10 ความจริง คนทำงานไทยกำลังเผชิญ มีงานทำใช่ว่าจะ “มั่นคง” คนวัย 40+ ตกงานเพิ่ม

ตั้งแต่ต้นปี 2569 ตลาดแรงงานไทยเผชิญแรงกดดันต่อเนื่อง ทั้งข่าวการเลิกจ้าง การหางานที่ยากขึ้น และรายได้ที่ฟื้นตัวไม่ทันค่าครองชีพ แม้อัตราการว่างงานของไทยยังอยู่ในระดับต่ำราว 1% เมื่อเทียบกับหลายประเทศ แต่เบื้องหลังตัวเลขดังกล่าวกลับมีความเปราะบางที่น่าจับตา เพราะคนจำนวนไม่น้อยยังมีงานทำ แต่รายได้ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต

งานวิจัยของ SCB EIC ล่าสุดยังสะท้อน ให้เห็นว่า  ปัญหาการจ้างงานกำลังขยายไปยังแรงงานหลายกลุ่ม ตั้งแต่คนเพิ่งเริ่มทำงาน ผู้มีการศึกษาสูง ไปจนถึงแรงงานวัยกลางคนและผู้สูงอายุ ขณะที่คนมีงานทำก็เผชิญชั่วโมงทำงานและรายได้ที่ลดลง

บทความนี้ Thairath Money ชวนสำรวจ 10 ความจริงตลาดแรงงานไทยที่กำลังเกิดขึ้นและอาจส่งผลต่อเนื่องในอนาคต เพื่อให้คนทำงานทุกช่วงวัยมองเห็นความเสี่ยงและเตรียมพร้อมได้ทันเวลา ดังนี้

1. คนวัย 40+ เริ่มเสี่ยงตกงานมากขึ้น ไม่ใช่แค่เด็กจบใหม่

ความเสี่ยงตกงานกำลังขยายจากกลุ่มเยาวชนไปสู่แรงงานวัยกลางคนและสูงอายุ โดยคนอายุ 45-54 ปี มีอัตราว่างงานเพิ่มจาก 0.19% ในปี 2568 เป็น 0.48% ในไตรมาส 2/2569 หรือ 2.5 เท่า ขณะที่วัย 55 ปีขึ้นไป เพิ่มจาก 0.08% เป็น 0.27% หรือ 3.4 เท่า และสูงกว่าช่วงก่อนโควิด-19 มากกว่า 2 เท่า

แม้อัตราว่างงานยังไม่สูงเท่าวัยเยาวชน แต่เป็นสัญญาณที่ต้องจับตา เพราะคนวัยนี้มักมีภาระผ่อนบ้าน ผ่อนรถ และดูแลครอบครัว ขณะที่การกลับเข้าสู่ตลาดแรงงานในตำแหน่งและรายได้เดิมอาจไม่ง่าย

2. จบปริญญาก็ยังหางานยาก วุฒิการศึกษาไม่ใช่หลักประกัน

ผู้จบอุดมศึกษายังมีอัตราว่างงานสูงสุดที่ 1.7% ในไตรมาส 2/2569 รองลงมาคือผู้จบอนุปริญญา 1.48% สะท้อนว่าการมีวุฒิสูงไม่ได้รับประกันว่าจะมีงานทำ หากทักษะไม่สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจ

ขณะเดียวกัน ปัญหายังขยายไปถึงกลุ่มการศึกษาต่ำกว่า โดยผู้จบมัธยมศึกษาตอนต้นมีอัตราว่างงานเพิ่มจาก 0.67% เป็น 0.92% ส่วนผู้ไม่มีการศึกษาเพิ่มจาก 0.40% เป็น 0.62% เมื่อเทียบกับปี 2568

3. ภาคอุตสาหกรรมมีคนตกงานเพิ่มเร็วที่สุด 

ภาคอุตสาหกรรมเป็นกลุ่มที่มีจำนวนผู้ว่างงานเพิ่มขึ้นเร็วที่สุด โดยเพิ่ม 85% ในไตรมาส 1 และ 36% ในไตรมาส 2/2569 เมื่อเทียบกับปีก่อน ส่งผลให้มีผู้ว่างงานประมาณ 46,000 คน

สะท้อนแรงกดดันที่ภาคการผลิตกำลังเผชิญ ทั้งการแข่งขัน ต้นทุน และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกโรงงานจะได้รับผลกระทบเหมือนกัน คนทำงานจึงควรติดตามทิศทางธุรกิจและความสามารถในการปรับตัวของอุตสาหกรรมตนเอง

4. ภาคบริการมีผู้ว่างงานมากที่สุด

ภาคบริการมีผู้ว่างงานที่เคยทำงานมาก่อนประมาณ 86,000 คนในไตรมาส 2/2569 หรือราว 41% ของผู้ว่างงานกลุ่มนี้ทั้งหมด เพิ่มขึ้น 28% จากปีก่อน ขณะที่ค้าส่งค้าปลีกมีผู้ว่างงานถึง 46,000 คน คิดเป็น 22% แม้อัตราว่างงานอยู่ที่เพียง 0.65%

สะท้อนว่าอุตสาหกรรมที่มีอัตราว่างงานสูง ไม่จำเป็นต้องมีคนตกงานมากที่สุด เพราะต้องพิจารณาขนาดการจ้างงานควบคู่กันด้วย โดยเฉพาะธุรกิจบริการและค้าปลีกที่อ่อนไหวต่อกำลังซื้อของผู้บริโภค

5. วัสดุก่อสร้างและโลหะพื้นฐาน เป็นสาขาที่อัตราว่างงานพุ่งสูง

สาขาวัสดุก่อสร้างและโลหะพื้นฐานมีอัตราว่างงานสูงสุดในกลุ่มสาขาการผลิตที่ 1.73% ในไตรมาส 2/2569 เพิ่มจาก 0.49% ในปี 2568 แต่มีผู้ว่างงานประมาณ 7,300 คน น้อยกว่าค้าส่งค้าปลีกที่มีถึง 46,000 คน

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกสาขาจะเผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้น เพราะผลิตภัณฑ์พลาสติก ยาง รถยนต์และส่วนประกอบ ก่อสร้าง ขนส่ง และการเงิน มีจำนวนผู้ว่างงานลดลง สะท้อนว่าความเสี่ยงแตกต่างกันไปตามอุตสาหกรรม

6. มีงานทำก็ใช่ว่าจะมีรายได้พอ ผู้ทำงานต่ำระดับเพิ่มเป็น 8.2 ล้านคน

คนที่ยังมีงานทำกำลังเผชิญความเปราะบางด้านรายได้มากขึ้น โดยครึ่งแรกปี 2569 ผู้ทำงานต่ำระดับ หรือผู้ที่ทำงานน้อยกว่า 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เพิ่มขึ้น 7.4% เป็น 8.2 ล้านคน ขณะที่ผู้เสมือนว่างงานเพิ่มขึ้น 4.9% เป็น 3.3 ล้านคน

สะท้อนว่าการมีสถานะเป็นผู้มีงานทำไม่ได้หมายถึงการมีรายได้เพียงพอเสมอไป เพราะคนจำนวนหนึ่งมีชั่วโมงทำงานน้อยกว่าที่ต้องการและไม่สามารถสร้างรายได้ได้เต็มศักยภาพ

7. ชั่วโมงทำงานลดลง รายได้จาก OT และโอกาสหารายได้เพิ่มอาจหายไป

ชั่วโมงทำงานเฉลี่ยของแรงงานไทยในครึ่งแรกปี 2569 ลดลง 0.4% เหลือ 42.4 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ สำหรับคนที่พึ่งพารายได้จาก OT หรือค่าจ้างตามชั่วโมงทำงาน การลดลงดังกล่าวย่อมกระทบรายรับในแต่ละเดือน

ความเสี่ยงจึงไม่ได้มีแค่การถูกเลิกจ้าง แต่อาจเกิดขึ้นในรูปแบบที่มองไม่เห็น คือยังทำงานตำแหน่งเดิม แต่รายได้ที่เคยได้รับกลับลดลง

8. แรงงานอิสระกำลังเปราะบางกว่า ค่าจ้างที่แท้จริงลดลงมากกว่า 10%

ค่าจ้างเฉลี่ยโดยรวมของแรงงานไทยในครึ่งแรกปี 2569 หดตัว 0.4% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยแรงงานอิสระมีรายได้ลดลง 2.2% ขณะที่แรงงานในระบบยังขยายตัว 0.9% และเมื่อคำนึงถึงค่าครองชีพ ค่าจ้างที่แท้จริงของแรงงานอิสระในไตรมาส 2 ยังต่ำกว่าปี 2567 มากกว่า 10%

สะท้อนการฟื้นตัวแบบ K-shaped ที่แรงงานแต่ละกลุ่มได้รับผลไม่เท่ากัน โดยเฉพาะคนทำงานอิสระ ค้าขาย และรับจ้าง ซึ่งต้องรับมือกับรายได้ที่ไม่สม่ำเสมอและความเสี่ยงด้านเงินสำรองมากกว่า

9. เงินเดือนที่ได้รับ อาจรักษากำลังซื้อไว้ไม่ได้เหมือนเดิม

เมื่อรายได้เติบโตช้าหรือหดตัว แต่ค่าครองชีพและภาระหนี้ยังต้องจ่ายต่อเนื่อง เงินที่เหลือสำหรับการออมและใช้จ่ายย่อมลดลง โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีภาระผ่อนบ้าน ผ่อนรถ หรือหนี้สะสม

ความเปราะบางจึงเกิดขึ้นได้แม้ยังมีงานประจำและไม่ถูกเลิกจ้าง เพราะความมั่นคงที่แท้จริงไม่ได้วัดแค่การมีเงินเดือนเข้าบัญชี แต่ต้องดูด้วยว่ารายได้เพียงพอรองรับค่าใช้จ่ายและภาระทางการเงินหรือไม่

10. ตลาดแรงงานยังมีความเสี่ยงต่อเนื่อง หากเศรษฐกิจโลกส่งแรงกระแทกเพิ่ม

SCB EIC ประเมินว่าตลาดแรงงานไทยในช่วงที่เหลือของปี 2569 ยังมีแนวโน้มอ่อนแอ ทั้งจากการว่างงานที่เพิ่มขึ้นและคุณภาพการจ้างงานที่ถดถอย โดยเฉพาะหากความขัดแย้งในตะวันออกกลางยืดเยื้อ จนราคาพลังงานและต้นทุนขนส่งอยู่ในระดับสูง

ธุรกิจอาจเผชิญต้นทุนเพิ่มและจำกัดการจ้างงานหรือปรับขึ้นค่าจ้าง ขณะที่คนทำงานต้องรับมือกับค่าครองชีพที่สูงขึ้นโดยรายได้อาจปรับไม่ทัน ความเสี่ยงนี้จึงสามารถส่งผ่านจากเศรษฐกิจโลกมาถึงตลาดแรงงานและครัวเรือนไทยได้

ที่มา : SCB EIC 

อ่านข่าวการเงิน ประกัน บริหารความมั่งคั่ง กับ Thairath Money เพื่อให้คุณ "การเงินดีชีวิตดี ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/personal_finance

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้  https://www.facebook.com/ThairathMoney