คนไทยใจสู้ รุก E สู่ C-Commerce

นครินทร์ อมเรศ ฝ่ายนโยบายโครงสร้างเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย

ท่ามกลางความวิตกกังวลต่อสถานการณ์แพร่ระบาดของ Coronavirus หรือ โควิด-19 เป็นที่ชัดเจนแล้วว่า ประเทศไทยจะเป็นประเทศหนึ่งที่ได้รับผลกระทบสูง โดยผลกระทบในครั้งนี้ไม่เพียงจะปรากฏผ่านตัวเลขเศรษฐกิจต่างๆ แต่ยังส่งตรงสู่พฤติกรรมการดำเนินชีวิตของคนไทย หน้ากากอนามัยกลายเป็นอุปกรณ์ดำรงชีพปัจจัยหกต่อจากปัจจัยสี่เดิมและโทรศัพท์มือถือ การประชุมและงานจัดแสดงในพื้นที่สาธารณะถูกเลื่อนหรือยกเลิก หลายคนต้องทำงานอยู่บ้านหลังเดินทางไปยังประเทศในกลุ่มเสี่ยง เพื่อไม่ให้บรรยากาศหม่นหมองเกินไป ขออนุญาตเชิญชวนร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองถึงพฤติกรรมการปรับตัวของคนไทยยุคนี้ โดยหวังว่าจะจุดแสงแห่งรอยยิ้มได้บ้าง

ลองคิดดูว่าหากปรากฏการณ์ โควิด-19 อุบัติขึ้นเมื่อยี่สิบปีก่อน คนไทยคงต้องวิ่งวุ่นกักตุนอาหารและเครื่องใช้ ซุปเปอร์มาร์เกตขนาดใหญ่คงขาดแคลนสินค้า เราคงเห็นการขึ้นราคาสินค้าอุปโภคบริโภคโดยทั่วไป เมื่อตัดภาพมาในวันนี้ คนไทยปรับตัวอย่างไร? เรายังต้องจัดเตรียมอาหารทานเองในที่พัก หรือเรายังต้องฝากท้องไว้กับร้านสะดวกซื้อหรือไม่? คำตอบ คือ ไม่จำเป็น เรายังคงสามารถทานอาหารจากภัตตาคารติดดาวมิชลินที่แสนคุ้นเคย โดยใช้บริการสั่งอาหารผ่านทางแอปพลิเคชัน สั่งซื้อของออนไลน์ได้ในราคาที่อาจจะถูกกว่าห้างสรรพสินค้า ซื้อหนังสือ e-book หลากหลายตั้งแต่หนังสือวิชาการ สารคดี นิตยสาร นิยายและการ์ตูน มาอ่านเล่นระหว่างอยู่บ้าน

การที่คนไทยยังคงสามารถ ชิม ช็อป ชิล ได้แม้กระทั่งในห้วงเวลาเช่นนี้ คงไม่ได้เป็น ผลจากการก้าวกระโดดทางเทคโนโลยีเพียงประการเดียว แต่สาเหตุสำคัญคงเป็น ความยืดหยุ่นของผู้บริโภคชาวไทยที่สามารถปรับพฤติกรรมการดำรงชีวิตได้อย่างทันกาล นอกจากนี้ หลายท่านอาจไม่ทราบว่า การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคของสังคมไทยส่งผลไกลไปยังธุรกิจระดับโลกด้วยเช่นกัน

คณาจารย์จากมหาวิทยาลัยมหิดลและจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ตีพิมพ์บทความในวารสารวิชาการระดับโลก อาทิ อภิรดี วงศ์กิจรุ่งเรือง และ ณัฐพล อัสสะรัตน์ Journal of Business Research 2561 และอภิรดี วงศ์กิจรุ่งเรือง และคณะ Journal of Marketing Management 2563 เป็นต้น ซึ่งระบุว่า Facebook แพลต์ฟอร์มโซเชียลมีเดีย อันดับหนึ่งของโลกได้เห็นว่า ไทยมีตลาด C-commerce หรือ Conversational Commerce ที่ก้าวหน้าที่สุดในโลก โดยเฉพาะในการประยุกต์ใช้ระบบไลฟ์ถ่ายทอดสด ซึ่งเดิมมีวัตถุประสงค์เป็นพื้นที่ให้บุคคลสาธารณะใช้สื่อสารกับผู้ติดตามในวงกว้าง มาใช้ในการดำเนินธุรกิจขายของออนไลน์ โดย ไทยมีสัดส่วนผู้เข้าชมการไลฟ์สดในระบบ Facebook Live มากที่สุดในโลก ไทยมีสัดส่วนการช็อปปิ้งผ่านโซเชียลมีเดียเป็นอันดับหนึ่งของโลก ความโดดเด่นดังกล่าวทำให้แม้แต่ยักษ์ใหญ่ในโลก E-commerce เช่น Lazada และ Shopee ยังต้องปรับตัวตามโดยเริ่มให้บริการไลฟ์สดขายของในปี 2561 และ 2562 ตามลำดับ

โดยสรุปแล้ว ความก้าวหน้าของไทยในการพัฒนาระบบ C-commerce ซึ่ง C มิได้ย่อมาจาก Coronavirus แต่มาจาก Conversational ได้สะท้อนจุดแข็งในการปรับตัวอย่างรวดเร็วของผู้บริโภคไทย จนกระทั่งวงการวิชาการและธุรกิจระดับโลกต้องนำไปใช้เป็นกรณีศึกษา และเป็นปัจจัยสำคัญให้คนไทยยังสามารถ ชิม ช็อป ชิล ได้แม้ท่ามกลางวิกฤติโควิด-19 จึงขอฝากคำถามทิ้งท้ายไว้ว่า พวกเราจะต่อยอดโอกาสจากความเข้มแข็งในการปรับตัวของผู้บริโภคไทยในการสร้างรายได้และเสริมศักยภาพในการแข่งขันของประเทศได้อย่างไร?

** บทความนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคล จึงไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความเห็นของหน่วยงานที่ผู้เขียนสังกัด **