“ประเทศไทย”...ความท้าทายสำคัญในวันนี้คือการคลี่คลายปัญหา “ค้ามนุษย์” แรงงานผิดกฎหมายในเรือประมง ที่ยังคงปฏิเสธไม่ได้ว่าเป็นปัญหาที่ซับซ้อนใหญ่หลวงนักสถานการณ์การบังคับใช้ “แรงงาน” ที่เกิดขึ้นในฝูงเรือ “ประมงไทย” ยังเป็นข้อกังวลใจสำคัญตัดตอนมาจากรายงานเปิดเผยสู่สาธารณะเว็บไซต์ฮิวแมนไรท์วอทช์ www.hrw.org ระบุว่า ในบางด้านถือได้ว่าสถานการณ์เลวร้ายลงในช่วงหลายปีที่ผ่านมาอย่างกรณีการขึ้นทะเบียน “บัตรสีชมพู” ของรัฐบาล ซึ่งนำมาใช้เมื่อปี 2557 เพื่อหาทางลดจำนวนแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีเอกสารในประเทศ... กลับเป็นการผูกติดสถานะทางกฎหมายของแรงงานประมงกับบางพื้นที่และกับนายจ้างบางคน...และลูกจ้างจำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากนายจ้างจึงจะเปลี่ยนงานได้ ส่งผลให้เกิดสภาพแวดล้อมที่นำไปสู่การปฏิบัติมิชอบ...“ระบบบัตรชมพู”รวมทั้งกรณีที่แรงงานข้ามชาติไม่ได้แจ้งรายละเอียด หรือไม่ได้รับสำเนาสัญญาจ้างงานตามกฎหมาย ได้กลายเป็นช่องทางให้ “เจ้าของเรือ” และ “ไต้ก๋งเรือ” ที่ไร้คุณธรรมปกปิดการบังคับขืนใจ การล่อลวงทำให้ดูเสมือนว่า...มีการปฏิบัติตามกฎหมายแล้ว ในกรณีเช่นนี้การปฏิบัติมิชอบด้านสิทธิจึงเกิดขึ้นเป็นประจำและขาดการตรวจสอบ โดยเป็นผลมาจากความเพิกเฉยของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ซึ่งพอใจแค่การตรวจเอกสารที่บริษัทเรือยื่นมาให้เพื่อเป็นหลักฐานว่าปฏิบัติตามกฎหมายเท่านั้นสถานการณ์ฟากฝั่ง “กระทรวงแรงงาน” วันนี้ยังต้องเร่งคลี่คลายแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงานประมงในวงตัวเลขเกือบ 5 หมื่นคน...และเมื่อเร็วๆนี้ พล.ต.อ.อดุลย์ แสงสิงแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ได้ลงพื้นที่จังหวัดระนอง ตรวจเยี่ยมการปฏิบัติงานศูนย์ OSS ต่ออายุใบอนุญาตแรงงานประมง ตามมาตรา 83 เป็นระลอกแรกติดตามความพร้อมการเปิดศูนย์แรกรับเข้าทำงานและสิ้นสุดการจ้างจังหวัดระนอง เพื่อรองรับการนำเข้าแรงงานเมียนมาตาม MOU ระบุว่า...มีแรงงานในกิจการประมง จำนวน 4,630 คนแยกย่อยเป็นแรงงานไทย 975 คน และแรงงานต่างด้าว 3,655 คน แบ่งเป็น...ลาว 7 คน กัมพูชา 4 คน เมียนมา 3,599 คน และชนกลุ่มน้อย 45 คน...มีแรงงานที่ผ่านการสแกนม่านตาแล้ว 3,655 คน...ส่วนนายจ้างในกิจการประมงทะเล มีจำนวน 236 คนภายใน “ศูนย์ OSS” จะประกอบไปด้วยหน่วยตรวจคนเข้าเมือง ทำหน้าที่ตรวจลงตรา (VISA)...กรมการจัดหางานออกใบอนุญาตทำงาน (WORK PERMIT) และกรมประมงออกหนังสือคนประจำเรือสำหรับคนต่างด้าว (SEABOOK) โดยในส่วนของศูนย์ OSS จังหวัดระนองนั้นตั้งอยู่บริเวณสมาคมประมงระนอง หมู่ที่ 1 ตำบลปากน้ำ อำเภอเมือง จังหวัดระนอง...มีแรงงานต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร และได้รับ อนุญาตทำงานตามมาตรา 83 แห่งพระราชกำหนดการประมง พ.ศ.2558 ที่พิสูจน์สัญชาติแล้วซึ่งต้องมาต่ออายุใบอนุญาตทำงานที่ศูนย์ OSS ในรอบแรก 124 คน น่าสนใจอีกว่า...จังหวัดระนองยังขาดแคลนแรงงานประมงทะเลอีก 1,163 คน นายจ้าง 60 รายจากการเดินทางไปสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาเพื่อหารือร่วมกับนายเต็งส่วย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ตรวจคนเข้าเมืองและประชากร สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา...ฝ่ายเมียนมาเห็นชอบให้มีการนำเข้าแรงงานเมียนมาตามระบบ MOU ซึ่งศูนย์แรกรับเข้าทำงาน และสิ้นสุดการจ้างจะเป็นศูนย์ที่รองรับแรงงานต่างด้าวที่เข้ามาทำงานอยู่ในประเทศไทยตามระบบ MOUโดยเป็นสถานที่อบรมให้ความรู้ด้านต่างๆแก่แรงงานต่างด้าว เช่น การทำงาน กฎหมายต่างๆ การใช้ชีวิตอยู่ในประเทศไทย ฯลฯ อีกทั้งยังต้องตรวจสอบ คัดกรองแรงงานต่างด้าวว่ามีนายจ้างจริงตรงตามสัญญาจ้าง และมีความพร้อมที่จะทำงานก่อนอนุญาตให้เข้ามาทำงานในประเทศไทยหรือไม่รวมทั้งประสานงานให้ความช่วยเหลือ อำนวยความสะดวกแก่นายจ้าง...แรงงานต่างด้าวเกี่ยวกับการดำเนินการให้เป็นไปตามสัญญาจ้าง ซึ่งศูนย์แรกรับฯ จังหวัดระนอง ตั้งอยู่เลขที่ 89/227 หมู่ 1 ตำบลปากน้ำ อำเภอเมือง จังหวัดระนอง สามารถรองรับการให้บริการแรงงานต่างด้าวในการอบรม...ออกใบอนุญาตทำงานแบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-WORKPERMIT) ได้วันละ 1,200 คนศูนย์แรกรับฯ บนเนื้อที่กว่า 3 ไร่ ใกล้ท่าเทียบเรือที่แรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมาใช้ในการเดินทางระหว่างจังหวัดเกาะสอง สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และจังหวัดระนอง ประเทศไทย ประมาณ 1.5 กิโลเมตรเท่านั้น ถึงวันนี้ขอย้ำเตือนให้นายจ้างรีบพาแรงงานต่างด้าวมาดำเนินการตามวัน เวลาที่กำหนด “เพื่อแรงงานจะได้อยู่และทำงานในประเทศไทยต่อไปได้ ทั้งยังได้รับสิทธิประโยชน์และการคุ้มครองตามกฎหมายต่อไป”เงื่อนสำคัญทางกฎหมายที่ฮิวแมนไรท์วอทช์ตั้งข้อสังเกตยังมีอีกว่า ...“กฎหมายแรงงาน” ของไทยขัดขวางการใช้สิทธิของแรงงานข้ามชาติ แรงงานประมงกลัวการตอบโต้และการปฏิบัติมิชอบของไต้ก๋งเรือ...เจ้าของเรือ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญ แต่...รัฐบาลไทยจำกัดสิทธิของแรงงานข้ามชาติในการจัดตั้งสหภาพแรงงาน และการรวมตัวเพื่อเรียกร้องตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518บุคคลซึ่งไม่มีสัญชาติไทย ถือว่ามีลักษณะต้องห้าม ไม่สามารถจัดตั้งแรงงานหรือทำหน้าที่กรรมการสหภาพได้ ความท้าทายสำคัญจึงมีว่า...“เราไม่ควรหลงกลกับกฎระเบียบที่ดูดีแค่เพียงในเอกสาร แต่ไม่มีการปฏิบัติจริง”พล.ต.อ.อดุลย์ บอกอีกว่า รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานประมงทะเล โดยเปิดต่ออายุแรงงานต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตทำงานตามมาตรา 83 แห่งพระราชกำหนดการประมง พ.ศ.2558 ที่ผ่านการพิสูจน์สัญชาติแล้วออกไปอีกเป็นเวลา 2 ปี ถึงวันที่ 30 กันยายน 2563ซึ่งจะอนุญาตให้คราวละ 1 ปี...ตามที่แรงงานต่างด้าวได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร เริ่มตั้งแต่วันที่ 20 สิงหาคม-30 กันยายน 2561 ณ ศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ (One Stop Service)สำนักงานจัดหางานจังหวัด 22 จังหวัดติดชายทะเล ได้แก่ สมุทรสาคร สมุทรปราการ สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ระยอง ระนอง ปัตตานี ชุมพร ตราด สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ชลบุรี สงขลา ตรัง ฉะเชิงเทรา สตูล จันทบุรี นราธิวาส ภูเก็ต กระบี่ พังงา หรือ...สถานที่ที่เหมาะสมในแต่ละจังหวัดสำนักงานจัดหางานจังหวัด 22 จังหวัดชายทะเล จะเกิดการจ้างแรงงานโดยเร็วได้นั้นเป็นผลมาจากความร่วมมือ 4 ประเทศต้นทางในการนำเข้าแรงงานตาม MOUใคร? ที่มีข้อสงสัยติดขัดปัญหาเรื่องใด สอบถามรายละเอียดได้ที่สำนักงานจัดหางานจังหวัด 22 จังหวัดชายทะเล หรือสายด่วนกระทรวงแรงงาน 1506 กด 2 กรมการจัดหางานปัจจุบัน “จังหวัดระนอง”...มีแรงงานต่างด้าวทั้งสิ้น 42,372 คน แยกย่อยเป็นแรงงานฝีมือ 122 คน แรงงานไร้ฝีมือ 42,250 คน แบ่งเป็นกลุ่มนำเข้า MOU 34 คน พิสูจน์สัญชาติ 19,294 คน บัตรชมพู 16,646 คน ชนกลุ่มน้อย 621 คน...ไป-กลับหรือตามฤดูกาล 5,655 คนปัญหาซับซ้อนทั้งที่ถูกเปิดเผย...คลี่คลาย บางส่วนอาจถูกจับซุกไว้ใต้พรมมากน้อย เมื่อรัฐบาลตั้งใจที่จะเดินหน้าแก้ปัญหากระบวนการค้ามนุษย์รอบด้านแล้ว ก็ต้องระดมสรรพกำลังทุกมาตรการให้สำเร็จอย่าปล่อยให้เกิดช่องว่าง ช่องทางทั้งใต้ดิน บนดิน ส่งเสริมการใช้...“แรงงานทาส”.
