อัปเดต! รัฐสั่งเก็บภาษีสินค้านำเข้าผ่านแอปสูงสุด 30% หวังช่วย SME แต่คนไทยต้องจ่ายแพงขึ้น?

“ของราคาไม่แพง คนก็ซื้อง่าย”

ในยุคที่ซื้อของออนไลน์ง่ายแค่ปลายนิ้ว บางครั้งยังถูกกว่าไปซื้อที่หน้าร้าน ทำให้ตอนนี้แม้แต่ทิชชู่หลายคนยอมรอนานเพราะเป็นของนำเข้าที่ถูกกว่าในไทย ทว่าจากเรื่องของชิ้นเล็กๆ ในชีวิตประจำวันเหล่านี้กลับเปลี่ยนโครงสร้างภาคธุรกิจ และส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจประเทศไทยได้เลย 

ของถูกจากต่างประเทศ “ทะลัก” ไทย

ข้อมูลจากสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ (PIER Research) เคยเล่าถึง สินค้านำเข้ามูลค่าต่ำ (ไม่เกิน 1,500 บาท) ไว้ว่า ตลาดนี้ขยายตัวเร็วมากในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา อย่างปี 2568 มีมูลค่าอยู่ที่ 37,500 ล้านบาท และครึ่งหนึ่งหรือราว 20,000 ล้านบาทเป็นสินค้าอุปโภคบริโภคที่เรากินใช้กัน 

ส่วนหนึ่งที่ตลาดสินค้านำเข้ามูลค่าต่ำโตขึ้นเพราะเทรนด์ e-commerce โลจิสติกส์ที่ทำให้ต้นทุนการขนส่งถูกลง และมีแรงหนุนจากเกณฑ์ de minimis ที่การซื้อสินค้านำเข้าราคาไม่เกิน 1,500 บาทจะได้รับการยกเว้นอากรนำเข้าและภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) โดยสินค้าที่เข้าเกณฑ์นี้มีสัดส่วน 5% ของมูลค่ายอดขายออนไลน์รวมจาก 3 แพลตฟอร์ม e-commerce หลัก อย่าง Shopee, Lazada และ TikTok 

ถ้าเจาะลงไปอีกในช่วง 3 ปีระหว่าง 2566-2568 จะเจอว่ากว่า 80% ของสินค้านำเข้ามูลค่าต่ำมีแหล่งกำเนิดจากประเทศจีน มองข้อมูลเหล่านี้ลึกลงไปอีกระดับจะพบว่าเกิดขึ้นกับทุกประเภทสินค้า ตัวอย่างเช่น ปี 2568 มี 1) สินค้าอุปโภคบริโภคมีสัดส่วน 90% มาจากจีน 2) วัตถุดิบและสินค้าขั้นกลางมีสัดส่วน 75% มาจากจีน 3) สินค้าทุน มีสัดส่วน 65% มาจากจีน

อาจสรุปได้ว่าสินค้าจีนโดยเฉพาะกลุ่มมูลค่าต่ำตาม de minimis เข้ามาแทรกซึมในตลาดประเทศไทยทุกระดับ แซงหน้าญี่ปุ่นที่เคยเป็นอันดับ 1 เมื่อหลายปีก่อนหน้า ซึ่งอาจต้องย้อนไปถึงปี 2559 ที่ญี่ปุ่นเคยครองอันดับ 1 มีสัดส่วน 35% รองลงมาคือ จีน 20%

ทำไม "ของถูก" กระทบเศรษฐกิจไทย

ท่ามกลางปัญหาสินค้าต่างชาติทะลัก ก็ทำให้ SME ไทยต้องปรับตัวมากขึ้น แต่เมื่อต้นทุนอาจสูงกว่า ก็ทำให้แข่งขันได้ยาก แม้กระทั่งยี่ปั๊วซาปั๊ว หรือพ่อค้าคนกลางที่เคยสั่งของจีนเข้ามาขายในไทย หลายรายต้องปิดกิจการไปเพราะบริษัทต้นทางก็เปิดบัญชีมาขายตรงผ่านแพลตฟอร์ม 

ว่าง่ายๆ ถ้าเป็นคนไทย SME ขายของในประเทศมักต้องจ่ายภาษีฯ และอาจมี VAT เพิ่มในขณะที่บริษัทต่างชาติมาขายในแอปฯ ไม่มีต้นทุนส่วนนี้ ดังนั้นช่วงที่ผ่านมา ภาครัฐพยายามแก้ปัญหาความไม่เป็นธรรมระหว่างผู้ขายในต่างประเทศกับผู้ขายในประเทศ 

คลื่นลูกแรกที่เห็นได้ชัดเริ่มตั้งแต่ 5 ก.ค. 2567 ที่รัฐบาลได้เริ่มบังคับใช้การจัดเก็บ VAT สำหรับสินค้านำเข้ามูลค่าไม่เกิน 1,500 บาท ว่าง่ายๆ คือการเก็บ VAT ตั้งแต่บาทแรก คลื่นลูกที่สอง คือ การเก็บอากรขาเข้า โดยกรมศุลกากรสั่งยกเลิก การยกเว้นภาษีนำเข้าสำหรับสินค้านำเข้ามูลค่าต่ำเพิ่มเติมตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2569 เป็นต้นมา ซึ่งส่วนใหญ่อัตราภาษีจะอยู่ที่ราว 10–30% ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า

มาถึงตอนนี้ก็มีคลื่นลูกที่ 3 คือ ล่าสุดคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบปรับหลักเกณฑ์การจัดเก็บอากรสินค้า E-Commerce ที่นำเข้าผ่านช่องทางเร่งด่วนและไปรษณีย์ระหว่างประเทศ ตามพิกัดอัตราศุลกากรในอัตราไม่เกิน 30%

แน่นอนว่าเป้าหมายของภาครัฐคือ อยากสร้างความเป็นธรรมให้ SME ผู้ประกอบการในไทย สามารถแข่งขันได้มากขึ้น แต่ผลที่เกิดขึ้นจะสนับสนุนได้แค่ไหน ยังต้องติดตามผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้น

ปรับวิธีคิดภาษี บริษัทต่างชาติก็ปรับวิธีนำเข้า

นโยบายของภาครัฐปรับเปลี่ยนก็เป็นเรื่องดี แต่เราอาจต้องมองให้ลึกกว่านั้น โดยมีมุมมองที่น่าสนใจจาก ศ. ดร. อธิภัทร มุทิตาเจริญ จากคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าถึง 3 ข้อสังเกตหลักในการปรับนโยบายครั้งล่าสุดของภาครัฐ คือ 

1. สินค้าไม่ได้แพงขึ้น 30% ทุกชิ้นเสมอไป เพราะเกณฑ์ล่าสุดนี้คือ การยกเลิกการลดอัตราอากรเป็นการทั่วไปสำหรับสินค้าที่เข้ามาผ่านช่องทางที่กำหนด แล้วกลับไปใช้อัตราตามพิกัดของสินค้านั้น ผลจึงแตกต่างกันในแต่ละสินค้า เช่น 

- เคสมือถือ ฟิล์มกันรอย อาจเพิ่มจาก 5-10% เป็น 30%

- เสื้อผ้าและเครื่องแต่งกาย มักเสียอากร 30% จึงไม่ต่างจากเดิม

“ถึงอากรจะเพิ่มขึ้น แต่ราคาขายอาจไม่ต้องปรับขึ้นในสัดส่วนเดียวกันเพราะผู้ขายอาจยอมรับภาระบางส่วนผ่านกำไรที่ลดลง หรือแพลตฟอร์มอาจช่วยชดเชยผ่านส่วนลดต่าง ๆดังนั้น คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ภาษีขึ้นเท่าไร แต่คือสุดท้ายแล้ว ใครเป็นคนที่ต้องแบกรับภาระภาษีที่เพิ่มขึ้น” ศ. ดร.อธิภัทร กล่าว

2. สินค้าที่แข่งกับ SME ไทยมากที่สุด อาจไม่ได้แรงช่วยเพิ่มเติม จากข้อมูลปี 2568 ที่ไทยนำเข้าสินค้ามูลค่าต่ำประมาณ 37,500 ล้านบาท อาจดูไม่ใหญ่เมื่อเทียบกับการนำเข้าทั้งประเทศ แต่ถ้าเจาะรายสินค้าอาจเห็นผลกระทบที่ชัดเจน เช่น สินค้ากลุ่มเสื้อผ้าผู้หญิงมีสัดส่วนการนำเข้าสูงถึง 45% และเสียภาษี 30% อยู่แล้ว แต่ถือเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ SME ไทยต้องแข่งอย่างหนัก 

ภาครัฐควรให้ความสำคัญว่าสินค้าแต่ละกลุ่มมีการปรับขึ้นอัตราภาษีอากรจริงแค่ไหน และควรดูถึงการแข่งขันกับผู้ผลิตในไทยในแต่ละกลุ่มสินค้า รัฐจึงไม่ควรดูแค่เพดานภาษี แต่ต้องดูว่าสินค้าไหนแข่งขันกับคนไทยจริงๆ

3. คนนำเข้าไม่ขึ้นราคา แต่เปลี่ยนวิธีนำเข้า มีกรณีศึกษาตัวอย่างจาก Temu ในสหรัฐฯ ที่ทางการปรับเกณฑ์ในสินค้าจีนกับฮ่องกง ทำให้ Temu ปรับวิธีใหม่ จากเดิมที่ส่งสินค้าตรงจากจีนถึงผู้ซื้อ เปลี่ยนเป็นการนำสินค้าเข้ามาเก็บในสหรัฐฯ แล้วกระจายต่อถึงผู้บริโภค ในอนาคตสถานการณ์นี้อาจเกิดกับประเทศไทย ที่ผู้ขายย้ายโกดังมาตั้งในไทย และขายส่งจากไทยแทน 

“เวลาประเมินมาตรการนี้ เราไม่ควรดูเพียงว่า พัสดุจากจีนลดลงกี่ชิ้น หรือรัฐจัดเก็บรายได้อากรเพิ่มขึ้นเท่าไร แต่ต้องดูว่า ผู้บริโภคจ่ายแพงขึ้นเท่าไร, SME ไทยแข่งขันได้ดีขึ้นแค่ไหน, และผู้ขายต่างประเทศปรับวิธีนำเข้าอย่างไร เป้าหมายของนโยบายนี้ไม่ควรเป็นเพียงการทำให้ของนำเข้าแพงขึ้น แต่คือการสร้าง สนามแข่งขันที่เป็นธรรมขึ้น โดยไม่สร้างต้นทุนให้ผู้บริโภคมากเกินไป” ศ. ดร.อธิภัทร กล่าว

อ้างอิงข้อมูล Athiphat Muthitacharoen, กระทรวงการคลัง, PIER Research 

ติดตามข้อมูลด้านเศรษฐกิจและนโยบายรัฐบาล กับ ThairathMoney ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้  https:// www.facebook.com/ThairathMoney