วิกฤตใบเสร็จเปิดเทอม ปี69 เมื่อค่าเรียนกลายเป็น Fixed Cost ใหม่ที่ชนชั้นกลางต้องแลกด้วย "หนี้"

บรรยากาศการเปิดภาคเรียน ปีการศึกษาใหม่ปี 2569 นี้ เบื้องหน้าที่ถูกฉาบไว้ด้วยภาพความพร้อมของชุดนักเรียนใหม่และอุปกรณ์การเรียนที่ครบครัน แต่เบื้องหลังตัวเลขเงินสะพัดทางการศึกษาที่พยากรณ์ไว้สูงถึง 66,376 ล้านบาท 

แท้จริงแล้วกลับซ่อนความจริงที่เจ็บปวดของชนชั้นกลางไทยอยู่มาก เมื่อการส่งลูกไปโรงเรียนในวันนี้อาจไม่ได้หมายถึงแค่การให้ความรู้ แต่คือการก้าวเข้าสู่วงจรหนี้ก้อนใหม่ที่สลัดไม่หลุดของพ่อแม่-ผู้ปกครอง อีกด้วย 

เมื่อ “เงินเฟ้อ” ขับเคลื่อนรายจ่าย แต่รายได้กลับยืนอยู่ที่เดิม

จากการสำรวจพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้ปกครองโดย ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย พบว่ามูลค่าการใช้จ่ายขยายตัวพุ่งสูงขึ้น 6% ซึ่งถือเป็นระดับสูงสุดในรอบ 17 ปี นับตั้งแต่มีการสำรวจมา โดยค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือนขึ้นไปแตะระดับ 29,930 บาท 

ซึ่งตัวเลขที่เพิ่มขึ้นนี้ ไม่ได้สะท้อนว่าพ่อแม่มีกำลังซื้อที่ดีขึ้น แต่เป็นผลมาจาก “เงินเฟ้อการศึกษา” ที่รุนแรงกว่าปกติ 

ผู้ปกครองกว่า 48.3% ยอมรับว่าที่ต้องจ่ายแพงขึ้นเป็นเพราะราคาสินค้าและน้ำมันพุ่งสูงขึ้นตามกลไกตลาด (Law of Demand & Supply) เมื่อทุกบ้านมีความต้องการซื้อของพร้อมกันในช่วงเปิดเทอม ราคาจึงขยับขึ้นอย่างเลี่ยงไม่ได้ 

ทำให้ภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของปีนี้ คือ “เรากำลังจ่ายแพงขึ้น เพื่อให้ลูกได้สิ่งของเท่าเดิม” โดยเฉพาะหนังสือเรียนและรองเท้าที่เกือบ 85% ของบ้านระบุว่าเป็นรายจ่ายที่ลดทอนไม่ได้ และต้องซื้อใหม่ทั้งหมด

จาก “เซฟโซน” สู่ Fixed Cost ก้อนใหญ่ที่ชนชั้นกลางแบกรับ

ในอดีต โรงเรียนรัฐบาลเคยเป็นพื้นที่ปลอดภัยทางการเงินของชนชั้นกลางที่ต้องการคุณภาพการศึกษาในราคาประหยัด แต่ข้อมูลปี 2569 ชี้ให้เห็นว่าช่องว่างนี้กำลังแคบลงจนน่าตกใจ โดยโรงเรียนรัฐบาล (ห้องเรียนพิเศษ) มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยสูงถึง 33,874 บาท ซึ่งแซงหน้าโรงเรียนเอกชนภาคปกติไปแล้ว

ความย้อนแย้งที่เกิดขึ้นอีก คือ พ่อแม่ต้องแบกรับภาระที่เรียกว่า "ค่าบำรุงการศึกษาและเงินบริจาค" ในโรงเรียนรัฐชื่อดังซึ่งบางแห่ง รวมค่าเทอมเบ็ดเสร็จ ค่าใช้จ่ายสูงเฉียดหลักแสนบาท 

การศึกษาจึงกลายเป็น Fixed Cost (รายจ่ายคงที่) ที่พ่อแม่มองว่าลดไม่ได้ จนเกิดสภาวะที่น่าห่วงคือ “บางบ้านไม่มีเงินเก็บ แต่ต้องมีเงินค่าเทอม” เพื่อรักษาคุณภาพการเรียนและสังคมของลูกไว้ไม่ให้หลุดจากมาตรฐานเดิม

เศรษฐศาสตร์แห่งความเสียสละ : เมื่อ “ความรัก” อยู่เหนือ “เหตุผล”

ในมุมมองของ Bnomics by Bangkok Bank ได้วิเคราะห์ไว้ว่า วันเปิดเทอมคือสนามสอบจริงของเศรษฐศาสตร์ในชีวิตประจำวันอย่างแท้จริง เนื่องจาก พ่อแม่กำลังเผชิญกับ Opportunity Cost หรือต้นทุนค่าเสียโอกาสที่ชัดเจนที่สุด เมื่อเงินก้อนหนึ่งถูกจ่ายไปเพื่อค่าเทอม สิ่งที่ต้องแลกมาคือการตัดทอนความสุขส่วนตัวอย่างรุนแรง

• 36.4% เลือกงดการท่องเที่ยว
• 26.9% ลดการใช้จ่ายส่วนตัว
• 20.9% ถึงขั้นต้อง "ลดค่าอาหารในบ้าน" 

นอกจากนี้ หลายครอบครัวยังเลือกดึงเงินในอนาคตมาใช้วันนี้ (Intertemporal Choice) ผ่านการกู้ยืมและจำนำทรัพย์สิน (21.7%) เพื่อให้ลูกได้เข้าเรียนในโรงเรียนที่ต้องการ แม้รายได้ปัจจุบันจะไม่พอก็ตาม 

ซึ่งนี่คือหลักการลงทุนในทรัพยากรมนุษย์ (Human Capital Theory) ที่พ่อแม่เชื่อว่าการศึกษาคือการเพิ่มศักยภาพการหารายได้ในอนาคตของลูก แม้จะเป็นการลงทุนที่มีความเสี่ยงสูงและผลตอบแทนไม่แน่นอนที่สุดก็ตาม

จ่ายแพงขึ้นในวันที่ความมั่นใจลดลง โจทย์ใหญ่ที่รัฐต้องตอบ

สิ่งที่น่าตกใจยิ่งกว่าตัวเลขค่าใช้จ่าย คือความย้อนแย้งในความรู้สึกของผู้ปกครอง ข้อมูลระบุว่า 59% มองว่าระบบการศึกษาไทยปัจจุบันไม่ตอบโจทย์โลกการทำงาน และ 61% กังวลว่าลูกจบมาจะไม่มีงานทำ พ่อแม่ยุคนี้จึงตกอยู่ในสภาวะจำยอมที่ต้องยอมเป็นหนี้และจ่ายแพงขึ้นเรื่อยๆ เพียงเพื่อซื้อ "หลักประกัน" ในระบบที่ตนเองเริ่มไม่มั่นใจ

ข้อเรียกร้องที่ดังที่สุดในปี 2569 คือการขอให้รัฐบาลออก มาตรการลดหย่อนภาษีการศึกษาเพิ่มเติม (71.4%) และการสนับสนุนเงินอุดหนุนโดยตรง เพราะในวันที่ใบเสร็จค่าเทอมกลายเป็น "ใบแจ้งหนี้" โจทย์ใหญ่ของประเทศไม่ใช่แค่การทำให้เด็กได้ไปโรงเรียน แต่คือการป้องกันไม่ให้ความตั้งใจส่งลูกเรียน กลายเป็นชนวนทำลายความมั่นคงทางการเงินของครอบครัวไทยไปอย่างถาวร

ที่มา : ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ ม.หอการค้าไทย , Bnomics by Bangkok Bank

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้  https:// www.facebook.com/ThairathMoney