สอน.หนุนใช้เทคโนโลยีในไร่อ้อย ลุยใช้ทั้ง AI และโดรนทดแทนปัญหาการขาดแคลนแรงงาน

นายใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) เปิดเผยว่า ในต้นเดือน ก.ค. นี้ สอน. จะทยอยจ่ายเงินช่วยเหลือให้ชาวไร่อ้อยที่เก็บเกี่ยวอ้อยสดคุณภาพดีเพื่อลดปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) ฤดูการผลิตปี 2567/68 เพื่อสนับสนุนให้ชาวไร่อ้อยเก็บเกี่ยวอ้อยสดคุณภาพดี 100% ในอัตรา 69 บาทต่อตันอ้อย คิดเป็นวงเงิน 5,175 ล้านบาท ผ่านธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) โดยชาวไร่อ้อยที่จะได้รับเงินช่วยเหลือดังกล่าวต้องเป็นเกษตรกรที่ได้ขึ้นทะเบียนผู้ปลูกอ้อยไว้แล้วกับสอน. ล่าสุดพบว่าในปีการผลิต 2567/68 มีปริมาณอ้อยสดคุณภาพดี 80% ของปริมาณอ้อยรวมทั้งประเทศหรือ 75 ล้านตัน

“ธ.ก.ส. พร้อมโอนเงินให้แล้วเสร็จ หลังจากที่ได้รับรายชื่อชาวไร่อ้อยจากสอน. เรียบร้อยแล้วภายใน 3-7 วันทำการ โดยสอน. ได้พิจารณาทางเลือกการจ่ายเงินให้ชาวไร่อ้อยผ่านแอปพลิเคชันทางรัฐ เพื่ออำนวยความสะดวกให้ชาวไร่อ้อยเข้าถึงบริการภาครัฐ และในฤดูการผลิตปี 2567/68 ปรากฏว่าโครงการดังกล่าวช่วยลดการเผาอ้อยได้อยู่ในระดับต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์ที่ 14.86% คาดว่าฤดูการผลิตปี 2568/69 ที่จะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตในเดือน ธ.ค. นี้ ชาวไร่อ้อยและโรงงานน้ำตาลจะสามารถทำตัวเลขอ้อยเผาได้ลดลงกว่าปีการผลิต 2567/68”

นายใบน้อยกล่าวว่า ล่าสุดสอน. ได้มีการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (เอ็มโอยู) กับ 10 โรงงานน้ำตาล โดยนำร่องมีการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และโดรนในไร่อ้อยทั่วประเทศ 100,000 ไร่ เพื่อผลักดันการใช้เทคโนโลยีในไร่อ้อย เพิ่มประสิทธิภาพในการวางแผนการเก็บเกี่ยวผลผลิตอ้อยในช่วงที่อ้อยมีคุณภาพสูงสุด ทดแทนปัญหาการขาดแคลนแรงงาน รวมไปถึงการเก็บเกี่ยวอ้อยสดของชาวไร่อ้อย

สำหรับการลงพื้นที่โรงงานน้ำตาลในจังหวัดเพชรบูรณ์ สุพรรณบุรี และอุดรธานี เพื่อติดตามความก้าวหน้าของการใช้ AI และโดรน พบว่าสามารถใช้โดรนบินสำรวจในพื้นที่ปลูกอ้อย 357,000 ไร่ ซึ่งข้อมูลภาพถ่ายทางอากาศและข้อมูลการวิเคราะห์ผลผลิตที่ได้จากการบินโดรนสำรวจได้ถูกรวบรวมและส่งต่อให้กับโรงงานน้ำตาล เพื่อใช้ในการวิเคราะห์ วางแผนการตัดอ้อย และบริหารจัดการไร่อ้อยในฤดูกาลถัดไปได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น แก้ไขปัญหาการลักลอบเผาอ้อยในพื้นที่ซ้ำซาก ลดผลกระทบต่อประชาชน ชุมชนใกล้เคียง และสิ่งแวดล้อม การใช้ AI และโดรนมีระบบการทำงานของ 4 ระบบหลัก ได้แก่ ระบบเฝ้าระวังผ่านดาวเทียม ระบบวิเคราะห์ผลผลิตอ้อยในแปลงและระบบประเมินความหวานอ้อยก่อนการเก็บเกี่ยวผ่านโดรน และระบบ AI CCTV

ขณะเดียวกัน ระบบ AI CCTV ขณะนี้มีโรงงานน้ำตาลทั่วประเทศ 44 แห่ง จากทั้งหมด 58 แห่ง ได้ให้ความร่วมมือกับสอน. ในการติดตั้ง ถือเป็นสัญญาณที่ดีจากภาคเอกชนในการตื่นตัวและพร้อมให้ความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาการเผาอ้อยฤดูเก็บเกี่ยว โดยสอน. จะเร่งผลักดันให้มีการติดตั้ง AI CCTV ครบทั้ง 58 โรงงานน้ำตาล เพื่อให้มีเครือข่ายการเฝ้าระวังและป้องปรามการลักลอบเผาที่ครอบคลุมในพื้นที่ปลูกอ้อยทั่วประเทศ

นอกจากนี้ สอน. ได้จัดทำแผนดำเนินงานเพื่อสร้างแรงจูงใจให้ไร่อ้อย และไม่เป็นภาระต่องบประมาณของภาครัฐ คือ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หันมาตัดอ้อยสดเพิ่มขึ้น ผ่านกลไกส่งเสริมการซื้อขายใบและยอดอ้อย เพื่อนำใบและยอดอ้อยไปผลิตไฟฟ้า ขายให้กับภาครัฐ โดยเงินจะหมุนกลับไปหาชาวไร่อ้อยอีกทางหนึ่ง เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมชีวภาพของไทย ที่จะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว ทำให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมชีวภาพในอาเซียน การผลิตอ้อยสดโดยไม่เผาเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับพลาสติกชีวภาพ จะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเกษตรกร ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล ผลักดันให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถแข่งขันได้ในตลาดโลก

ทั้งนี้ สอน. ได้จัดทำโครงการเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตให้แก่ชาวไร่อ้อย โดยให้ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายภาคที่ 1 – 4 (กาญจนบุรี, กำแพงเพชร, ชลบุรี, อุดรธานี) ดำเนินการถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการผลิตอ้อย เพื่อพัฒนากระบวนการผลิต เพื่อให้บรรลุเป้าตามที่ความต้องการใน 4 ปัจจัย คือ แรงงาน, วัตถุดิบ, เครื่องจักรกล, และกระบวนการผลิต หรือ 4M (Man, Material, Machine, Method) ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต สร้างความมั่นคงให้ชาวไร่อ้อยและผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาล

ล่าสุด สอน. ได้ลงพื้นที่เพื่อถ่ายทอดความรู้ในเขตพื้นที่จังหวัดที่มีการปลูกอ้อย ได้แก่ จังหวัดกาญจนบุรี สระบุรี นครสวรรค์ อุตรดิตถ์ ชัยภูมิ นครราชสีมา และเลย โดยมีชาวไร่อ้อยและผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาลเข้ารับการอบรม 900 ราย ที่ได้กำหนดหัวข้อการอบรมตามความต้องการของชาวไร่อ้อยในแต่ละพื้นที่ จากการลงพื้นที่ใน 7 จังหวัด ได้รับเสียงตอบรับที่ดีจากชาวไร่อ้อยและผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาล จะได้นำองค์ความรู้ต่าง ๆ ไปแก้ไขปัญหาและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตในพื้นที่ปลูกอ้อยของตนเอง ช่วยให้เกษตรกรมีรายได้ที่เพิ่มขึ้นโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่ม