม้า พร้อมอาวุธยุทโธปกรณ์ครบครัน เพื่อสำแดงแสนยานุภาพให้เต็มที่ทรงสั่งเคลื่อนทัพ แต่เนื่องจากหนทางไกลกว่าจะถึงชายแดน ต้องแวะพักหลายทอดในที่พักแห่งหนึ่ง ขณะที่ทหารหุงหาอาหารเลี้ยงกินกัน ทหารที่เลี้ยงม้าก็นึ่งถั่วราชมาส ให้ม้ากินขณะนั้นเอง ลิงตัวหนึ่งแอบดูอยู่บนต้นไม้ มันหมายใจจะกินถั่วราชมาส รอจนทหารเผลอ มันก็ไต่ลงมา คว้าถั่วใส่ปากจนเต็ม ยังไม่พอ ความโลภมันรีบหยิบถั่วกำไว้เต็มสองกำมือสองมือไม่ว่าง แต่เท้ายังว่าง มันหาทางปีนป่ายขึ้นบนต้นไม้จนได้ เมื่อถึงคาคบไม้ก็นั่งพักถั่วเม็ดหนึ่งหลุดจากมือ หล่นลงไปที่พงหญ้ามันมองตามอย่างเสียดาย ลืมตัวทิ้งถั่วสองกำมือ คายถั่วทั้งปาก แล้วรีบไต่ลงพื้น สาละวนคุ้ยหาถั่วในพงหญ้า แต่คุ้ยเท่าไหร่ก็ไม่เจอเจ้าลิงเหนื่อยอ่อน สิ้นหวัง เดินไปนั่งซึมอยู่ที่โคนต้นไม้พระเจ้าพรหมทัตเสด็จผ่านมาเห็นพอดี ทรงถามมหาดเล็กก็ไม่ได้ความ ตามราชครูมาตรวจถ้วนถี่ แล้วกราบทูลว่า ลิงทิ้งถั่วที่อมไว้เต็มปาก รวมทั้งถั่วในสองกำมือเพื่อลงมาตามหาถั่วที่หล่นเพียงเม็ดเดียวเมื่อหาถั่วเม็ดเดียวไม่ได้ นึกถึงถั่วมากมายที่เผลอทิ้ง ก็ยิ่งเสียดาย เข้าตำรา เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย จึงเกิดอาการอาลัยอาวรณ์เรื่องของลิง เหมือนกระจกเงาบานใหญ่ สะท้อนให้พระเจ้าพรหมทัตได้สติ ทรงไม่ตำหนิลิงที่เป็นสัตว์เดรัจฉานว่า เป็นลิงโง่เมื่อทรงคิดได้ พระราชาอย่างพระองค์เสียอีก ที่ฉลาดน้อยกว่าลิง ที่เกณฑ์ทัพม้าใหญ่ เดินทางไกลมาปราบโจรป่า กลุ่มเล็กๆกลุ่มเดียวเหมือนเอาของมากไปแลกของน้อย เผลอพลาดพลั้งไป ได้ไม่คุ้มเสียทรงคิดได้ ก็สั่งถอยทัพใหญ่กลับพระนคร แล้วทรงวางกำลังทหารม้าฝีมือดี กองร้อยเดียว รุกคืบหน้าไปปราบโจร ผลก็ไปตามที่พระเจ้าพรหมทัตคาดกองร้อยทหารม้ายังไปไม่ถึง พวกโจรรู้ข่าว ก็แตกหนีออกนอกเขตแดน ความเดือดร้อนชาวบ้านก็สิ้นสุดลงชาดกเรื่องนี้ สอนให้รู้ว่า พระราชาองค์ที่ตั้งสติได้จากลิงโง่ เป็นพระราชาที่ฉลาดเจ้าปัญญาไม่เพียงจะรักษาพระองค์เองให้รอดปลอดภัย ยังเป็นพระราชาที่ยิ่งใหญ่ ค้ำจุนสถาบันให้มั่นคงต่อไปได้อีกนานเท่านาน.กิเลน ประลองเชิง
