คอหนังสือจีนหากเปิดหนังสือ 101 คำถามสามก๊ก (หลี่ฉวนจวิน เขียน ถาวร สิกขโกศล แปล มติชน 2556) เจอคำถามที่ 7 เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย สาบานเป็นพี่น้องกันในสวนท้อจริงหรือ? คงอดใจอ่านต่อไม่ไหวนิยายสามก๊กบทที่ 1 “ในสวนท้อสามทกล้าร่วมสาบาน ปราบโจรมารวีรชนประเดิมชัย” เล่าสืบกันมาว่าปลายราชวงศ์ฮั่น บ้านเมืองจลาจล ผู้มักใหญ่ใฝ่สูงต่างรบพุ่งชิงแผ่นดินของราชวงศ์ฮั่น เล่าปี่ เชื้อสายราชวงศ์ฮั่น ถึงจะยากจนขายรองเท้าหญ้ายังชีพ แต่มีปณิธานฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่นเขามีเจตจำนงตรงกับเตียวหุย พ่อค้าหมูเมืองตุ้นก้วน กวนอูพ่อค้าเต้าหู้จากเมืองไกเหลียง มุ่งมั่นร่วมแรงร่วมใจกัน จึงไปจัดเครื่องเซ่นบูชาฟ้าดินในสวนท้อของเตียวหุย แล้วจุดธูปกราบไหว้ กล่าวคำสาบานกันว่า“ข้าพเจ้า เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย แม้ต่างแซ่แต่ขอสาบานเป็นพี่น้องร่วมแรงร่วมใจกัน บำบัดทุกข์ขจัดภัย เบื้องบนสนองคุณประเทศชาติ เบื้องล่างทะนุบำรุงประชาชน ไม่หวังเกิดวันเดียวเดือนเดียวปีเดียวกัน แต่ขอตายวันเดียว เดือนเดียวปีเดียวกันขอฟ้าดินจงแจ้งประจักษ์ในหัวใจนี้ หากตระบัดสัตย์ทิ้งไมตรี ขอฟ้าดินแลมนุษย์ร่วมกันพิฆาต”สาบานเสร็จก็คารวะเล่าปี่เป็นพี่ใหญ่ กวนอูเป็นพี่รองเตียวหุยเป็นน้องเล็กเรื่องราวการสาบานในสวนท้อ เป็นตำนานเล่าสืบขานกันต่อมา เมื่อสอบค้นดู เป็นเพียงเรื่องในนิยาย คำสาบานว่าขอตายวันเดียวเดือนเดียวปีเดียวกัน เป็นคำที่ใช้กันจนชินในวรรณคดีพื้นบ้านพงศาวดารสามก๊กภาคสู่ ภาคประวัติกวนอูเขียนไว้ว่า “เล่าปี่ รวมคนในตำบลเป็นไพร่พล กวนอูกับเตียวหุยช่วยออกรบต้านข้าศึก”เมื่อเล่าปี่เป็นเจ้าเมืองเพ่งง้วนก๋วน กวนดูและเตียวหุยเป็นทหารเอก แยกกันคุมกองทัพ เล่าปี่นอนเตียงเดียวกับคนทั้งสอง ข้อความสองตอนนี้บอกเพียงว่า เตียวหุยเคารพกวนอูเหมือนพี่ชาย ติดตามรับใช้เล่าปี่ด้วยความซื่อสัตย์แต่ไม่มีเรื่องคนทั้งสามสาบานเป็นพี่น้องกันอย่างเป็นกิจจะลักษณะตั้งแต่ราชวงศ์ซ่งและราชวงศ์หยวน ในวรรณกรรมพื้นบ้านแต้มเติมเพิ่มสีสันให้เรื่อง รักกันเหมือนพี่น้อง และค่อยๆเติมเรื่องราว การสาบานในสวนท้อ ในหนังสือ สามก๊กจี่เพ่งอ่วย นิทานสามก๊ก มีเรื่องการสาบานในสวนท้ออยู่ตอนหนึ่งงิ้วสมัยราชวงศ์หยวน ก็มีตอนเล่าปี่ กวนดู เตียวหุย สาบานในสวนท้อ ซึ่งไม่ทราบชื่อผู้แต่งล่อกวนตง อาศัยเรื่องเหล่านี้เป็นพื้นฐาน สร้างสรรค์ “การสาบานในสวนท้อ”ไว้ในนิยายสามก๊ก เป็นตอนที่ประทับใจติดปากคนตลอดมาสรุป...เรื่องคำสาบานในสวนท้อ ของสามพี่น้อง เป็นเรื่องที่แต่ง แต่แก่นแกนเรื่องเล่าปี่ กวนอู เตียวหุย รักใคร่กันเหมือนพี่น้องรบแลกชีวิตกู้บ้านเมือง เป็นเรื่องจริงบ้านเมืองใกล้ๆ ผมได้ข่าวสามพี่น้องร่วมสาบาน เอ๊ย ร่วมรบชิงเมือง กำลังมีเรื่องขัดใจ น้องรองเผลอไปสั่งปลดมือขวามือซ้ายของพี่ใหญ่ พี่ใหญ่น้อยใจออกท่างอนจะแยกวงศ์ไพบูลย์ก๊วนก๊กศัตรูโห่เชียร์กันตรึม อยากให้แตกกันจริงๆแต่วงการผู้สันทัดกรณีรู้ดี ไม่มีทาง...โกรธกันแค่ไหน สามพี่น้องเขาก็ต้องกลับมารักกันได้เหมือนเดิมเรื่องมือขวามือซ้ายที่กลัวกันว่าจะหาใครแทนไม่ได้ก็ไม่จริง มือการเมืองนั้น ตัดออกได้ ก็งอกได้ ขอเพียงมีกระสุนดินดำตุนมากพอ เท่าที่เห็นกันวันนี้ชูมืออาสาตำตาอยู่หลายคน.กิเลน ประลองเชิง
