ล.ย.01 คืออะไร? แบบฟอร์มลด หักภาษี ณ ที่จ่าย ให้ “มนุษย์เงินเดือน” มีเงินเหลือมากขึ้น

เรียกได้ว่า สภาวะเศรษฐกิจปี 2569 นี้ ประเทศไทยต้องเผชิญกับภาวะ Stagflation หรือสภาวะที่เศรษฐกิจชะลอตัวแต่เงินเฟ้อพุ่งสูงขึ้นอย่างชัดเจน โดยมีปัจจัยหลักจากราคาน้ำมันดิบที่ทรงตัวสูงถึง 88-100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่งผลกระทบโดยตรงต่อค่าครองชีพและราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ภาวะ”เงินตึงมือ" จึงเป็นเรื่องใกล้ตัวของมนุษย์เงินเดือนแทบทุกคน

โดยหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญ ที่หลายคนอาจมองข้ามไป คือ การบริหารจัดการ "กระแสเงินสด" ขณะในแง่การวางแผนภาษีนั้น ก็สามารถทำได้ ผ่านแบบฟอร์มที่ชื่อว่า ล.ย.01 ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เรามีเงินเหลือใช้ในกระเป๋าเพิ่มขึ้นในแต่ละเดือน โดยไม่ต้องรอขอคืนภาษีในช่วงต้นปีถัดไป

ทำความรู้จัก ล.ย.01 เครื่องมือช่วย "หยุด" การโดนหักภาษีเกินจริง

แบบ ล.ย.01 หรือ "แบบแจ้งรายการเพื่อการหักลดหย่อน" คือแบบฟอร์มที่กรมสรรพากรกำหนดให้ลูกจ้างใช้แจ้งสิทธิลดหย่อนภาษีต่าง ๆ ที่ตนเองมี ให้แก่ฝ่ายบุคคล (HR) หรือนายจ้างได้รับทราบ

โดยปกติแล้ว นายจ้างมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) จากเงินเดือนทุกเดือน หากเราไม่ยื่นแบบ ล.ย.01 นายจ้างจะคำนวณภาษีโดยพิจารณาเพียงสิทธิพื้นฐาน เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และประกันสังคมเท่านั้น ผลที่ตามมาคือ เราจะถูกหักภาษีไว้เกินกว่าภาระจริง ทำให้เงินเดือนสุทธิที่ได้รับน้อยลงกว่าที่ควรจะเป็น

ทั้งนี้ การยื่น ล.ย.01 คือการ "ปรับจูน" (Calibration) ยอดเงินภาษีหัก ณ ที่จ่ายให้ใกล้เคียงกับภาระภาษีประจำปีมากที่สุด เพื่อเพิ่มสภาพคล่องให้เรามีเงินใช้จ่ายได้มากขึ้น อีกทั้งช่วยลดความเสี่ยงในการขอคืนภาษีต้นปี และ ลดขั้นตอนที่ยุ่งยากและลดความเสี่ยงจากการได้รับเงินคืนล่าช้า 

เปรียบเทียบ ยื่น vs ไม่ยื่น ล.ย.01 สภาพคล่องต่างกันแค่ไหน?

ตารางเปรียบเทียบผลประโยชน์จากการยื่น ล.ย.01 ในปีภาษี 2569 

หมายเหตุ: สมมติฐานมีการใช้สิทธิลดหย่อน เช่น ประกันชีวิต กองทุนเกษียณ และดอกเบี้ยบ้าน

สำหรับคนเงินเดือน 100,000 บาท การอัปเดตข้อมูลผ่าน ล.ย.01 อาจช่วยให้มีเงินเหลือในกระเป๋าเพิ่มขึ้นถึงเดือนละ 7,550 บาท ซึ่งสามารถนำไปบริหารจัดการค่าน้ำมันหรือสินค้าที่แพงขึ้นได้ทันทีโดยไม่ต้องรอถึงปี 2570

ไฮไลต์เด็ดปี 2569  บัญชี TISA และการลดหย่อนแบบใหม่

ในปี 2569 รัฐบาลได้ออกมาตรการภาษีใหม่ผ่านบัญชี "Thailand Individual Savings Account" (TISA) ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่มนุษย์เงินเดือนต้องระบุลงในแบบ ล.ย.01 เพื่อรับสิทธิประโยชน์สูงสุด  

• ขยายเพดานลดหย่อน: จากเดิม 500,000 บาท เพิ่มเป็นสูงสุด 800,000 บาทต่อปี (รวมกลุ่มเกษียณ)
• สูตรลดหย่อน Progressive Deduction: รายได้ไม่เกิน 1.5 ล้านบาท/ปี: ลงทุน 100,000 บาท สามารถหักลดหย่อนได้ถึง 130,000 บาท (1.3 เท่า)
• รายได้เกิน 1.5 ล้านบาท/ปี: หักลดหย่อนได้เพียง 0.7 เท่า ของยอดซื้อจริง ขั้นตอนการกรอก ล.ย.01 ให้ถูกต้องและโปร่งใส 

ตามหลักการ แม้พนักงานควรกรอกแบบ ล.ย.01 ให้เสร็จสิ้นภายในเดือนมกราคมของทุกปี แต่เราสามารถทำแบบ ล.ย.01 ฉบับปรับปรุงใหม่ยื่นให้ฝ่ายบุคคลได้เสมอ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงรายการลดหย่อนที่มีนัยสำคัญ เช่น ตามรายละเอียดสำคัญดังนี้ 

• กลุ่มสิทธิพื้นฐาน: ระบุสถานภาพครอบครัว (โสด/สมรส), ค่าลดหย่อนบุตร (คนละ 30,000 หรือ 60,000 บาทตามปีเกิด), และการอุปการะบิดามารดา (อายุ 60 ปีขึ้นไป รายได้ไม่เกิน 30,000 บาท/ปี)
• กลุ่มประกันและการออม: ระบุยอดเบี้ยประกันชีวิต (สูงสุด 100,000 บาท), ประกันสุขภาพ (สูงสุด 25,000 บาท), และกองทุนต่าง ๆ เช่น RMF, Thai ESG และ TISA
• กลุ่มกระตุ้นเศรษฐกิจ: ดอกเบี้ยกู้ยืมที่อยู่อาศัย (สูงสุด 100,000 บาท) การติดตั้งโซลาร์เซลล์ (สูงสุด 200,000 บาท)

ข้อควรระวังและจริยธรรมในการยื่นข้อมูล

แม้ ล.ย.01 จะช่วยเพิ่มเงินสดในมือ แต่ความถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญที่สุด

• ความซื่อสัตย์: หากแจ้งสิทธิเกินจริงจนเสียภาษีน้อยเกินไป เมื่อยื่นภาษีปลายปีแล้วพบว่าค้างชำระ จะต้องเสีย "เงินเพิ่ม" ในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน
• การอัปเดตข้อมูล: หากมีการเปลี่ยนแปลงระหว่างปี เช่น ยกเลิกกรมธรรม์ หรือขายกองทุนทิ้ง ควรทำแบบ ล.ย.01 ใหม่เพื่อปรับปรุงยอดหักภาษีให้ถูกต้องทันที

การใช้แบบ ล.ย.01 คือการแสดงออกถึง ความชาญฉลาดทางการเงิน (Financial Literacy) ในยุคเศรษฐกิจฝืดเคือง พนักงานไม่ควรปล่อยให้เงินสดส่วนเกินถูกกักไว้ที่กรมสรรพากรโดยไม่มีผลตอบแทน การวางแผนภาษีตั้งแต่วันแรกของปีจะช่วยสร้างเกราะป้องกันทางการเงินที่แข็งแกร่ง และรักษาเสถียรภาพของครัวเรือนท่ามกลางมรสุม Stagflation ได้อย่างยั่งยืน

คลิก Download แบบแจ้งรายการเพื่อการหักลดหย่อน (ล.ย.01)   https://bit.ly/2I91kOP

ที่มา : กรมสรรพากร , itax 

อ่านข่าวการเงินส่วนบุคคล และการวางแผนการเงิน กับ Thairath Money เพื่อให้คุณ "การเงินดีชีวิตดีได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/personal_finance

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้  https:// www.facebook.com/ThairathMoney