เทือกเขาภูลังกาถึงดอยผาจิ อ.ปง จ.พะเยา ในอดีตที่ผ่านมามีการสู้รบระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์ กับรัฐบาลไทย ก่อนจะสิ้นสุดลงในปี 2528 รัฐบาลผลักดันให้ชนกลุ่มน้อยสองเผ่าที่เป็นแนวร่วมของ พคท. ลงสู่พื้นราบ...ให้เผ่าเย้า (เมี่ยน) มาอยู่ที่บ้านปังค่าใต้ หมู่ 1 ส่วนเผ่าม้งอยู่ที่บ้านสิบสองพัฒนา หมู่ 7 ต.ผาช้างน้อยอยู่ไปอยู่มาไม่มีรายได้ที่แน่นอน จึงถางป่าปลูกพืชเชิงเดี่ยว ทำลายป่าต้นน้ำครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 3,500 ไร่ ทางราชการได้จัดตั้งศูนย์พัฒนาโครงการหลวงปังค่าขึ้น ในปี 2530 ให้กรมพัฒนาที่ดินเข้ามาดำเนินการปรับปรุงพื้นที่ จัดทำระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ จัดสรรพื้นที่ทำกินใหม่ให้ชนทั้งสองเผ่า “หน้าที่หลักของศูนย์ฯปังค่า มุ่งพัฒนาและส่งเสริมอาชีพให้กับเกษตรกรในพื้นที่ ส่งเสริมการปลูกพืชผัก ไม้ผล ภายใต้ระบบมาตรฐานอาหารปลอดภัย ระบบการปลูกพืชที่ดี สร้างรายได้ที่มั่นคงและความเป็นอยู่ที่ดีให้เกษตรกร สนับสนุนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อนุรักษ์ดินและน้ำด้วยการปลูกหญ้าแฝก รณรงค์ลดการใช้สารเคมี และเฝ้าระวังการปนเปื้อนมลพิษในสิ่งแวดล้อม”นายนิวัฒน์ ทุ่งเย็น หัวหน้าศูนย์พัฒนาโครงการหลวงปังค่า บอกว่า ช่วง 10 ปีแรก เกษตรกรพากันปลูกพืชปลูกผักไปตามมีตามเกิด ผลผลิตได้บ้างไม่ได้บ้าง จึงต้องใช้เวลาในการปรับพื้นที่ เริ่มจากตรวจสภาพดิน น้ำ และอากาศ น่าจะเหมาะสมกับพืชชนิดใด 10 ปีต่อมาเข้าสู่ขั้นการทดลองปลูกพืชหลากหลายชนิด เมื่อได้ผลผลิตจึงนำมาวิเคราะห์ความเหมาะสม ได้ผลสรุปว่า การปลูกพืชผักทุกชนิดจะต้องทำในโรงเรือน เพื่อป้องกันโรคและแมลง การควบคุมอากาศและความชื้น รวมทั้งใช้พื้นที่น้อย แต่ให้ผลผลิตมาก ตอนนี้มีโรงเรือนแล้ว 200 โรงพร้อมกับมีการแบ่งระยะเวลาที่ปลูกพืช การเก็บเกี่ยวผลผลิตให้เหมาะสมกับฤดูกาลของพืชและความต้องการของตลาด หลังฤดูฝน กรกฎาคม-มกราคม ปลูกอะโวคาโด กุมภาพันธ์-มิถุนายน มะม่วงนวลคำ มีนาคม-ธันวาคม ผลผลิตองุ่น พฤษภาคม-สิงหาคม มีเคพกูสเบอร์รี สำหรับปลายฝนสู่ฤดูหนาว...จะมีเมลอนญี่ปุ่นออกมาให้จำหน่ายส่วนผลผลิตหลักที่เก็บเกี่ยวได้ตลอดทั้งปี คือ พริกหวานสองสี กะหล่ำปลี ผักกาดขาวปลี คะน้าฮ่องเต้ เบบี้ฮ่องเต้ มะเขือเทศโครงการหลวง มะเขือเทศเชอร์รี มะเขือม่วง พลับ เสาวรส และกาแฟ เน้นผลผลิตต้องปลอดสารเคมี ตามกำหนดระเบียบข้อปฏิบัติ พร้อมบทลงโทษที่รับทราบกันทุกคน เช่น งดรับผลผลิตออกมาจำหน่าย เป็นรายวัน รายเดือน จนทำให้ทุกคนที่ทำผิดเข็ดหลาบ ไม่กล้าทำผิดอีกแม้ว่าแต่ละครอบครัวจะมีรายได้ไม่มาก แต่ช่วยให้มีรายได้เข้าครอบครัวทุกวัน วันละ 500-700 บาท อยู่ได้อย่างสบาย เพราะไม่มีค่าใช้จ่ายอะไรมาก แค่ซื้อเกลือ กะปิ น้ำปลาเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีรายได้เสริมจากลิ้นจี่กับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เป็นรายปีอีกด้วย. ไชยรัตน์ ส้มฉุน
