โลกร้อนทำดาวเทียมเพี้ยน วิกฤตภูมิอากาศระลอกใหม่ กระทบตั้งแต่ GPS ยัน ระบบการเงิน ค่าโลจิสติกส์พุ่ง

เมื่อพูดถึงวิกฤตภาวะโลกร้อน ภาพจำของคนส่วนใหญ่ มักหยุดอยู่ที่คลื่นความร้อน พายุหมุน ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น และ เหตุการณ์น้ำท่วมรุนแรง แต่จากรายงานวิเคราะห์ล่าสุดจาก Bnomics by Bangkok Bank สะท้อนมุมมองที่ชัดขึ้น และ ไปไกลกว่าที่คิด หลังจากชี้ว่า ปัจจุบัน คาร์บอนไดออกไซด์ที่สะสมบนโลกกำลังส่งผลกระทบย้อนศรไปลึกถึงชั้นบรรยากาศเทอร์โมสเฟียร์ (Thermosphere) ซึ่งเป็นพื้นที่โคจรหลักของดาวเทียมเชิงพาณิชย์นับหมื่นดวง และอาจสร้างผลกระทบส่งต่อมายังเศรษฐกิจในวงกว้างเร็วๆนี้ 

กลไกวิทยาศาสตร์ที่กลายเป็นความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ

บทวิเคราะห์ เสริมต่อว่า ความเข้าใจผิดทั่วไปคือ ก๊าซเรือนกระจกทำให้อากาศร้อนขึ้นในทุกระดับชั้น แต่ในความเป็นจริง บรรยากาศชั้นบนสุดกลับเกิดปรากฏการณ์ตรงกันข้าม ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นเทอร์โมสเฟียร์ทำหน้าที่แผ่ความร้อนออกสู่อวกาศ ส่งผลให้อุณหภูมิในชั้นนั้นลดต่ำลงจนเกิด การหดตัวของชั้นบรรยากาศ (Atmospheric Contraction)

ปรากฏการณ์นี้ทำให้ความหนาแน่นของอากาศเบาบางลงอย่างมาก ส่งผลให้แรงต้านอากาศ (Atmospheric Drag) ที่เคยทำหน้าที่เหมือน "เบรกธรรมชาติ" คอยฉุดขยะอวกาศและดาวเทียมหมดอายุให้ตกลงมาเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศอ่อนกำลังลงอย่างเห็นได้ชัด ขยะอวกาศที่ควรจะสลายไปเองตามธรรมชาติจึงลอยค้างอยู่ในวงโคจรยาวนานขึ้นหลายสิบปี เกิดเป็นสภาวะความหนาแน่นสะสมที่พร้อมจะเกิดอุบัติเหตุได้ทุกเมื่อ

ย้อนสถิติการเติบโตและความแออัดเหนือชั้นบรรยากาศ (ข้อมูลอ้างอิงจาก NASA และ ESA ESOC)

• ปี 2020: ดาวเทียมใช้งาน 9,200 ดวง ขยะอวกาศติดตามได้ 19,000 ชิ้น
• ปี 2022: ดาวเทียมใช้งาน 10,700 ดวง  ขยะอวกาศติดตามได้ 21,800 ชิ้น
• ปี 2024: ดาวเทียมใช้งาน 13,600 ดวง ขยะอวกาศติดตามได้ 25,700 ชิ้น
• มิถุนายน 2026: ดาวเทียมใช้งานพุ่งสูงถึง 16,700 ดวง ขณะที่มีขยะอวกาศสะสมเกือบ 28,900 ชิ้น

ผลกระทบต่อ ธุรกิจและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

ในมุมมองทางเศรษฐศาสตร์ วงโคจรระดับต่ำ (LEO) ไม่ใช่แค่พื้นที่ว่างเปล่า แต่คือ โครงสร้างพื้นฐานไร้สาย (Invisible Infrastructure) ที่แบกรับมูลค่าทางเศรษฐกิจโลกหลายแสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี บทเรียนจากเหตุการณ์ปี 2009 ที่ดาวเทียม Iridium 33 ชนกับ Cosmos 2251 จนสร้างเศษซากขยะหลายพันชิ้น คือตัวอย่างของ Kessler Syndrome หรือปฏิกิริยาลูกโซ่ที่การชนกันหนึ่งครั้งสามารถสร้างขยะที่ไปทำลายดาวเทียมดวงอื่นต่อเป็นโดมิโน

ความเสี่ยงนี้กำลังรบกวน 8 ภาคธุรกิจสำคัญอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

• ระบบการเงินโลก: ตลาดหุ้น แพลตฟอร์มการชำระเงิน และระบบธนาคาร พึ่งพาสัญญาณเวลามาตรฐาน (Time Synchronization) ความละเอียดสูงระดับไมโครวินาทีจากระบบ GNSS หากสัญญาณขัดข้อง ระบบบันทึกธุรกรรมข้ามประเทศอาจล้มเหลว
• โลจิสติกส์และการขนส่งทางทะเล: การติดตามตำแหน่งตู้คอนเทนเนอร์ เรือขนส่งสินค้า และการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ทั่วโลก
• อุตสาหกรรมการบิน: ระบบนำทางเครื่องบินเชิงพาณิชย์และการจัดการจราจรทางอากาศเพื่อความปลอดภัย
• ระบบ GPS และการนำทาง: บริการ Ride-hailing, แอปจัดส่งอาหาร, แผนที่ดิจิทัล และธุรกิจ Location-based ทั้งหมด
• โทรคมนาคมและอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม: โครงข่ายอย่าง Starlink ที่เชื่อมต่อพื้นที่ห่างไกลและสนับสนุนการทำงานของ IoT
• การสำรวจทรัพยากรและการเกษตรแม่นยำ: การวิเคราะห์สภาพดิน วิเคราะห์ความเสี่ยงภัยแล้ง และการวางแผนเก็บเกี่ยว
• การพยากรณ์อากาศ: การประเมินทิศทางพายุและการเตือนภัยธรรมชาติเพื่อลดความเสียหายทางเศรษฐกิจ
• ความมั่นคงและการสื่อสารระหว่างประเทศ: การรับส่งข้อมูลสำคัญระดับประเทศที่ต้องทำอย่างต่อเนื่อง

เชนส่งผ่านต้นทุน  จากอวกาศสู่กระเป๋าสตางค์ consumers

เมื่อวงโคจรเต็มไปด้วยขยะและมีความเสี่ยงสูงขึ้น บริการต่าง ๆ บนโลกจะมีต้นทุนแพงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผ่าน 3 ช่องทางหลัก 

1. Operating Cost ที่สูงขึ้น: ผู้ให้บริการดาวเทียมต้องใช้พลังงานเชื้อเพลิงมากขึ้นในการจุดชนวนเครื่องยนต์เพื่อหลบหลีกขยะอวกาศ ส่งผลให้อายุการใช้งานของดาวเทียมสั้นลงอย่างมาก
2. Capital Expenditure ที่เพิ่มขึ้น: การปล่อยดาวเทียมทดแทนดวงเดิมต้องทำบ่อยขึ้น รวมถึงต้องลงทุนในเทคโนโลยีหลบหลีกอัตโนมัติและระบบป้องกันที่ซับซ้อน
3. Insurance Premium ที่พุ่งสูง: เบี้ยประกันภัยอวกาศจะปรับตัวสูงขึ้นตาม Risk Profile ของวงโคจรที่แออัด

สุดท้าย ผู้ให้บริการจะส่งผ่านต้นทุนที่เพิ่มขึ้นเหล่านี้กลับมายังภาคธุรกิจบนโลก ทั้งสายการบิน บริษัทขนส่ง ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และจะสะท้อนออกมาในรูปของค่าบริการอินเทอร์เน็ต ค่าขนส่งสินค้า ตั๋วเครื่องบิน หรือแม้แต่ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันของเรา

ทั้งนี้ การแก้ปัญหาขยะอวกาศในวันนี้ จึงไม่ใช่เพียงภารกิจทางเทคโนโลยีของ NASA, ESA หรือบริษัทเอกชนอย่าง SpaceX ที่กำลังพัฒนาเทคโนโลยีจัดเก็บขยะและการทำลายตัวเองของดาวเทียมหมดอายุเท่านั้น แต่คือ การบริหารจัดการความเสี่ยงทางเศรษฐกิจและการเงินระดับโลก การรับมือกับภาวะโลกร้อนจึงไม่ได้มีเป้าหมายแค่การรักษาชั้นบรรยากาศบนพื้นโลก แต่เป็นการปกป้องเสถียรภาพของโครงสร้างพื้นฐานอวกาศ ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของเศรษฐกิจดิจิทัลที่เราทุกคนใช้งานอยู่ทุกวินาทีด้วย.

ที่มา : ธนาคารกรุงเทพ 

อ่านข่าวเศรษฐกิจและนโยบายรัฐ กับ ThairathMoney เพื่อให้คุณ "การเงินดีชีวิตดี ได้ที่ 

https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https:// www.facebook.com/ThairathMoney