ทีมนักโบราณคดีนานาชาตินำโดยนักโบราณคดีจากมหาวิทยาลัยบาร์–อิลัน ประเทศอิสราเอล เผยถึงการขุดค้นพบหลักฐานสำคัญที่อาจช่วยไขความกระจ่างเกี่ยวกับวิถีชีวิตมนุษย์ยุคโบราณที่อาศัยอยู่ในถิ่นตะวันออกใกล้ นั่นคือเหล็กที่ใช้ขวางปากสัตว์ในสกุลม้าหรือลาสำหรับยึดดึงบังเหียน ที่ได้มาจากแหล่งขุดค้นทางโบราณคดีของเมืองเทลล์ เอส–ซาฟิ ในแถบฟิลิสไตน์ ทางตอนกลางของอิสราเอล Credit : Skyview Inc. เหล็กขวางปากเพื่อดึงบังเหียนชิ้นนี้ได้มาจากซากโครงกระดูกของลา มีอายุเก่าแก่สมัยต้นๆของยุคสัมฤทธิ์ (Bronze age) ประมาณ 2,700 ปี ก่อนช่วงยุคก่อนปฏิทินปัจจุบัน (Before the Common Era-BCE) ซึ่งสันนิษฐานว่าลาตัวนี้ถูกนำไปเป็นเครื่องบูชายัญก่อนการสร้างที่พักอาศัยในละแวกนั้น เชื่อว่าสิ่งประดิษฐ์ดังกล่าวแสดงถึงวิธีการใช้เครื่องมือควบคุมสัตว์เป็นครั้งแรกและแสดงถึงวิวัฒนาการของการขี่ม้าขี่ลาเป็นพาหนะ ก่อนการปรากฏตัวของม้าในตะวันออกใกล้สมัยโบราณ Credit : Tell es-Safi/Gath Archaeological Projectนักโบราณคดีเผยว่าการใช้บังเหียนกับลาในช่วงเวลานั้นเป็นสิ่งที่น่าแปลกใจ ซึ่งพบว่าเครื่องมือที่ใช้ขวางปากและสวมไปที่ฟันของลาจะใช้วัสดุที่มีความอ่อนกว่าเหล็ก เป็นไปได้ว่าจะใช้แค่เชือกหรือไม้ โดยซาก 1 ใน 4 ของโครงกระดูกลาที่ฝังอยู่ใต้ดินของบรรดาบ้านที่อยู่อาศัยเหล่านี้ ชี้ให้เห็นว่าลาเป็นสัตว์ที่มีความสำคัญทางสังคม ใช้บรรทุกสัมภาระในการค้าขายในยุคโบราณ.
