ญี่ปุ่นและจีนเป็น 2 เผ่าพันธุ์เอเชียที่ฝรั่งมังค่าเฝ้ามอง และคิดว่าต่อไปในอนาคตสามารถจะเขยิบตัวเองเป็นคู่แข่งกับฝั่งตะวันตกได้ ญี่ปุ่นพยายามมาแล้วในสงครามโลกครั้งที่ 2 ตอนนั้นก็เกือบชนะ แต่มาล้มเหลวเมื่อมาโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ หลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมา ญี่ปุ่นก็กลายเป็นคอหอยลูกกระเดือกกับสหรัฐฯ และดำเนินนโยบายต่างประเทศตามสหรัฐฯมาโดยตลอดตะวันตกกลัวจีนมากกว่าญี่ปุ่น เพราะจีนเป็นประเทศใหญ่ มีประชากรเยอะ และมีคนเชื้อสายจีนที่ไปแทรกอยู่ในประเทศต่างๆ หลายสิบล้านคนทั่วโลก เป็นเผ่าพันธุ์ที่มีอารยธรรมเก่าแก่ยาวนานเมื่อพูดถึงตะวันออกไกล สหรัฐฯสนใจจีนมากกว่าประเทศอื่น ในต้นศตวรรษที่ 20 จีนอ่อนปวกเปียก ฝรั่งเศสครอบครองอ่าวกว่าวโจว เยอรมนีเช่าเมืองท่าเกียวเจา (ชิงเต่า) 99 ปี และยังได้สิทธิพิเศษบนแหลมชานตง อังกฤษยึดเกาะฮ่องกง รัสเซียครอบครองพอร์ตอาร์เทอร์ และมีอภิสิทธิ์ในแมนจูเรีย มหาอำนาจตะวันตกมารุมยำจีนกันครบตอนนั้น อังกฤษต้องการจะให้เกาลูนที่ตนเพิ่งเช่าไว้ตรงข้ามเกาะฮ่องกงเป็นที่ลักลอบนำสินค้าเข้าเมืองจีนโดยไม่เสียภาษีให้รัฐบาลจีน สหรัฐฯสนใจจีนเช่นเดียวกับตะวันตกประเทศอื่น แต่คิดนโยบายว่าจะเข้าไปอย่างไรให้เท่ รัฐมนตรีต่างประเทศสมัยประธานาธิบดีแมคคินลีย์ จึงสร้างนโยบายที่จะช่วยจีนก่อน โดยการส่ง Open Door Notes หรือสาส์นเปิดประตู เมื่อกันยายน ค.ศ. 1899 เชิญชวนให้อังกฤษ เยอรมนี รัสเซีย อิตาลี ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น ยอมรับข้อตกลง 3 อย่างอย่างแรกคือ จะไม่มีชาติใดไปยุ่งเกี่ยวกับสิทธิทางการค้าหรืออภิสิทธิ์ของชนชาติอื่นๆ ภายในเขตอิทธิพลของชาตินั้นในจีน อย่างที่สอง ข้าราชการจีนมีสิทธิเก็บภาษีตามอัตราที่รัฐบาลจีนกำหนดไว้ และสหรัฐฯต้องได้รับอภิสิทธิ์ต่างๆ เช่นเดียวกับมหาอำนาจชาติอื่นๆ ที่ได้รับการอนุเคราะห์อย่างยิ่งจากจีน และอย่างที่สาม จะไม่มีชาติใดที่จะได้รับสิทธิพิเศษในการเช่าเมืองท่า และอัตราค่าระวางรถไฟอีกต่อไปสหรัฐฯในสมัยนั้นยังเป็นประเทศไม่ทรงอิทธิพลมาก ทุกชาติได้รับสาส์นเปิดประตู แล้วก็ยักไหล่ รับรู้แค่ว่านี่คือนโยบายของสหรัฐฯเท่านั้น จีนโดนฝรั่งกระทำย่ำยี แสวงหาผลประโยชน์ จนประชาชนทนไม่ไหว รวมตัวกันเป็นกบฏนักมวย จับฝรั่งผิวขาว รวมทั้งทูตในกรุงปักกิ่ง และฆ่าพวกข้าราชการที่คัดค้านนโยบายทำลายคนต่างชาติจนหมดเกลี้ยงสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน คนที่ไม่รู้ประวัติศาสตร์ก็มองอย่างหนึ่ง ส่วนคนที่อ่านประวัติศาสตร์อย่างละเอียดก็มองอย่างหนึ่ง อย่างเรื่องจีนกับอินเดียนี่ก็เป็นบาดแผลมาตั้งแต่สมัยอังกฤษนำกองทหารอินเดียมาขึ้นบกที่เซี่ยงไฮ้ ร่วมมือกับกองทหารฝรั่งเศส เยอรมนี ญี่ปุ่น ลุยจีน พวกฝรั่งและญี่ปุ่นเมื่อโจมตีจีนและปราบพวกกบฏนักมวยแล้ว ก็ทำพิธีฉลองกลางกรุงปักกิ่งรัฐบาลของนายสีจิ้นผิงต้องทำจีนให้เข้มแข็ง เพราะในอดีตจีนถูกฝรั่งกระทำย่ำยีเอาไว้มาก เมื่อฝรั่งปราบกบฏนักมวยได้แล้ว จีนก็ต้องทำสัญญาสงบศึกที่เรียกว่า พิธีสารนักมวย เสียค่าปรับ 333 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ดอกเบี้ยร้อยละ 4 ต่อปี ซึ่งในสมัยนั้นเป็นเงินเยอะมาก ฝรั่งกดดันห้ามจีนนำอาวุธเข้าประเทศ และให้เลิกการสอบเข้ารับราชการเป็นเวลา 5 ปี ให้จีนส่งทูตไปขอโทษญี่ปุ่น และเยอรมนีเยาวชนจีนทุกคนอ่านประวัติศาสตร์เหล่านี้แล้วก็เจ็บใจ ฝรั่งและญี่ปุ่นบังคับให้จีนจ่ายค่าปรับสงครามจำนวนมาก ทำให้จีนไม่มีเงินไปพัฒนาประเทศ เรื่องพวกนี้นี่ละครับที่ทำให้เกิดขบวนการชาตินิยมในประเทศจีนเพื่อจะล้มราชวงศ์แมนจูสหรัฐฯส่งสาส์นเปิดประตูฉบับที่ 2 ในเดือนกรกฎาคม 1900 ทำให้ฝรั่งพวกเดียวกันเองงง เพราะสหรัฐฯในยุคนั้นยึดถือลัทธิมอนโร ที่บอกว่าสหรัฐฯจะอยู่อย่างสันโดษ ไม่ยุ่งเกี่ยวกับประเทศใดที่อยู่นอกทวีปของตนจีนรู้เช่นเห็นชาติพวกฝรั่งมังค่ามากกว่าชนชาติใดในโลก เพราะตนเป็นฝ่ายโดนกระทำมาโดยตลอด ที่จีนมีนโยบายต่างประเทศแข็งกร้าวอย่างทุกวันนี้ ถ้ามองอย่างนักประวัติศาสตร์ก็คิดว่าเป็นเรื่องสมควรที่จีนต้องป้องกันตนเอง เพื่อไม่ให้เกิดประวัติศาสตร์ซ้ำรอย.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com
