มหากาพย์หวยไทย เปิดเบื้องหลัง ฉายความจริง บางเรื่องไม่มีใครเคยรู้มาก่อน

หวยคู่กับคนไทยมานานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 มีจุดเริ่มต้นเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ กระทั่งเวลาผ่านพ้นไปตามยุคสมัยจนถึงปัจจุบัน หวยมีการพัฒนารูปแบบการเสี่ยงโชคและวิธีให้เงินรางวัล แต่ไม่ได้ทำให้หวยใต้ดิน หรือหวยเถื่อนหมดไป เพราะในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา หวยใต้ดินเติบโตต่อเนื่องจากมูลค่า 1 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นมากถึง 5 แสนล้านบาททีเดียว

• หวยเกิดขึ้นครั้งแรกสมัยรัชกาลที่ 3 ในยุคข้าวยากหมากแพง คนนำเงินใส่ไหฝังดิน จึงตั้งโรงหวยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ในเดือนยี่ ปีมะแม พ.ศ. 2375 มีการออก "หวย ก ข" ทุกวันในตอนเช้าและหัวค่ำ สร้างรายได้ให้กับประเทศปีละ 2 หมื่นบาท เพราะคนไทยติดหวยกันงอมแงม
  
  
• ในสมัยรัชกาลที่ 4 รัฐบาลทดลองตั้งโรงหวยตามต่างจังหวัด แต่ต้องปิดลงหลังชาวบ้านยากจนลง และเข้าสู่สมัยรัชกาลที่ 5 ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมตะวันตก มีการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล เป็นครั้งแรกในงานเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 20 ก.ย. พ.ศ. 2417 เพื่อหารายได้บำรุงการกุศล
  
  
• จนมาถึงรัชกาลที่ 6 มีการยกเลิก "หวย ก ข" เพราะเกรงว่าชาวบ้านจะลุ่มหลงเล่นแต่หวย จนไม่ทำมาหากิน โดยมีการออกสลากเสือป่าล้านบาท ราคาใบละ 1 บาท จำนวนล้านฉบับ ออกมาแทน
  
  
• สมัยรัชกาลที่ 7 หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในปี 2476 มีการออกลอตเตอรี่รัฐบาลสยาม ชดเชยรายได้ที่ขาดหายไปจากนโยบายลดเงินรัชชูปการ (เงินที่จ่ายเพื่อไม่ต้องเกณฑ์ทหาร) และสามารถระดมทุนได้ดี จนในที่สุดรัฐบาลได้ก่อตั้งสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลในปี 2482 นำเงินเข้าแผ่นดิน 28% โดย 60% เป็นเงินรางวัล ส่วน 9% เป็นส่วนลดในการจำหน่าย และอีก 3% เป็นค่าใช้จ่ายดำเนินการ

นับแต่นั้นการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล ได้พัฒนาต่อเนื่องจนกระทั่งปี 2517 มีการออก พ.ร.บ.สำนักงาน สลากกินแบ่งรัฐบาลขึ้น กำหนดให้สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล เป็นนิติบุคคล และเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงการคลัง มีวัตถุประสงค์ในการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล และจัดพิมพ์สลากบำรุงการกุศล

• ในยุครัฐบาลทักษิณ ได้ออก "หวยบนดิน" เป็นครั้งแรก อ้างอิงหมายเลขรางวัลของสลากกินแบ่งรัฐบาล ทั้ง 3 ตัวตรง, 3 ตัวโต๊ด, 2 ตัวบน, 2 ตัวล่าง เพื่อกวาดล้างเจ้ามือหวยใต้ดิน เริ่มออกรางวัลตั้งแต่งวด 1 ส.ค. 2546 จนถึงงวด 16 พ.ย. 2549 รวมทั้งสิ้น 80 งวด เป็นอันต้องปิดฉากลง เนื่องจากเกิดการรัฐประหาร โดยรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ ได้สั่งยกเลิกหวยบนดิน และต่อมามีการดำเนินคดีผู้เกี่ยวข้องในการออกหวยบนดิน
  
  
• รู้หรือไม่มีคนไทย 20 ล้านคน เสพติดลอตเตอรี่ และหวยใต้ดิน หมดเงินมหาศาล 2.5 แสนล้านบาทต่อปี เท่ากับเงินลงทุนรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน และที่เคยคิดว่า “คนจนเล่นหวย คนรวยเล่นหุ้น” ไม่เป็นความจริง จากการเปิดเผยข้อมูลของศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ธนาคารทหารไทย
  
  
• เพราะกว่าครึ่งของกลุ่มคนที่มีรายได้สูง มากกว่า 100,000 บาทต่อเดือน ชอบซื้อลอตเตอรี่และหวยใต้ดิน เฉลี่ย 14 ครั้งต่อปี หรือปีละ 10,000 บาท มากกว่ากลุ่มคนทั่วไปเกือบสองเท่าอยู่ที่ 12 ครั้งต่อปี หรือปีละ 4,500 บาท และคนรายได้สูงซื้อลอตเตอรี่และหวยใต้ดิน เป็นเงินเพิ่มขึ้นถึง 76% นับจากครั้งแรกที่เริ่มซื้อ ขณะที่กลุ่มคนทั่วไปซื้อเพิ่มขึ้นเพียง 42% นับจากครั้งแรกที่เริ่มซื้อ
  
  
• ในส่วนรายได้กองสลากจากการขายหวยใบละ 70 บาท มีต้นทุนจำหน่ายและบริการ 66.20 บาท ค่าใช้จ่ายในการขาย 0.76 บาท ค่าใช้จ่ายในการบริหาร 1.23 บาท รวมกำไรเบ็ดเสร็จจากหวย 1 ใบ 1.95 บาท ค่อนข้างน้อย เนื่องจากต้องนำเงินส่วนหนึ่งส่งเป็นรายได้แผ่นดิน และจัดสรรเป็นกองทุนสลากกินแบ่งรัฐบาลเพื่อพัฒนาสังคม
  
  
• ยกตัวอย่างปีงบประมาณ 2562 ที่ผ่านมา สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลได้เพิ่มเพดานการพิมพ์สลากฯ ขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยแต่ละงวดมีมากถึง 100 ล้านใบ จึงไม่แปลกสามารถนำรายได้เข้าแผ่นดินเป็นอันดับ 1 มากถึง 41,916 ล้านบาท มากกว่าบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) นำส่งรายได้รวม 29,198 ล้านบาท 
  
  
• หรือช่วง 4 เดือนแรกของปีงบ 2563 สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลนำส่งรายได้เข้าแผ่นดิน 18,717 ล้านบาท ตามมาด้วยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) จำนวน 18,301 ล้านบาท และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) 13,139 ล้านบาท
  
  
• นอกจากนี้ที่ผ่านมามีผู้ถูกรางวัลสลากกินแบ่งรัฐบาลจำนวนมาก ไม่มาขึ้นเงินเกิน 2 ปี ส่วนใหญ่ตรวจไม่ละเอียด หรือซื้อไว้นานจนลืม ทำให้เสียโอกาสถูกยึดเงินรางวัลคืนเข้าแผ่นดินตามกฎหมาย และเมื่อย้อนหลังตั้งแต่ปี 2552-2562 อาจทำให้หลายคนรู้สึกเสียดาย เพราะมีผู้ไม่มาขึ้นเงินรางวัลคิดเป็นมูลค่ากว่า 10,400 ล้านบาท
  
  
• เมื่อเทียบสัดส่วนจากการพิมพ์สลากฯ 100 ล้านใบ มีการจัดสรรเงินรางวัลงวดละ 4,800 ล้านบาท หรือ 1 ปี รวม 24 งวด จะจ่ายเงินรางวัลรวมปีละ 115,200 ล้านบาท โดยมีคนไม่มาขึ้นรางวัลเฉลี่ย 1-2 พันล้านต่อปี เท่านั้น หรือเพียง 1-2% 

ล่าสุดจากการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทำให้บอร์ดสลากฯ มีมติเมื่อวันที่ 25 มี.ค. 2563 เปลี่ยนการออกรางวัลสลากงวดวันที่ 1 เม.ย. 2563 มาเป็นวันที่ 2 พ.ค. 2563 และไม่มีการจำหน่ายสลาก 2 งวด ในงวดวันที่ 16 เม.ย.2563 และงวดวันที่ 2 พ.ค. 2563 และล่าสุดมีมติให้งดจำหน่ายสลากงวดวันที่ 16 พ.ค. 2563 รวม 3 งวด

แน่นอนได้ทำให้สำนักงานสลากฯ ขาดรายได้งวดละ 1,800 ล้านบาท และเมื่อรวม 3 งวด จะเท่ากับสูญเสียรายได้มากถึง 5,400 ล้านบาท จากผลกระทบโควิดที่ไม่สามารถคาดเดาได้ว่าจะจบเมื่อใด และหากยืดเยื้อไปอีก ลองคิดดูเงินรายได้ที่จะนำส่งแผ่นดินหายไปเท่าไร? ต้องติดตามกันต่อไป ส่วนคอหวยก็ต้องกินแห้วรอ อดลุ้นและเซ็งไปตามๆ กัน