เจาะนโยบาย “Soft Power” รัฐบาลเพื่อไทย เพิ่มรายได้ นักวิชาการ แนะชู “เงินบาท-ภาษาไทย” ในตลาดโลก

เศรษฐกิจไทยยุครัฐบาลเพื่อไทย จะอยู่ตรงไหน? ของโลก คงต้องเริ่มคิดกันมากขึ้น เพราะแผนการใหญ่ อยู่ตรงหน้ามากมาย แต่จะผลักดันออกมา ได้มากน้อยแค่ไหน งานนี้ คงต้องลุ้นกันยาวๆ 

โดย 1 ในนโยบายที่น่าสนใจของรัฐบาลใหม่ คือ “เศรษฐกิจดียกแผง เศรษฐกิจดิจิทัล ต้องเฟื่องฟู” ด้วยแนวคิดที่ว่า ยิ่งมีคนเข้ามาในประเทศเยอะ ที่พัก ร้านอาหาร และ สถานที่ท่องเที่ยว ก็จะยิ่งมีรายได้เพิ่มขึ้น 

ยิ่งไทยกำลังจะก้าวขึ้นเป็น “Destination” ของโลก มิติของการส่งเสริมด้านนี้ ยิ่งต้องมีความเข้มข้นมากขึ้น เพราะ ว่ากันไป เทศกาลสงกรานต์, เทศกาลลอยกระทง, เทศกาลสินค้าเกษตร, เทศกาลแข่งขันมวยไทย 

เรื่อยเป็นจนถึง ความดีงาม ของ ภาษา วัฒนธรรม สินค้า อาหาร ภาพยนตร์ ศิลปะแฟชั่น และ ผู้คน ที่มีเอกลักษณ์ เป็นหนึ่งเดียวในโลก ต่างเป็น “วัตถุดิบทางเศรษฐกิจ” ชั้นดี และเป็น Soft Power ชั้นยอด หาที่ใดเปรียบ

แต่ที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่า Soft Power ไทย ไม่ค่อยได้รับการผลักดันอย่างเต็มที่เท่าไรนัก เทียบเคียงกับเกาหลีใต้ ที่มี KOCCA หรือ ไต้หวันที่มี TAICCA เป็นองค์กร ที่ถูกออกแบบ มาเพื่อสร้างอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ทั้งระบบอย่างจริงจัง  

เจาะแนวความคิด การผลักดันเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ผ่าน Soft Power ของรัฐบาลพรรคเพื่อไทยนั้น จะเดินหน้า นโยบาย 1 ครอบครัว 1 Soft Power หรือ OFOS ซึ่งวาดฝันไว้ ว่าจะช่วยสร้างงานให้คนไทยได้มากถึง 20 ล้านตำแหน่ง ก่อเกิดรายได้ฐานใหม่ ผ่านการอบรม เพิ่มเสน่ห์ Upskill-Reskill ให้คนไทยทั้งประเทศ ใช้เป็นอาวุธหารายได้ 

ทั้งการร้องเพลง การทำอาหาร การทำหนัง การเขียนนิยาย ฯลฯ โดยจะมีแม่งานที่เรียกว่า THACCA หรือ Thailand Creative Content Agency เป็นหน่วยงานดูแลส่งเสริมทั้ง 8 ด้าน คือ อาหาร ดนตรี ภาพยนตร์ หนังสือ ศิลปะ การออกแบบ/แฟชั่น กีฬา และการท่องเที่ยว 

Soft Power คือ อะไร? 

ขณะ รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ นักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ วิเคราะห์นโยบายนี้ โดยสนับสนุนและให้ความเห็นเพิ่มเติมว่า Soft Power อาจช่วยให้เศรษฐกิจไทยเติบโตยั่งยืน กว่าแจกเงิน แต่โจทย์ของไทย อาจต้องไปไกลมากกว่าแค่สินค้าทางวัฒนธรรม ที่สำคัญ มาตรการเพิ่มรายได้ สร้างงาน ผ่าน นโยบาย Soft Power OFOS นั้น อาจช่วยบรรเทาวิกฤติหนี้ครัวเรือนได้ระดับหนึ่ง คาดใช้เวลาอย่างน้อย 2 ปี จึงจะทำให้ระดับหนี้ครัวเรือนต่อจีดีพีที่สูงกว่า 90% ลดลงมาอยู่ที่ระดับ 70% แม้นสถานการณ์ภาพรวมรายได้การส่งออกยังน่าเป็นห่วง 

รศ.ดร.อนุสรณ์ กล่าวว่า ในยามนี้ ไทยต้องเร่งใช้ อาวุธเชิงรุก ผ่านเศรษฐกิจวัฒนธรรม เพื่อสร้างฐานรายได้ใหม่เป็น New Engine of Growth คล้ายกับบทเรียนความสำเร็จ ของ ประเทศเกาหลีใต้ ไต้หวัน สิงคโปร์ ญี่ปุ่น อิตาลี และ ฝรั่งเศส  

เจาะความหมายของ Soft power คือ การสร้างอิทธิพลครอบงำหรือมีอำนาจเหนือประเทศอื่นโดยไม่ใช้กำลังบังคับ เช่น การใช้กองทัพรุกราน แต่ใช้ความนุ่มนวลในการโน้มน้าว เช่น การใช้วัฒนธรรม เพื่อให้ประเทศอื่นทำตามในสิ่งที่เราต้องการ  

เช่น สหรัฐฯ เผยแพร่ค่านิยมแบบอเมริกันผ่านภาพยนตร์และอุตสาหกรรมบันเทิง อุตสาหกรรมกีฬา แฟชั่นสไตล์อเมริกัน หรือ วัฒนธรรมอาหารการกินแบบอเมริกัน เพื่อให้คนซึมซับค่านิยมอเมริกันและอยากเป็นแบบอเมริกันในที่สุด 

อำนาจแบบนี้เรียกว่า Soft Power ต่างจากอำนาจทางทหาร หรือ การขู่เข็ญบังคับแม้มีเป้าหมายเดียวกัน แบบหนึ่งดูอ่อนโยน อีกแบบแข็งกร้าว 

เช่นเดียวกับ กรณีเกาหลีใต้ ได้ขับเคลื่อน Soft Power ด้วยวัฒนธรรมผ่านการส่งออก อุตสาหกรรมความบันเทิง เกาหลีใต้ใช้อุตสาหกรรมบันเทิงเผยแพร่ภาพลักษณ์ “เกาหลีใต้ใหม่” จูงใจให้คนอยากเป็นแบบเกาหลีใต้ ทำให้การส่งออกสินค้าและการท่องเที่ยวเกาหลีใต้เติบโตอย่างก้าวกระโดด 

ทำอย่างไร? ให้ชาวโลก อยากได้ อยากมี อยากเป็น แบบไทย 

รศ.ดร.อนุสรณ์ ระบุว่า เดิม ประเทศไทยมี Soft Power แต่ขาดการจัดการอย่างมียุทธศาสตร์จากรัฐบาล ซึ่งหากจะให้วิเคราะห์นโยบาย Soft Power ของเพื่อไทย ว่า หากทำได้สำเร็จจะก่อให้รายได้อย่างยั่งยืนต่อเศรษฐกิจไทย 

เพราะพบว่า จุดเน้นของนโยบายของพรรคเพื่อไทยดังกล่าว มีทิศทางเดียวกับ เกาหลีใต้ คือ เน้นประยุกต์ใช้ในมิติทางเศรษฐกิจเช่นเดียวกับเกาหลีใต้ โดยวิธีการโน้มน้าวให้ลูกค้าต่างชาติอยากได้ อยากมี อยากเป็น แบบไทย สิ่งที่ต่างชาติประทับใจในประเทศไทยจากอัธยาศัย ไมตรี รอยยิ้ม ความมีน้ำใจและอารมณ์ขัน ฝีมือการทำอาหารของไทย การต่อสู้อย่างมวยไทย ศิลปวัฒนธรรม และ การแต่งกายแบบไทยไทย เป็นต้น 

อย่างไรก็ตาม ตนเสนอว่า รัฐบาลพรรคเพื่อไทย ควรไปไกลกว่ามิติทางเศรษฐกิจ แต่ ควรสร้างบทบาทของไทยต่อเวทีโลกและภูมิภาคเพื่อส่งเสริม “สันติธรรม” และ “ความสมดุลพอเพียง” ให้เกิดขึ้น ผ่าน พุทธศาสนา ผ่านปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง รวมทั้ง การส่งเสริม บทบาทของ “เงินบาท” และ บทบาท “ภาษาไทย” ในตลาดโลกด้วย    

แนะนำ Soft Power ไทย มาอยู่ในเศรษฐกิจดิจิทัล 

ย้อนไปในอดีต พรรคเพื่อไทย ที่พัฒนามาจาก พรรคไทยรักไทยนั้น ก็เคยทำสำเร็จมาแล้ว ในนโยบาย OTOP หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ดังนั้น เห็นว่า OFOS จึงเป็นนโยบายที่ “Upskill-Reskill คนไทยทั้งประเทศที่น่าจับตามอง 

เสนอว่านโยบาย OFOS นี้ ควรขยายไปยังแรงงานต่างด้าวในไทยด้วย พร้อมกับสร้างตำแหน่งงานใหม่รองรับแรงงานที่ผ่านการพัฒนาทักษะใหม่ๆ 

ขณะ THACCA ควรจัดรูปแบบองค์กรที่ไม่ใช่แบบราชการ แต่เป็นองค์กรของรัฐรูปแบบพิเศษ แล้วใช้หน่วยงานนี้ประสานกับหน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงพาณิชย์ สำนักผู้แทนการค้าไทย กระทรวงการต่างประเทศ และอื่นๆ เพื่อทำงานร่วมกันในการส่งเสริมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ทั้งระบบ 

ขณะเดียวกัน กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานผู้แทนการค้าและกระทรวงต่างประเทศก็ต้องเดินหน้าทำข้อตกลงเปิดเสรีทางการค้า หรือ FTA เพื่อเปิดกว้างให้กับสินค้าทางวัฒนธรรมของไทยส่งออกได้อย่างเต็มที่ สินค้าและบริการ ควรครอบคลุม 

ตั้งแต่ อาหารไทย วิถีชีวิตแบบไทย ดนตรี ภาพยนตร์ ศิลปะและแฟชั่นแบบไทยไทย เป็นต้น บทเรียนความสำเร็จของ K-pop เกาหลีใต้ เป็นผลจากวิสัยทัศน์และความร่วมมือของรัฐบาลกับเอกชนในการลงทุนในอุตสาหกรรมบันเทิงแบบบูรณาการและการส่งเสริมของรัฐอย่างเอาจริงเอาจัง และ สังคมไทยมีวัตถุดิบทางวัฒนธรรมอยู่ค่อนข้างมาก ต้องเอามาบริหารจัดการและใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วยเพื่อให้สามารถเข้าถึงได้ง่ายและแพร่หลายในวงกว้าง