เพื่อนพ่อค้ามหาชัยวางหูจาก โทร.ปรับทุกข์ขายมอเตอร์ไซค์ไม่ได้มาหลายปี ผมเปิดหนังสือสายธารแห่งปัญญา (หงอิ้งหมิง เขียน บุญศักดิ์ แสงระวี แปล สำนักพิมพ์ ก.ไก่ พ.ศ.2535) ตั้งใจเลือกอ่านนิทานเรื่องชาวประมงจับปลาชาวประมงเฒ่าวางอวนจับปลามาหลายวันแต่จับปลาไม่ได้เลย วันนี้เขาวางอวนปากที่ 7 อวนปากที่แน่ใจว่าใหญ่กว่าขนาดของมัน เขาเชื่อว่าจะต้องได้ปลาใหญ่อย่างน้อยก็สักตัวหนึ่งท่ามกลางแสงแดดแผดจ้า ชาวประมงเฒ่าลากอวนเดินไปยังริมฝั่งทะเล เมื่อจัดการวางอวนเรียบร้อยเขาก็นั่งพักอยู่บนก้อนหินใหญ่ใกล้ๆกันพวกหลานๆวิ่งเล่นกันบนหาดทราย ส่งเสียงเจี๊ยวจ๊าววันนี้เด็กๆหาเรื่องเล่นแปลกกว่าวันก่อนๆ เขาไปหาอวนผืนเล็กขาดๆมาจากไหนก็ไม่รู้ เอาไม้ไผ่มาแขวน กางออกมา...ตัวเด็กๆก็วิ่งวนอยู่รอบผืนอวนเล็กๆขาดๆนั้นชาวประมงเคยชินกับการรอเวลาปลาติดอวนในทะเล เขาหันมาสนใจการเล่นของเด็กจนเพลิน ทันใดนั้นก็มีนกใหญ่ตัวหนึ่งถลาลงมาจากฟ้า มันบินโฉบลงมาเต็มกำลังหัวของมันหลุดเข้าไปติดอยู่ในอวนของเด็กๆ ดิ้นขลุกขลัก ส่งเสียงร้องไม่หยุดประมงเฒ่าสงสัย เกิดอะไรขึ้น เขาเห็นนกกระจอกตัวหนึ่ง นอนหอบแบ็บอยู่ หายใจหอบฮั่กๆ เขาเดาเอา มันคงบินหนีนกใหญ่มาจนหมดแรงที่แท้...นกใหญ่ไล่จับนกกระจอกมาโดยไม่สนใจมีอะไรขวางหน้า ก็จึงถูกอวนของเด็กพันเอาจนดิ้นไม่หลุดตอนแรกที่นกใหญ่โฉบลงมา พวกเด็กๆก็ตกใจบ้าง แต่เมื่อตั้งสติได้ก็ช่วยกันจับนกใหญ่แล้วก็ปล่อยนกกระจอกไปพวกหลานๆสนุกสนานกันมาก ขณะช่วยกันหอบหิ้วนกใหญ่กลับบ้าน ก็หันมาตะโกนบอกปู่ “ให้รีบกลับบ้าน” เด็กๆจะเตรียมกับข้าวรอปู่มากินให้อร่อยปากชาวประมงเฒ่าตอบรับคำเชิญหลานๆแล้วก็หัวเราะเสียงดังลั่นเขาคิดถึงนิยายที่เคยเล่าให้หลานๆฟังเรื่อง “ตั๊กแตนจับจักจั่น นกขมิ้นจ้องอยู่ข้างหลัง”เจ้าตั๊กแตนจ้องแต่จะจับจักจั่น แต่หารู้ไม่ข้างหลังมันมีนกขมิ้นจับตามองดูมันอยู่คิดถึงความพยายามวางอวนปากใหญ่ที่สุดเพื่อจับปลา แต่ยังไม่ได้ปลาก็หัวเราะออกมาอีกครั้ง“เออหนอ เจ้านกใหญ่ตัวนั้นทำไมมันช่างเซ่อซ่านักหนา ฟ้าก็ออกกว้างดันบินมาติดอวนขาดๆของเด็กๆได้”ความเป็นไปทั้งหลายในโลกนี้ล้วนช่างผันแปรยากที่จะคาดคิดได้ แม้จะมีความรู้สูงส่ง มีฝีมือยอดเยี่ยมแค่ไหน ก็ใช่ว่าจะพึ่งพาอาศัยได้ทั้งหมดวางอวนจับปลา ห่านป่ากลับติดอวน ตั๊กแตนจับจักจั่น นกขมิ้นก็จ้องอยู่ข้างหลัง มีอุบายในอุบาย มีการเปลี่ยนแปลงในการเปลี่ยนแปลง จึงไม่ควรพอใจในสติปัญญาความสามารถที่มีอยู่สิ่งที่เราจะทำได้ก็คือ ใช้ความพยายามอย่างสุดความสามารถ เท่านั้นชาวประมงเฒ่าค่อยๆลากอวนขึ้นจากน้ำ มันยังคงว่างเปล่า ไม่มีปลาติดขึ้นมาเลยสักตัว วันนี้ไม่ได้ก็คือไม่ได้ แต่จะเป็นไรไป วันนี้ที่บ้านมีอาหารโอชะรอคอยอยู่แล้วอ่านนิทานเรื่องชาวประมงจับปลา ผมหวังว่าเพื่อนพ่อค้าอ่านแล้วคงลดความเหงาความเศร้าจากการขายสินค้าไม่ดีลงไปได้บ้างโอกาสที่นกใหญ่จะบังเอิญมาติดอวนเป็นอาหารจานโปรด คงจะมีเข้าสักวัน.กิเลน ประลองเชิง
