เจาะดีล “ไทย-สหรัฐฯ” บรรลุกรอบข้อตกลงภาษีการค้า ผลประโยชน์และความท้าทายที่ต้องแลก

-ก|ก|ก+
LightDark
เจาะดีล “ไทย-สหรัฐฯ” บรรลุกรอบข้อตกลงภาษีการค้า ผลประโยชน์และความท้าทายที่ต้องแลก

Economics

Thai Economics

กองบรรณาธิการ

กองบรรณาธิการ

Tag

เจาะดีล “ไทย-สหรัฐฯ” บรรลุกรอบข้อตกลงภาษีการค้า ผลประโยชน์และความท้าทายที่ต้องแลก

Date Time: 18 พ.ย. 2569 16:11 น.

Video

เจาะวงการคริปโตฯ หมดยุคขายฝันรวยไว เกมทำเงินรอบใหม่อยู่ตรงไหน?? | Digital Frontiers EP.81

“Summary“

เปิดเบื้องหลังดีล ART ไทย-สหรัฐฯ ซื้อความแน่นอนด้านภาษี หวังรักษาตลาดส่งออกอันดับ 1 มูลค่า 2.37 ล้านล้านบาท แลกกับการเปิดตลาดและกติกาใหม่ที่ต้องจับตา

ดีลการค้าไทย-สหรัฐฯ กลายเป็นประเด็นที่แวดวงเศรษฐกิจและการลงทุนต้องจับตาอย่างใกล้ชิด หลังไทยและสหรัฐฯ ลงนามใน “แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ” (Joint Statement on an Agreement on Reciprocal Trade: ART) ในการประชุมสุดยอดอาเซียน ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ถือเป็นหมุดหมายสำคัญของ “ทีมไทยแลนด์” ที่เจรจามาอย่างยาวนาน เพื่อรักษาตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยในปี 2568 ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ มูลค่าราว 2.37 ล้านล้านบาท และเชื่อมโยงกับการจ้างงานในประเทศราว 1.25 ล้านคน

ทั้งนี้ ไทยเป็นฝ่ายเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ มาอย่างต่อเนื่อง โดยขยับจากอันดับที่ 11 ของประเทศคู่ค้าสหรัฐฯ ในช่วงเริ่มเจรจาเมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 ขึ้นมาอยู่อันดับที่ 7 ในช่วงรัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล 1

และล่าสุดในครึ่งแรกของปี 2569 ขยับขึ้นมาอยู่อันดับที่ 5 ซึ่งกลายเป็นแรงกดดันสำคัญให้ไทยต้องเร่งเจรจาเพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันไม่ให้เสียเปรียบประเทศเพื่อนบ้าน

อย่างไรก็ตาม ภายใต้คำว่า “การค้าต่างตอบแทน” ก็ย่อมมีทั้งสิ่งที่ไทยได้รับและสิ่งที่ไทยต้องยอมแลก ท่ามกลางเสียงเรียกร้องจากภาคเอกชนและฝ่ายการเมืองให้เปิดเผยรายละเอียดทั้งหมด Thairath Money จึงสรุปภาพรวม “ได้-เสีย” และข้อเท็จจริงที่ผู้ประกอบการและคนไทยต้องรู้ ดังนี้


สิ่งที่ไทย “ได้” จากดีล ART

หัวใจสำคัญของดีลนี้คือการสร้างความชัดเจนด้านภาษี หลังก่อนหน้านี้ไทยเผชิญความเสี่ยงจากภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ และมาตรการตามมาตรา 301 (Section 301) ซึ่งเป็นกลไกที่เปิดทางให้สหรัฐฯ ไต่สวนและใช้มาตรการตอบโต้แนวปฏิบัติทางการค้าที่ถือว่าไม่เป็นธรรม

กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ไทยได้รับหลักการและคำมั่นจากสหรัฐฯ ว่าจะไม่ถูกกำหนดภาระภาษีสูงกว่าประเทศเพื่อนบ้านและคู่แข่งในภูมิภาคที่บรรลุข้อตกลง ART ไปก่อนหน้า

ปัจจุบันไทยถูกเก็บภาษีตามมาตรา 301 ในประเด็นแรงงานบังคับที่ 12.5% ขณะที่กัมพูชา อินโดนีเซีย และมาเลเซียซึ่งมี ART แล้วอยู่ที่ 10% ไทยจึงเจรจาขอปรับลดให้เหลือ 10% และขอให้มีผลทันทีที่บรรลุข้อตกลง ส่วนเพดานภาษีโดยรวมจะไม่สูงเกิน 19% แต่อัตราที่แท้จริงยังขึ้นอยู่กับมาตรการที่สหรัฐฯ จะประกาศเพิ่มเติม

ขณะเดียวกัน ปัจจุบันมีสินค้าไทยจำนวนมาก เช่น วงจรรวม, ฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์, ชิ้นส่วนอากาศยาน, ยางธรรมชาติ, แป้งมันสำปะหลัง และสับปะรด ได้รับยกเว้นภาษีเพิ่มเติมตามมาตรา 301 แล้ว โดยสินค้าส่งออกไทยราว 72% ได้รับยกเว้นภาษีตามมาตรา 301 และ 232 ส่วนที่เหลือราว 28% ยังต้องเจรจาต่อ

อย่างไรก็ดี ความไม่แน่นอนด้านนโยบายภาษีของสหรัฐฯ เป็นปัจจัยหนึ่งที่นักลงทุนต่างชาติใช้ประกอบการตัดสินใจ การบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญระดับผู้นำครั้งนี้จึงอาจช่วยสร้างความเชื่อมั่นว่าไทยยังเป็นฐานการผลิตที่ได้เปรียบในการส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ

โดยภาพการลงทุนในประเทศที่ผ่านมา ข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ระบุว่า ช่วง 10 เดือนแรกของปี (ม.ค.–ต.ค.) มีต่างชาติได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจในไทยตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 รวม 1,057 ราย เพิ่มขึ้น 22% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน มูลค่าลงทุนรวม 3.21 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้น 45,035 ล้านบาท หรือ 16% และมีการจ้างงานคนไทยจากนักลงทุนที่ขอรับใบอนุญาต 6,653 คน เพิ่มขึ้น 24% 

เมื่อแยกรายประเทศ สิงคโปร์ลงทุนสูงสุดที่ 92,286 ล้านบาท (28.7%) ตามด้วยญี่ปุ่น 60,659 ล้านบาท (18.8%) และจีน 47,834 ล้านบาท (14.8%)

ขณะที่นักลงทุนจากสหรัฐฯ อยู่อันดับ 2 ด้านจำนวนราย คือ 179 ราย (16.9%) มูลค่าลงทุนราว 7,239 ล้านบาท หรือ 2.2% ของทั้งหมด นอกจากนี้ การลงทุนส่วนใหญ่เป็นการลงทุนผ่านช่องทางส่งเสริมการลงทุน (BOI) 534 ราย (51%) มูลค่า 251,120 ล้านบาท หรือราว 78% ของมูลค่าทั้งหมด

อย่างไรก็ดี รัฐบาลและกระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่า การลงนามแถลงการณ์ร่วมเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายนเป็นเพียงการยืนยันว่าทั้งสองฝ่ายบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART และยังไม่มีผลบังคับใช้ทางกฎหมาย โดยกระทรวงพาณิชย์ย้ำว่ายังไม่ลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ในทันที

หลังจากนี้ ฝ่ายกฎหมายของทั้งสองประเทศจะปรับถ้อยคำในร่างความตกลง ซึ่งคาดว่าใช้เวลาราว 2 เดือน จากนั้นฝ่ายไทยต้องเสนอคณะรัฐมนตรี เปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ และเสนอรัฐสภาพิจารณา ซึ่งอาจใช้เวลาอีกหลายเดือนก่อนมีผลบังคับใช้


สิ่งที่ไทย “เสีย” และความท้าทายที่ต้องแลก

ภายใต้เงื่อนไขการค้าต่างตอบแทน ไทยมีแนวโน้มต้องเปิดตลาดและลดภาษีนำเข้าให้สินค้าจากสหรัฐฯ ตามตารางข้อผูกพันรายสินค้า แม้รัฐบาลจะย้ำว่าไม่ได้ลดภาษีทุกรายการ

โดยกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่าจะเปิดตลาดเพิ่มเฉพาะสินค้าที่ไทยผลิตไม่เพียงพอหรือจำเป็นต่อความมั่นคงด้านอาหารและพลังงาน และมีกลไกโควตา การจำกัดปริมาณนำเข้า หรือมาตรการเยียวยาผู้ผลิตในประเทศรองรับ

ทั้งนี้ ยังไม่มีการเปิดเผยรายการสินค้าอ่อนไหวอย่างเป็นทางการ แต่กลุ่มที่ต้องจับตาว่าอาจเผชิญการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นจากสินค้านำเข้าสหรัฐฯ ได้แก่ กลุ่มสินค้าเกษตรและปศุสัตว์ เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และเนื้อสัตว์

ภายใต้กรอบความร่วมมือที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกันไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 ยังครอบคลุมถึงเงื่อนไขที่ไทยจะต้องนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ควบคู่ไปกับการจัดซื้อสินค้าและบริการด้านพลังงานและอากาศยานอีกด้วย

นอกจากนี้ ประเด็นเชิงโครงสร้างที่ภาคธุรกิจจับตาว่าสหรัฐฯ อาจเรียกร้องให้ไทยปรับตัว ซึ่งกรอบการเจรจาที่ทั้งสองประเทศเปิดเผยตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 ครอบคลุมประเด็นสำคัญที่ต้องติดตาม ได้แก่

1. การผ่อนคลายข้อจำกัดการลงทุน เปิดช่องให้นักลงทุนต่างชาติ โดยเฉพาะสหรัฐฯ เข้ามาถือหุ้นในธุรกิจบริการและโทรคมนาคมในไทยได้มากขึ้น

2. กติกาเศรษฐกิจดิจิทัลและการค้าบริการ การเปิดเสรีและลดอุปสรรคทางการค้าในภาคบริการและดิจิทัลระหว่างสองประเทศ

3. ต้นทุนการตรวจสอบถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin) การเข้มงวดเพื่อสกัดกั้นการสวมสิทธิส่งออกจากประเทศที่สาม ซึ่งแม้จะช่วยแก้ปัญหาสินค้าสวมสิทธิ แต่อาจเพิ่มต้นทุนด้านเอกสารและกฎระเบียบให้ผู้ส่งออกไทยโดยตรง


ดังนั้น ภาพรวมดีล ART ไทย-สหรัฐฯ อาจเปรียบได้กับ “การซื้อความแน่นอน” เพื่อรักษาตลาดส่งออกสำคัญของไทยท่ามกลางกระแสกีดกันทางการค้าโลกที่รุนแรงขึ้น

อย่างไรก็ตาม ยังต้องติดตามตัวเลขและเงื่อนไขทางภาษีที่แท้จริง ที่ทีมไทยแลนด์จะมีการเจรจาเพิ่มเติม

เพื่อให้มั่นใจว่าการเปิดประตูรับสินค้าและทุนจากสหรัฐฯ จะไม่ย้อนกลับมากระทบเกษตรกรและผู้ประกอบการรายย่อยในประเทศ


ที่มา: กระทรวงพาณิชย์, กรมพัฒนาธุรกิจการค้า


อ่านข่าวเศรษฐกิจและนโยบายรัฐ กับ ThairathMoney เพื่อให้คุณ "การเงินดีชีวิตดี” ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics
ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https:// www.facebook.com/ThairathMoney 


Author

กองบรรณาธิการ

กองบรรณาธิการ