ก่อนฉินสื่ออ๋วงตี้ (จิ๋นซีฮ่องเต้) จะสั่งเผาตำรา ขุดหลุมฆ่าหมู่ผู้รู้นั้น มีเหตุปัจจัยสะสมบ่มเพาะมากมายหลายเรื่องเชื้อเดิม “แค้นฝังลึก” พระญาติราชวงศ์ ที่หมดอำนาจ ไม่ได้นั่งกินเมือง เพราะ “อภิมหานายกหลี่ซือ” ปฏิรูปการปกครอง ส่งข้าราชการเก่งๆ ไปเป็นผู้ว่า ไปเป็นนายอำเภอนั้น มีเป็นทุนอยู่แล้ว(10 ยอดผู้นำแผ่นดินจีน สุขสันต์ วิเวกเมธากร สำนักพิมพ์ ก.ไก่)จุดระเบิดเล็ก เกิดขึ้น 213 ปี ก่อน ค.ศ.ในงานเลี้ยงสโมสรสันนิบาต ลานหน้าพระตำหนักอาฝาง พระราชวังนครเสียนหยางฉียือเยียะ นักวิชาการ เมาได้ที่ก็ ทะลุกลางปล้อง โจมตีการปกครองแบบใหม่ ที่ไม่ใช้พระญาติราชวงศ์การใช้ไพร่ราชการ ที่ไม่มีสกุลรุนชาติ ที่ส่วนใหญ่มาจากบ้านนอก ไม่มีความผูกพันทางสายเลือด จะก่อเภทภัยให้รัฐฉิน ในวันที่ถึงขั้นล่มจมตกตะลึงกันไปหมด จิ๋นซีฮ่องเต้เองก็ทรงนิ่ง ไม่แสดงพระอาการ เพราะเริ่มมีพระราชโอรสหลายองค์วันรุ่งขึ้น นายกหลี่ซือ ได้ทีเขียนหนังสือถวายสาส์น“สามกษัตริย์ห้าราชันย์โบราณ ยิ่งใหญ่เพราะไม่ใช้วิธีสืบสายเลือด พระองค์เพิ่งสถาปนาราชวงศ์ เพื่อจะวางรากฐานการปกครองให้ยิ่งใหญ่ ยาวนาน ไม่ควรฟังคำพูดคนโฉดเขลาเบาปัญญาการปกครองแผ่นดินโดยเด็ดขาด ผู้คนต้องปฏิบัติตามกฎหมาย ราษฎรต้องหมั่นทำมาหากิน ข้าราชการต้องศึกษาระเบียบวินัย บัดนี้มีพวกผู้รู้เหลวไหล ศึกษาแต่ตำรับตำราโบราณ ไม่ทันยุคทันสมัยชอบพูดส่อเสียดให้ผู้คนเกลียดชังรัฐบาล หากปล่อยไว้ จะก่อเภทภัยใหญ่หลวงขอให้พระองค์มีรับสั่ง ผู้ใดมีหนังสือไว้ในครอบครอง ให้รีบส่งมอบทางการภายใน 30 วันเจ้าหน้าที่ที่รับมอบหนังสือ ให้เลือกเก็บเฉพาะตำราแพทย์ โหราศาสตร์ ตำราเกษตร หนังสือตำราที่ไม่ใช่ของรัฐฉิน ให้เผาทำลายเสียผู้ใดท่องโคลงกวีโบราณ หรือกล่าวข้อความโดยอ้างตำราเก่า โทษหนักถึงขั้นประหารชีวิต ตัดศีรษะกลางตลาด ผู้ใดวิพากษ์วิจารณ์เหตุการณ์บ้านเมือง เปรียบเทียบกับอดีต มีโทษประหารทั้งโคตรเมื่อข้อเสนอหลี่ซือ เป็นพระราชโองการ ตำราถูกเผาเป็นเถ้าธุลี แต่วิชาความรู้ยังมีอยู่ จากคนที่ท่องจำได้ หลายคนแอบทำตำราขึ้นใหม่ แต่เรื่องนี้ก็เงียบไปหลายปีฉินสื่ออ๋วงตี้ พระชนม์ 41 ปี เริ่มเป็นห่วงสังขารที่โรยรา ถูกหมอผีสองคนหลอกเอาเงินทองมากมาย ไปหายาอายุวัฒนะ ข่าวเริ่มลือออกไปว่า ฮ่องเต้ปัญญานิ่มหลอกได้ง่ายหลี่ซือ อดทนกับฝีปากนักวิจารณ์มานาน ก็ได้ทีเอาคืนสั่งขุดหลุมลึกใหญ่ ต้อนนักวิชาการชื่อดัง รวมทั้งฉียือเยียะ ญาติพระสนมโปรดกว่า 460 มายืนปากหลุม แล้วสั่งทหารถีบทุกคนลงไปตำราที่คนพวกนี้แอบเก็บซ่อนไว้ ก็ถูกโยนตาม ถมกลบด้วยก้อนดินก้อนหินนี่คืองานประหารหมู่ ที่เปลี่ยนสร้อยท้ายชื่อ จิ๋นซีฮ่องเฮ้ จากมหาราช เป็นทรราชมหกรรมฝังทั้งเป็นนักวิจารณ์การเมือง ทำกันไปเมื่อกว่า 2,200 ปีที่แล้ว แต่เอาเข้าจริง ก็ปิดปากคนไว้ไม่ได้ เพราะถึงวันนี้ เรื่องนี้ก็ยังมีคนเอามาพูดกันอยู่ผลงานชิ้นนี้ของนายกนักปฏิรูปหลี่ซือ ผมอ่านแล้วขนลุก...ก็แค่เอาเรื่องวันนี้ไปเปรียบเทียบกับเรื่องในอดีต...ตัดคอประจานกลางตลาด คนเดียวไม่พอ แถมอีกเจ็ดชั่วโคตรโชคดีนะครับ เกิดมาในยุครัฐบาลทหาร ผู้นำคุยกันรู้เรื่อง ถึงมีเหน็บแนมแกมประชดบ้าง...ก็ไม่เห็นลงมือลงไม้กับนักข่าว นักวิจารณ์ หรือใคร? สักแปะเดียว.กิเลน ประลองเชิง
