ราวๆปี 2420 เจ้าพี่เจ้าน้อง รุ่นราวคราวเดียวกับ สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ หลายพระองค์รับราชการเป็นนายทหารประจำ อยู่ในพระราชวังหลวง(หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย ดิศกุล หนังสือ ชีวิตและงานของสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ)จุดนัดหมายประทับคุยกัน อยู่ใกล้ๆประตูวัง เจ้านายหนุ่มๆ เหล่านั้น นึกสนุกอยากจะลองถามผู้คนที่เดินเข้าออกขวักไขว่ดูว่า รู้จักใครใน 4 คน ต่อไปนี้มากกว่า1.ท่านขรัวโต หรือสมเด็จพุฒาจารย์โต วัดระฆัง 2.พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 3.หม่อมเจ้าหญิงพูน จำไม่ได้ว่าใคร 4.อีนากพระโขนงผลปรากฏว่า ระหว่างสมเด็จพุฒาจารย์โต พระที่ขึ้นชื่อทั้งเป็นนักเทศน์ องค์โปรดของรัชกาลที่ 4 มีชื่อลือลั่นว่าใบ้หวยแม่น ไม่ว่าท่านจะตั้งใจใบ้หรือไม่หรือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก...ผู้เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีผู้คนส่วนใหญ่ ซึ่งน่าจะไม่ใช่ชาวบ้านธรรมดารู้จักอีนากพระโขนงมากที่สุดเอนก นาวิกมูล บันทึกไว้ในหนังสือบางกอกกับหัวเมือง (สำนักพิมพ์แสงดาว พ.ศ.2547)อ่านประวัติสมเด็จพุฒาจารย์โต จากหนังสือที่มหาอำมาตย์ตรี พระยาทิพโกษา (สอน โลหะนันทน์) แต่งไว้เมื่อปี พ.ศ.2473 มีความตอนหนึ่งว่าสมเด็จพุฒาจารย์โตไปที่วัดมหาบุศย์ พระโขนง ตกค่ำท่านก็ไปนั่งอยู่ปากหลุม เรียกแม่นากขึ้นมาสนทนา ลงท้ายท่านเอากระดูกหน้าผากนางนากมาปั้นเหน่งคาดเอวไปไหนมาไหนท่านก็เอาติดเอวไปด้วยว่างๆ นางนากก็ออกมารบกวนสามเณรเจริญ (ม.ร.ว.เจริญ อิศรางกูร) ซึ่งเป็นศิษย์ก้นกุฏิสมเด็จ...สมเด็จท่านก็หลุดปากห้ามไว้ต่อมาสมเด็จพุฒาจารย์โต มอบปั้นเหน่งหน้าผากนางนาก ให้หม่อมเจ้าพุทธบาทปิลันทน์ (ผู้เป็นเสด็จอุปัชฌาย์ พระยาทิพโกษา) ทั้งยังมอบสามเณรเจริญ ให้หม่อมเจ้าพุทธบาทปิลันทน์ดูแลต่อวันดีคืนดี นางนากก็ออกมาหยอกสามเณรเจริญ หม่อมเจ้าพุทธบาทปิลันทน์ ท่านกริ้วดุนางนาก “เป็นผู้หญิงยิงเรือ อย่ามารบกวน คุณเณรจะเรียนหนังสือ”จนเมื่อสามเณรเติบใหญ่ เป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ เจ้าอาวาสวัดระฆัง ปั้นเหน่งหน้าผากนางนากก็ตกทอดมาอยู่กับท่าน และจะตกทอดไปอยู่กับใคร เจ้าคุณทิพโกษาไม่ได้เล่าพิจารณาประเด็นความดัง ระหว่างสมเด็จพุฒาจารย์โต กับนางนาก ก็พอเป็นที่เข้าใจเรื่องผีๆสางๆ ซึมซับจับหัวใจชาวบ้านร้านตลาดมากกว่าข่าวผีนางนากหลอกใครต่อใคร แพร่หลายระบือไปได้เร็วและไกลกว่าเมื่อเจาะจงถาม รู้จักใครมากกว่า แน่นอนคนรู้จักนางนากมากกว่า คนละเรื่องกับคุณสมบัติด้านอื่นผมอ่านเจอเรื่องนี้ นึกถึงพาดหัวข่าวหนังสือพิมพ์ โพลชี้ว่า ผลงานรัฐบาลสอบตก ก็ขอเอามาเล่าเทียบเคียง ปลอบใจรัฐบาล คำถามเรื่องปากท้อง เป็นคำถามระนาบเดียวกับเรื่องผี ทุกรัฐบาลต้องเจอผมยังไม่เคยได้ยินรัฐบาลไหนทำให้เศรษฐกิจดี ราษฎรกินอิ่มนอนอุ่น บ้านเมืองรุ่งเรืองไพบูลย์คนรู้จักนางนากมากกว่า ไม่ได้หมายความว่า จะนับถือสมเด็จพุฒาจารย์โตน้อยกว่า นึกถึงคุณูปการสร้างบ้านแปงเมือง ของรัชกาลที่ 1 น้อยกว่าเป็นรัฐบาลมีเรื่องดีๆให้รอให้เลือกทำอีกมากมาย...ระวังอย่าให้มีเรื่องโกงบ้านกินเมืองและทะเลาะกันเองก็น่าจะพอ.กิเลน ประลองเชิง
