
กว่า 2 ปีมาแล้ว ที่ประชาชนตามลำน้ำรวก สาย และกก จังหวัดเชียงราย ซึ่งมีต้นน้ำ มาจากรัฐฉานของเมียนมา ต้องทนทุกข์อยู่กับ “สารพิษ” ในลำน้ำ ในระดับที่เป็นอันตรายรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ทั้งต่อสุขภาพของคน สัตว์น้ำ และพืชผักผลไม้ที่เพาะปลูกตลอดลำน้ำ
ส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อคุณภาพชีวิต การทำมาหากิน ปากท้องประชาชน และเศรษฐกิจโดยรวมของเชียงราย และอาจลามถึงเศรษฐกิจไทย หากประเทศที่นำเข้าสินค้าเกษตรจากไทย ยกเลิกนำเข้า เพราะกลัวสารพิษตกค้าง!!
ต้นตอปัญหามาจาก “นักธุรกิจจีน” บางคนที่ทำธุรกิจ “ไม่เป็นมืออาชีพ” ไม่ว่าจะเข้าไปทำมาหากิน หรือลงทุนที่ประเทศใด ก็มักทิ้ง “ขี้” ไว้ให้คนอื่นตามล้างตามเช็ดไม่หยุดหย่อน ครั้งนี้ก็เช่นกัน
นักธุรกิจจีนที่ว่านี้ลงทุนทำเหมืองแร่ ทั้งแร่หายากที่กำลังเป็นที่ต้องการในอุตสาหกรรมชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงแร่ทองคำในเขตอิทธิพลของกองกำลังติดอาวุธในรัฐฉาน เหตุผลที่มา นอกจากที่นี่มีแร่หายากอุดมสมบูรณ์แล้ว ยังมาเพราะหลายปีที่ผ่านมา รัฐบาลจีนบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมเข้มงวด ทำให้ต้นทุนการจัดการสิ่งแวดล้อมสูงขึ้นมาก
กลุ่มทุนที่ทำธุรกิจแบบไร้ความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมต้องระเห็จออกจากประเทศมาสู่ประเทศที่ยังไม่เข้มงวดเรื่องนี้ เช่น อาเซียน รวมถึงไทยที่กลุ่มขยะรีไซเคิลเข้ามามากมาย และกำลังสร้างปัญหาหนักให้กับจังหวัดปราจีนบุรี
การทำเหมืองแร่ที่รัฐฉานก็ไม่น่ามีการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมในกระบวนการขุดเจาะและสกัดแร่ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดหน้าดินและระเบิดหิน, การชะล้างและสกัดแร่ หรือการจัดการกากหางแร่และน้ำเสีย โดยมีการใช้สารเคมีชะล้างแร่ และปล่อยน้ำปนเปื้อนสารเคมี และกากหางแร่ลงสู่ลำน้ำโดยตรง
ไม่แปลกใจที่พบโลหะหนัก ทั้งปรอท สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม ในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก ตั้งแต่ปลายปี 67 จนขณะนี้พบค่าสารหนูในแม่น้ำสายสูงเกินมาตรฐานถึง 28 เท่า และยังพบตกค้างในร่างกายคน สัตว์น้ำ และพืชผักที่ปลูกริมน้ำกว่า 20 ชนิด อีกทั้งยังกระทบต่อการผลิตน้ำประปาใน อ.แม่สาย
ส่งผลให้รัฐบาลต้องเร่งหารือกับรัฐบาลเมียนมา เพื่อหาทางแก้ปัญหา แต่ไม่น่าจะแก้ปัญหาได้ เพราะเหมืองแร่อยู่ในเขตอิทธิพลของกลุ่มชาติพันธุ์ ไม่ใช่พื้นที่ของรัฐบาลเมียนมา
นายกรัฐมนตรี “นายอนุทิน ชาญวีรกูล” ยังหารือเรื่องนี้กับนายกรัฐมนตรีจีน “นายหลี่ เฉียง” ช่วงเดินทางมาไทย วันที่ 13–15 พ.ย.69 และนายกฯจีนแสดงความยินดีที่จะร่วมแก้ปัญหา
แต่คนไทยคงอยากเห็นรัฐบาลมีมาตรการเชิงรุกมากขึ้น เช่น ขอความร่วมมือคู่ค้าที่ซื้อแร่หายากจากจีน ให้ช่วยกดดันการค้า โดยยกเรื่องมาตรฐานสิ่งแวดล้อม และธุรกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากดดัน หรือหากส่งผ่านไทยก็ใช้มาตรการคุมเข้มการส่งออก-นำเข้า ให้มันรู้แล้วรู้รอดกันไปข้าง
อยากรู้ปัญหานี้ที่กลายเป็น “ภัยคุกคาม” คนไทย จะแก้ไขได้หรือไม่?? “กลุ่มทุน” จะมีจิตสำนึกจัดการสิ่งแวดล้อมหรือไม่?? หรือเป็นเพียง “ลมปาก” มหามิตร ที่รับปากจะช่วยเหลือ!!
ฟันนี่เอส
คลิกอ่านคอลัมน์ “กระจก 8 หน้า” เพิ่มเติม