คนรักพระเครื่องไม่น้อย เรียนรู้เรื่องพระเครื่องชุดเบญจภาคี พระสมเด็จ พระนางพญา พระรอด พระซุ้มกอ พระผงสุพรรณ มาจาก ครู พลตรี ประจน กิตติประวัติ ที่ใช้นามปากกา “ตรียัมปวาย” ครับแต่ที่สะดุดใจ..ไม่รู้ หรือรู้ก็แบบงูๆปลาๆ ก็คือนามปากกา “ตรียัมปวาย” คืออะไร?เปิดหนังสือประเพณี 12 เดือน ในประวัติศาสตร์สังคมวัฒนธรรม เพื่อความอยู่รอดของคน ปรานี-สุจิตต์ วงษ์เทศ บก.(สำนักพิมพ์ศิลปวัฒนธรรม ฉบับพิเศษ พ.ศ.2548) ถึงหัวข้อ เดือนยี่..ทำขวัญลานนวดข้าวและตรียัมพวายกับโล้ชิงช้าเจอแล้ว นี่ไง! แต่มีเรื่องให้อยากรู้ต่อ มีคำ “ตรียัมพวาย” แล้วยังมี “ตรีปวาย” ด้วยตรียัมพวาย-ตรีปวาย เป็นชื่อพิธีพราหมณ์ของอินเดียโบราณ รู้จักกันทั่วไปว่า พิธีโล้ชิงช้ารับพระอิศวรราชสำนักภูมิภาคอุษาคเนย์รับเข้ามาปฏิบัติเป็นพระราชพิธี แล้วปรับให้เกี่ยวข้องกับคติพื้นเมือง เฉลิมฉลองธัญญาหารที่ได้ผลผลิตใหม่ สมัยต้นกรุงศรีอยุธยามีเดือนอ้าย ครั้นต่อมาเปลี่ยนเป็นเดือนยี่ จนถึงปัจจุบันคำ ตรียัมพวาย ตรีปวาย เอกสารของเทวสถานโบสถ์พราหมณ์ อธิบายว่า เพี้ยนมาจากภาษาทมิฬว่า ติรุเวมปาไว เป็นสองพิธีต่อกัน แบ่งเป็นสามขั้นตอน คือตอนแรก เป็นพิธีเปิดประตูศิวาลัยไกรลาส อัญเชิญเทพเจ้าลงสู่มนุษย์โลกเพื่อประทานพรจากนั้นเป็นพิธีโล้ชิงช้าของพวกนาลิวัน เพื่อหยั่งความมั่นคงของโลก จะมีความแข็งแรงทนทานดีอยู่หรือไม่ตอนที่สอง เป็นกรรมวิธีของพราหมณ์ กล่าวสรรเสริญเทพเจ้า ถวายข้าวตอกดอกไม้ เครื่องกระยาบวชโภชนาแก่เทพเจ้า ต่อจากนั้น จะนำมาแจกจ่ายเพื่อความสวัสดีมงคลแก่มวลมนุษย์ตอนที่สาม พิธีสรงน้ำเทพเจ้า เสร็จแล้วอัญเชิญสู่หงส์ พาหนะที่จะนำเทพเจ้ากลับคืนวิมาน ตอนนี้เรียกว่า “กล่อมหงส์” หรือ “ช้าหงส์”เอกสารโบสถ์พราหมณ์อธิบายเพิ่มเติม เป็นพิธีที่เกี่ยวเนื่องมาจากพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ซึ่งเป็นพิธีขอพรพระเจ้าให้พืชพันธุ์ธัญญาหารมีความอุดมสมบูรณ์ มีฝนตกตามฤดูกาลมาถึง พิธีโล้ชิงช้า มีคำอธิบาย เป็นการจัดแสดงตำนานเทพเจ้าสร้างโลก เสาทั้งสองข้างแทนภูเขาใหญ่ ผู้โล้ชิงช้าเป็นตัวแทนพญานาค มายื้อยุดทดสอบกำลังความแข็งแรงของโลกพระยายืนชิงช้า เป็นตัวแทนพระอิศวรมาเยี่ยมโลก และทดสอบความแข็งแรง โดยยืนขาข้างเดียวแต่ในพิธี ให้พระยานั่งไขว่ห้างแทน (ขีดเส้นใต้ ประโยค พระยายืนชิงช้านั่งไขว่ห้างเอาไว้นะครับ)ปลายกรุงศรีอยุธยา พิธีนี้เป็นพระราชพิธี เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ (กุ้ง) นิพนธ์ไว้ เป็นกาพย์ห่อโคลง..ตอนหนึ่งเดือนยี่เจ้าพี่เอย เจ้าย่อมเคยตามพี่ชาย ดูรำยัมพวาย พิธีท่านผ่านอยุธยาฯจบความรู้เรื่องพิธีตรียัมพวาย-พิธีรับพระอิศวร เหมารวมพิธีตรีปวาย พิธีรับพระนารายณ์ แค่นี้ ผมมีประเด็นที่จำเขามาเล่าต่อ..เรื่องพระยายืนชิงช้า ที่เลือกขุนนางใหญ่มา แต่งองค์ทรงเครื่อง แล้วนั่งไขว่ห้างทั้งวันแต่โบราณนานมา พระยายืนชิงช้า ซึ่งมีนัยว่าเป็นตัวแทนพระเจ้าแผ่นดิน จะได้สิทธิพิเศษ เก็บภาษีที่ปกติเข้าหลวง เอาเข้ากระเป๋าตัวเอง ตลอดวันนั้นๆ ว่ากันว่าวันเดียว ก็รวยไปได้ทั้งชาติแต่มีกฎกติกา หากพระยายืนชิงช้า เผลอปล่อยขาข้างที่ไขว่ห้าง..ตก ก็ถือว่าหมดสิทธิทั้งหมดที่เล่าๆกันมา ผมว่าพิธีตรียัมพวาย พิธีโล้ชิงช้า..เป็นพิธีที่มีเสน่ห์เร้าใจมาก ถ้าทำให้ถึงๆ ถึงเครื่องถึงคน น่าจะดึงดูดให้แขกเมืองสนใจบ่าไหลมาชม อยากขอคณะกรรมการชุดพลังนิ่ม ลองศึกษารื้อฟื้น..ขึ้นมาอีกครั้งถ้าเสาชิงช้า โบสถ์พราหมณ์ ทำไม่เหมาะ ก็ลองเลือกที่เพชรบุรี.. แถวนั้นยังเหลือเค้าเสาชิงช้า อย่างน้อยก็ในสมัยสุนทรภู่หรือคนเพชรบุรีคิดว่า มีกำลังรื้อฟื้นมาทำเองได้..ผมขอคิว ตามไปดู เป็นคนแรก.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
