ย่างเข้าสู่ฤดูหมอกควันไฟป่า ฝุ่น pm 2.5 ปกคลุมท้องฟ้าภาคเหนือ จนทำให้เชียงใหม่ติดอันดับอากาศแย่ที่สุดในโลกติดต่อกันหลายวัน...อีกแล้วแน่นอนตัวการที่ถูกกล่าวโทษ คนป่าบนดอยนี่แหละ ตัวการสำคัญเผาป่าสร้างที่ทำกินแต่จะเป็นฝีมือชาวบ้านทำเกษตรตามแนวขอบริมป่า จริงแท้แค่ไหน???“คนที่ไม่อาศัยอยู่ในป่าบนดอยอย่างเรา คงยากที่จะเข้าใจว่า เราไม่ใช่คนเผาป่า เราจะเผาไปเพื่ออะไร หลายคนไม่รู้ว่า เรากลัวไฟป่ามากกว่าคนที่อยู่บนพื้นราบซะอีก เพราะเราอยู่ใกล้ชิดกับไฟป่า เดือดร้อนมากกว่าเขาเป็นไหนๆ ถ้าเกิดไฟป่าขึ้นมา ตัวเรานี่แหละจะเดือดร้อนหนักกว่าใคร” นายดำรง พระจิตคำ ผู้ใหญ่บ้านแม่ตาด ต.ห้วยทราย อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่ ให้คำอธิบายเพื่อให้คนที่ไม่อยู่อาศัยตามแนวขอบชายป่า อย่าได้มโนกล่าวหาพวกเขาเป็นตัวการก่อปัญหาเผาป่า“ก่อนหน้านี้ พอถึงฤดูไฟป่า พวกเราไม่สามารถนอนหลับได้สนิทเลยสักคืน ยิ่งเป็นเด็กและคนแก่ด้วยแล้วยิ่งน่ากลัว นอกจากจะเกิดฝุ่นควันจนหายใจลำบากแล้ว ไฟยังลามเลียมาเผาแปลงเกษตร ทำผลผลิตของเราเสียหาย เงินที่ลงทุนทำไปสูญหมด แล้วไหนยังมีดอกไฟ เปลวไฟป่าที่ปะทุลอยปลิวตามแรงลมมาตกใส่ยุ้งข้าว โรงเรือนเลี้ยงสัตว์ ตกใส่บ้าน เกิดไฟไหม้ขึ้นมาบ้านช่องเสียหาย แล้วเราจะจุดไฟเผาป่าเพื่ออะไร ในเมื่อเราต้องเดือดร้อนเอง เพราะเวลาเกิดขึ้นมาที ไฟไหม้บนดอยจะแรงมาก” จากประสบการณ์ชีวิตคนบนดอยต้องหวาดผวาไฟป่าจะมาทำลายชีวิตและทรัพย์สินของตัวเอง ติดต่อกันมาหลายสิบปี...พ.ศ.2554 ผู้ใหญ่ดำรง จึงรวบรวมชาวบ้านตั้ง กลุ่มอนุรักษ์ผืนป่าบ้านแม่ตาด เพื่อเป็นกองกำลังอาสาสมัครป้องกันไฟป่าขึ้นมาเอง มีการทำแนวป้องกันไฟป่า ตั้งเวรยามคอยดับ ไฟป่า และเฝ้าระวังไม่ให้คนนอกพื้นที่แอบมาจุดไฟเผาป่าเพื่อล่าสัตว์และหาของป่า แต่ด้วยเป็นกลุ่มอาสาสมัครที่ตั้งขึ้นมาเอง ขาดทั้งความรู้ประสบการณ์ในการจัดการไฟป่า การตั้งกลุ่มในปีแรกๆ ไม่อาจจะรับมือไฟป่าได้ เพราะไฟป่าที่เกิดขึ้นมาแต่ละครั้งจะไหม้ลุกลามเร็วมาก จนอาสาสมัครไม่สามารถดับได้ทัน เนื่องจากแนวกันไฟที่ทำไว้อยู่ใกล้หมู่บ้านมากเกินไป อ.อักขณิช ศรีดารัตน์ อาจารย์พิเศษสถาบันภาษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเป็นคนในพื้นที่ จึงไปเสาะหาองค์ความรู้เทคนิคการป้องกันไฟป่า มาถ่ายทอดอบรมให้ความรู้กับอาสาสมัครกลุ่มอนุรักษ์ฯ มีการทำแนวกันไฟใหม่ที่ห่างออกไปจากหมู่บ้านถึง 2 กม. และจะเริ่มลงมือทำแนวกันไฟแต่เนิ่นๆ ในช่วง ธ.ค.-ม.ค. ก่อนที่จะถึงฤดูไฟป่า ต่างจากก่อนหน้านี้จะมาลงมือทำเอาในช่วงใกล้ฤดูไฟป่า เลยทำให้รับมือไฟป่าไม่ทันผลจากตรงนั้น ตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นมา ชาวบ้านแม่ตาดเริ่มนอนหลับได้สนิท ที่สำคัญพืชผลทางการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นข้าว ข้าวโพด มันเทศ พืชผักเมืองหนาว สมุนไพร ที่เคยถูกไฟป่าเผาทำลายไปทุกปี...วันนี้สามารถรอดพ้นไฟป่า มีผลผลิตออกมาจำหน่ายในฤดูไฟป่าได้ ด้วยฝีมือชาวบ้านผนึกกำลังช่วยกันเอง.ชาติชาย ศิริพัฒน์
