ครม. เคาะหลักเกณฑ์ คุมเข้ม Data Center ตั้ง OSS คัดกรองการลงทุน สกัดกลุ่มกักตุนไฟฟ้า

ครม. จัดระเบียบ Data Center ในประเทศไทยอย่างจริงจัง วางหลักเกณฑ์การลงทุนและการดำเนินธุรกิจ สร้างสมดุลทั้งในด้านการลงทุน พร้อมดูแลประชาชนและสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน และจัดตั้ง One Stop Service เพื่อตรวจสอบโครงการเก่า-ใหม่ และคัดกรองกลุ่มกักตุนไฟฟ้า

การเติบโตของเทคโนโลยี AI และเศรษฐกิจดิจิทัล ทำให้ Data Center หรือศูนย์ข้อมูล กลายเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ได้รับความสนใจจากนักลงทุนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทยที่มีการลงทุนในธุรกิจนี้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม Data Center เป็นธุรกิจที่ต้องใช้ทรัพยากรจำนวนมาก โดยเฉพาะไฟฟ้าและน้ำสำหรับการประมวลผลและระบายความร้อนของระบบคอมพิวเตอร์ แต่ประเทศไทยยังไม่มีหลักเกณฑ์กำกับดูแลธุรกิจนี้อย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิดปัญหาการยื่นขอใช้ไฟฟ้าและน้ำล่วงหน้า รวมถึงการขอใบอนุญาตเพื่อนำสิทธิ์ไปขายต่อ โดยไม่ได้มีความตั้งใจลงทุนจริง

ล่าสุด เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบนโยบายการกำกับกิจการ Data Center เพื่อวางหลักเกณฑ์การลงทุนและการดำเนินธุรกิจให้ชัดเจน ทั้งด้านการใช้ทรัพยากร ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การเลือกพื้นที่ตั้งโครงการ และประโยชน์ที่ประเทศไทยจะได้รับจากการลงทุน

ดร. เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในฐานะประธานคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการ Data Center เปิดเผยว่า รัฐบาลต้องการสร้างความสมดุลระหว่างการส่งเสริมการลงทุน การดูแลประชาชนและสิ่งแวดล้อม พร้อมกับสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจไทย

โดยกำหนดเป้าหมายสำคัญไว้ 3 ด้าน ได้แก่

• สร้างความมั่นใจให้ประชาชน ด้วยการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำในการดำเนินกิจการ Data Center ทั้งการใช้ไฟฟ้า น้ำ การควบคุมเสียง ความร้อน และการเลือกพื้นที่ตั้งโครงการ เพื่อลดผลกระทบต่อชุมชนโดยรอบ
• สร้างความชัดเจนให้กับนักลงทุน กำหนดกระบวนการอนุญาตและกำกับดูแลให้เป็นระบบ เพื่อให้ผู้ประกอบการที่ลงทุนจริงและปฏิบัติตามกฎหมายสามารถเดินหน้าโครงการต่อได้ ขณะเดียวกันจะคัดกรองกลุ่มที่เข้ามาขอจองสิทธิ์ใช้ทรัพยากรเพื่อเก็งกำไร
• เพิ่มประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ประเทศไทย โดยการพิจารณาโครงการลงทุนในอนาคตจะไม่ได้ดูเฉพาะมูลค่าเงินลงทุน แต่จะให้ความสำคัญกับการจ้างงาน การพัฒนาทักษะแรงงานไทย และการสร้างห่วงโซ่อุปทานหรือ Supply Chain ภายในประเทศด้วย

แบ่ง Data Center เป็น 7 ระดับตามปริมาณการใช้ไฟฟ้า

ดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) อธิบายว่า หลักเกณฑ์ใหม่จะใช้ปริมาณการใช้ไฟฟ้าเป็นตัวกำหนดระดับของ Data Center โดยแบ่งออกเป็น 7 ระดับ และครอบคลุมกิจการที่ใช้กำลังไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 เมกะวัตต์ (MW) ขึ้นไป

สำหรับ Data Center ที่ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 0.5 MW ซึ่งส่วนใหญ่เป็นศูนย์ข้อมูลภายในองค์กร เช่น ธนาคารหรือหน่วยงานต่าง ๆ จะไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของศูนย์ One Stop Service ตามมาตรการนี้

การแบ่งระดับ Data Center มีรายละเอียดดังนี้

• ระดับ 1: ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 0.5 MW เป็นศูนย์ข้อมูลขนาดเล็กที่ไม่อยู่ภายใต้การกำกับของศูนย์ One Stop Service
• ระดับ 2: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 MW แต่ไม่ถึง 5 MW
• ระดับ 3: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 5 MW แต่ไม่ถึง 10 MW
• ระดับ 4: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 10 MW แต่ไม่ถึง 20 MW
• ระดับ 5: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 20 MW แต่ไม่ถึง 50 MW
• ระดับ 6: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 50 MW แต่ไม่ถึง 200 MW
• ระดับ 7: ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 200 MW ขึ้นไป

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ข้อกำหนดเรื่องพื้นที่ตั้งโครงการและระดับความเข้มงวดในการกำกับดูแล โดย Data Center ระดับ 2-4 ที่ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 20 MW ยังสามารถตั้งอยู่ในพื้นที่พาณิชยกรรมได้ แต่ต้องปฏิบัติตามแนวทางมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม หรือ Code of Practice (CoP) เพื่อควบคุมผลกระทบจากการดำเนินกิจการ

ส่วน Data Center ระดับ 5-7 ที่ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 20 MW ขึ้นไป จะต้องตั้งอยู่ในพื้นที่อุตสาหกรรมเท่านั้น เนื่องจากเป็นโครงการขนาดใหญ่ที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าและน้ำสูง จึงต้องมีมาตรการกำกับดูแลที่เข้มงวดมากขึ้น

ทั้งนี้ เกณฑ์ดังกล่าวเป็นหลักเกณฑ์ขั้นต่ำที่รัฐบาลกำหนดขึ้น โดยรายละเอียดข้อบังคับจะต้องผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้

ไม่ต้องทำ EIA แต่ต้องควบคุมเสียง ความร้อน และการใช้น้ำ

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญของมาตรการใหม่คือการกำหนดมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับธุรกิจ Data Center

รัฐบาลระบุว่า กิจการ Data Center ไม่เข้าข่ายกิจการที่ต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment: EIA) เนื่องจากอุปกรณ์หลักเป็นระบบคอมพิวเตอร์และเซิร์ฟเวอร์ ไม่ใช่กระบวนการผลิตแบบอุตสาหกรรมหนัก

อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการยังต้องปฏิบัติตามแนวทางมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม หรือ Code of Practice (CoP) ซึ่งกำหนดข้อควบคุมในประเด็นสำคัญ ได้แก่

• ระดับเสียง: ควบคุมเสียงจากอุปกรณ์และเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง โดยระดับเสียงบริเวณแนวเขตโครงการต้องไม่เกิน 70 เดซิเบลเอ (dBA)
• ความร้อน: ควบคุมการระบายความร้อนจากระบบ Data Center โดยอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นบริเวณพื้นที่โดยรอบตามจุดตรวจวัดที่กำหนดต้องไม่เกิน 1-2 องศาเซลเซียส
• การใช้น้ำ: ระบบหล่อเย็นต้องมีการหมุนเวียนใช้น้ำ และตรวจสอบคุณภาพน้ำก่อนระบายออกสู่ภายนอก
• การใช้พลังงาน: กำหนดแนวทางควบคุมประสิทธิภาพการใช้ไฟฟ้า รวมถึงระบบสำรองพลังงานและเครื่องกำเนิดไฟฟ้า

สำหรับ Data Center ที่ตั้งอยู่ภายในนิคมอุตสาหกรรม จะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมและ EIA ของนิคมอุตสาหกรรมนั้นด้วย

ตั้ง One Stop Service ตรวจสอบโครงการเก่า-ใหม่ พร้อมคัดกรองกลุ่มกักตุนไฟฟ้า

นอกจากการกำหนดมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว ครม.ยังมอบหมายให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) จัดตั้งศูนย์บริการเบ็ดเสร็จสำหรับกิจการ Data Center หรือ One Stop Service (OSS) เพื่อทำหน้าที่ประสานงานและกลั่นกรองโครงการลงทุนร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

รวมถึงจัดทำระบบ Data Center Dashboard เพื่อรวบรวมข้อมูลว่า ประเทศไทยมี Data Center จำนวนเท่าใด ตั้งอยู่ในพื้นที่ใดบ้าง และมีสถานะการดำเนินโครงการอย่างไร เพื่อให้หน่วยงานภาครัฐสามารถติดตามและตรวจสอบข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ

สำหรับการกำกับดูแลผู้ประกอบการในช่วงเปลี่ยนผ่าน รัฐบาลแบ่งแนวทางดำเนินการออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่

• กลุ่มที่ 1 ผู้ประกอบการที่ได้รับใบอนุญาตหรือการส่งเสริมการลงทุนก่อนวันที่ 14 สิงหาคม 2569 เป็นโครงการที่ได้รับใบอนุญาตก่อสร้าง หรือได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ก่อนวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ซึ่งเป็นวันที่มีการประกาศระเบียบที่เกี่ยวข้องในราชกิจจานุเบกษา
  
  โครงการเหล่านี้จะได้รับการตรวจสอบความถูกต้องของใบอนุญาตและมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม หากดำเนินการถูกต้องสามารถเดินหน้าต่อได้ แต่หากยังไม่เป็นไปตามข้อกำหนด จะได้รับระยะเวลาปรับปรุงให้สอดคล้องกับมาตรฐานใหม่ภายใน 1 ปี
  
  
• กลุ่มที่ 2 ผู้ประกอบการที่ยื่นขออนุญาตหลังวันที่ 14 สิงหาคม 2569 กลุ่มนี้ต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของคณะกรรมการกลั่นกรองภายใต้ศูนย์ One Stop Service เพื่อตรวจสอบความพร้อมและความตั้งใจในการลงทุนจริง
  
  โดยเฉพาะการป้องกันกลุ่มนายหน้าหรือโบรกเกอร์ที่ยื่นขอใช้ไฟฟ้าและน้ำล่วงหน้า เพื่อนำสิทธิ์ไปขายต่อให้กับผู้ประกอบการรายอื่น
  
  
• กลุ่มที่ 3 ผู้ประกอบการรายใหม่ กลุ่มนี้ต้องยื่นโครงการผ่านระบบ One Stop Service และผ่านการคัดกรองตามหลักเกณฑ์ใหม่ ทั้งด้านความพร้อมในการลงทุน การใช้ทรัพยากร ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจไทย
  
  หากผ่านการพิจารณาแล้ว หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น BOI การไฟฟ้า การประปา และหน่วยงานออกใบอนุญาตก่อสร้าง จะร่วมกันเร่งกระบวนการอนุญาตในรูปแบบ Fast Track เพื่อให้โครงการที่ผ่านเกณฑ์สามารถดำเนินการได้รวดเร็วขึ้น

พบคำขอใช้ไฟฟ้าสูงถึง 30,000 MW แต่มีผู้ลงทุนจริงเพียง 1 ใน 4

หนึ่งในสาเหตุที่รัฐบาลต้องเข้ามาจัดระเบียบธุรกิจ Data Center คือปัญหาการยื่นขอใช้ทรัพยากรล่วงหน้า โดยเฉพาะการจองกำลังไฟฟ้าสำหรับโครงการที่ยังไม่มีความชัดเจนว่าจะเกิดการลงทุนจริงหรือไม่

จากข้อมูลที่มีการเปิดเผย พบว่ามีคำขอจัดตั้ง Data Center มากกว่า 110 ราย คิดเป็นความต้องการใช้ไฟฟ้ารวมสูงถึง 30,000 MW แต่เมื่อพิจารณารายละเอียด พบว่ามีผู้ประกอบการที่มีความตั้งใจลงทุนจริงเพียงประมาณ 1 ใน 4 ของคำขอทั้งหมด

ส่วนหนึ่งเกิดจากการยื่นขอใช้ไฟฟ้าซ้ำซ้อน และการเข้ามาของกลุ่มตัวกลางที่ต้องการจองสิทธิ์การใช้ไฟฟ้าและน้ำไว้ล่วงหน้า เพื่อนำสิทธิ์ไปขายต่อในอนาคต

ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลจึงกำหนดให้มีคณะกรรมการกลั่นกรองโครงการลงทุน รวมถึงแนวทางการวางหลักประกันทางการเงิน เพื่อแยกผู้ประกอบการที่พร้อมลงทุนจริงออกจากกลุ่มที่เข้ามากักตุนสิทธิ์ใช้ทรัพยากร ซึ่งโครงการที่ไม่ผ่านการคัดกรองจะไม่สามารถเดินหน้าเข้าสู่กระบวนการอนุญาตตามกลไกใหม่นี้ได้

BOI อนุมัติ Data Center แล้ว 57 โครงการ เตรียมนำเข้ากระบวนการตรวจสอบ

นฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) เปิดเผยว่า ณ สิ้นเดือนเมษายน 2569 ประเทศไทยมีโครงการ Data Center ที่ได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนจาก BOI รวมทั้งสิ้น 57 โครงการ แบ่งตามสถานะการดำเนินงานได้ดังนี้

• 17 โครงการ เปิดดำเนินการแล้ว
• 20 โครงการ ได้รับใบอนุญาตก่อสร้างแล้ว
• 20 โครงการ อยู่ระหว่างเตรียมการลงทุน

โครงการเหล่านี้จะเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะโครงการที่อยู่ระหว่างก่อสร้างและเตรียมการลงทุน ซึ่งจะต้องได้รับการพิจารณาร่วมกับศูนย์ One Stop Service

ซึ่งการตรวจสอบจะครอบคลุมทั้งความถูกต้องของใบอนุญาต มาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม ประสิทธิภาพการใช้ไฟฟ้าและน้ำ รวมถึงประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่โครงการจะสร้างให้กับประเทศไทย

ทั้งนี้ การเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบไม่ได้หมายความว่าทุกโครงการที่เคยได้รับอนุมัติจะถูกยกเลิก แต่เป็นการพิจารณาให้การดำเนินงานสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ที่รัฐบาลกำหนด

ปรับเกณฑ์ดึงลงทุน Data Center ไม่ดูแค่เม็ดเงิน แต่ต้องสร้างงานและพัฒนาคนไทย

ดร. เอกนิติ ระบุว่า แนวทางการส่งเสริมการลงทุน Data Center ในอนาคตจะเปลี่ยนจากการพิจารณาเพียงมูลค่าการลงทุน มาให้ความสำคัญกับประโยชน์ที่ประเทศไทยจะได้รับจากโครงการมากขึ้น โดยนำแนวทางการพิจารณาข้อเสนอของนักลงทุนในลักษณะเดียวกับประเทศสิงคโปร์มาเป็นต้นแบบ

นั่นหมายความว่า ผู้ประกอบการที่ต้องการเข้ามาลงทุนในประเทศไทยจะต้องแสดงให้เห็นว่า นอกจากการก่อสร้าง Data Center แล้ว โครงการดังกล่าวจะสร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจและประชาชนไทยอย่างไร

ไม่ว่าจะเป็นการจ้างแรงงานไทย การพัฒนาบุคลากรที่มีทักษะสูง การถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยี ตลอดจนการสร้างธุรกิจและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Data Center ภายในประเทศ รวมถึงการให้ความสำคัญกับการใช้พลังงานสะอาดและการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

รัฐบาลจะนำปัจจัยเหล่านี้มาใช้ประกอบการพิจารณาโครงการลงทุน เพื่อให้การขยายตัวของ Data Center ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของ AI และเศรษฐกิจดิจิทัล สอดคล้องกับความพร้อมด้านทรัพยากรของประเทศ และสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้กับประเทศไทยในระยะยาว

อ่านข่าวเศรษฐกิจและนโยบายรัฐ กับ Thairath Money เพื่อให้คุณ “การเงินดีชีวิตดี” ได้ที่

https://www.thairath.co.th/money/economics

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ https://www.facebook.com/ThairathMoney