09.00-12.30 น. เสาร์ 24 มกราคม 2026 สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับ TME Institute มีสัมมนา ‘คิดให้พร้อมก่อนบุกซาอุฯ กรอบการตัดสินใจธุรกิจไทย ภายใต้ Saudi Vision 2030’ ที่ห้องประชุมจุมภฏ-พันธุ์ทิพย์ ชั้น 4 อาคารประชาธิปก-รำไพพรรณี จุฬาฯ ท่านใดสนใจโทรศัพท์ติดต่อกันเองเลยครับ ได้ที่ 08-9365-5552ไปบรรยายเมื่อวันก่อน มีท่านผู้ฟังยกมือถามว่า ถ้าวันหนึ่ง นาโตหรือองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือล่ม หรืออ่อนแอจนไม่สามารถทำหน้าที่ค้ำยันความมั่นคงได้อีกต่อไป อะไรจะเกิดขึ้นผมตอบว่า อ้า ภูมิรัฐศาสตร์ของทวีปยุโรปจะเปลี่ยนไปอย่างรุนแรง และอาจย้อนกลับไปสู่สภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงเหมือนในยุคก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุโรปจะสูญเสียหลักประกันความมั่นคงร่วมที่เคยมีความมั่นคงมาตลอดกว่า 70 ปี ยุโรปมั่นคงเพราะมาตรา 5 ของนาโต ที่พูดถึงการโจมตีประเทศสมาชิกนาโตประเทศใดประเทศหนึ่งคือการโจมตีทุกประเทศมาตรา 5 ทำให้สงครามระหว่างรัฐในทวีปยุโรปแทบจะไม่เกิดขึ้น ไม่มีชาติใดมีความกล้าหาญชาญชัยเพียงพอที่โจมตีประเทศสมาชิกนาโต เพราะกลัวโดนรุมกินโต๊ะ ทว่าถ้าไม่มีนาโต หลักประกันนี้จะสลายหายไป ที่อยู่ท่ามกลางความเสียวสยองหนองน้ำก็คือ ผู้คนในประเทศยุโรปขนาดเล็กและกลางทางแถบยุโรปตะวันออกและบอลติก จะดำเนินชีวิตด้วยความหวาดกลัวการมีอยู่ของนาโตคือเส้นแดงสำคัญที่สกัดการขยายอิทธิพลทางทหารของสหภาพโซเวียต (ในอดีต) และสหพันธรัฐรัสเซีย (ในปัจจุบัน) หากนาโตล่มสลายหายไปไม่กลับมา อา ผู้อ่านท่านเอ๋ย ยุโรปตะวันออกจะกลายเป็นพื้นที่แข่งขันอิทธิพลของประเทศใหญ่อย่างเต็มรูปแบบ ไม่ว่าอูเครน มอลโดวา ไปจนถึงรัฐบอลติกอย่างลัตเวีย ลิทัวเนีย และเอสโทเนียไม่มีนาโต รัสเซียก็จะมีพื้นที่เชิงยุทธศาสตร์มากขึ้น ประเทศเล็กชาติน้อยก็จะจมอยู่ในความเสี่ยงของการใช้กำลังทหาร การกดดันทางพลังงานและสงครามลูกผสมหรือ Hybrid Warfare จะมีสูงขึ้นช่วงที่นาโตเข้มแข็งแดงเด็ด ประเทศสมาชิกนาโตมีความมั่นใจในความมั่นคงของตัวเอง ไม่ต้องสะสมกำลังทหารและอาวุธยุทโธปกรณ์อย่างมากมายขายปลาช่อน มีความสบายใจว่าถ้าใครมาโจมตีก็จะมีเพื่อนอีกหลายสิบประเทศกระโจนเข้ามาช่วยเมื่อไม่มีนาโต ประเทศเล็กชาติน้อยหรือชาติขนาดกลางในทวีปยุโรปไม่สามารถพึ่งพาความคุ้มครองจากองค์กรทางการทหารขนาดใหญ่เหมือนเดิมได้อีกแล้ว ก็ต้องคุ้มครองตัวเอง การแข่งขันอาวุธในยุโรปจะกลับมาอีกครั้งหนึ่ง ประเทศเล็กชาติน้อยหรือประเทศขนาดกลางไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากจะขูดรีดภาษีประชาชนคนทั้งประเทศ เพื่อเอามาเพิ่มงบประมาณทางการทหารประเทศที่พอมีเทคโนโลยีอยู่บ้างอย่างเยอรมนี ฝรั่งเศส โปแลนด์จะต้องเร่งพัฒนาอาวุธขั้นสูง รวมถึงระบบป้องกันนิวเคลียร์ ผู้อ่านท่านครับ ถ้าไม่มีนาโตหรือนาโตอ่อนแอ ยุโรปจะเข้าสู่ Security Dilemma คือจะมีการสะสมอาวุธกันมากขึ้น และยิ่งสะสมอาวุธก็จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการปะทะกันสหภาพยุโรปเป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ถูกออกแบบมาเพื่อเศรษฐกิจและการเมืองมากกว่าการทหาร ทว่าถ้านาโตอ่อนแอ ก็ไม่มีทางเลือกครับ สหภาพยุโรปจะถูกบีบให้แปลงร่างเป็นพันธมิตรทางทหาร จะถูกสถานการณ์บังคับให้ต้องเข้ามาร่วมพัฒนากองทัพยุโรปหรือระบบป้องกันร่วมของตนเอง ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายเลยครับ เพราะสมาชิกสหภาพยุโรป 27 ประเทศมีมุมมองต่อภัยคุกคามแตกต่างกัน แทนที่จะเกิดเอกภาพ กลับจะมีความแตกแยกภายในมากขึ้นนาโตเป็นเครื่องมือสำคัญที่ดันให้สหรัฐฯมีบทบาทนำในยุโรป ถ้าไม่มีนาโต สหรัฐฯจะเสียอิทธิพลทางการทหาร การเมือง และเศรษฐกิจ แน่นอนว่าจะเป็นการเปิดช่องให้จีนและรัสเซียขยายบทบาทผ่านการลงทุน พลังงาน และเทคโนโลยี ยุโรปจะย้ายจากค่ายแอตแลนติกไปสู่โลกหลายขั้วที่นอนแน่เป็นแช่แป้งก็คือ เงินภาษีของประชาชนคนยุโรปที่เคยถูกใช้ไปกับสวัสดิการและนวัตกรรม จะถูกนำไปใช้ในเรื่องการสะสมกำลังทหารและอาวุธยุทโธปกรณ์ ยุโรปจะเข้าสู่ยุคความไม่แน่นอน.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com คลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
