เก็บภาษีคนรวย 5% ช่วยทั้งเมือง? ส่องศึก California Proposition 40 ประชามติเก็บภาษีเศรษฐีพันล้าน
Date Time: 6 พ.ย. 2569 16:28 น.
“Summary“
แคลิฟอร์เนียเปิดศึกประชามติ Proposition 40 เสนอเก็บภาษีมหาเศรษฐี 5% ครั้งเดียวเพื่อพยุงงบสาธารณสุข ท่ามกลางแรงต้านจากกลุ่มทุนเทคโนโลยีและมาตรการขัดขวาง
เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา นอกจากการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกาที่ทั่วทั้งโลกพากันจับตามองแล้ว ยังมีอีกหนึ่งวาระที่เกิดขึ้นในรัฐแคลิฟอร์เนียในสหรัฐฯ เช่นกัน นั่นคือ การลงคะแนนประชามติต่อข้อเสนอ Proposition 40 ว่าด้วยการเสนอเก็บภาษีความมั่งคั่ง หรือ Billionaire’s tax ในครั้งเดียว ด้วยอัตรา 5% จากทรัพย์สินสุทธิเกิน 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับผู้ที่มีถิ่นพำนักในรัฐแคลิฟอร์เนีย ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569
ข้อเสนอนี้เริ่มต้นจากใคร?
ข้อมูลจาก LA Times รายงานว่า มาตรการภาษีเศรษฐีพันล้านนี้ผลักดันโดยสหภาพแรงงานบริการนานาชาติ (SEIU) สาขาสหภาพแรงงานด้านสุขภาพภาคตะวันตก (United Healthcare Workers West) และได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มแรงงานและกลุ่มก้าวหน้าบางส่วน รวมถึง “เบอร์นี แซนเดอร์ส” วุฒิสมาชิกจากรัฐเวอร์มอนต์
โดยเริ่มต้นจากการระดมรายชื่อประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งมากกว่า 1.5 ล้านรายชื่อ ซึ่งเกินกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำที่กฎหมายกำหนดไว้ในการทำประชามติหรือเสนอมาตรการกฎหมายโดยประชาชน (Ballot Initiative)
ด้านฝ่ายสนับสนุนระบุว่า ภาษีนี้จำเป็นต่อการช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส และมหาเศรษฐีมีศักยภาพพอที่จะจ่ายได้
ในขณะที่ฝ่ายคัดค้านให้เหตุผลว่า ภาษีดังกล่าวจะบั่นทอนนวัตกรรมและผลักดันให้ผู้มั่งคั่งย้ายออกจากรัฐ ซึ่งจะกระทบรายได้การคลังของรัฐเอง โดยหนึ่งในผู้มีร่วมคัดค้านคือ เซียร์เกย์ บริน (Sergey Brin) ผู้ร่วมก่อตั้ง Google ซึ่งบริจาคเงินกว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐให้กลุ่มที่มีบทบาทสำคัญในการต่อต้านมาตรการภาษีนี้
การต่อสู้เพื่อมาตรการภาษีดังกล่าวไม่ได้แบ่งแค่กลุ่มที่เห็นด้วย และไม่เห็นด้วย แต่ในเวลาเดียวกันมีการผลักดัน Proposition 41 และ Proposition 42 ซึ่งมีนัยสำคัญที่ขัดขวางมาตรการเก็บภาษีของ Proposition 40
โดย Proposition 41 มีสาระสำคัญคือ ห้ามไม่ให้รัฐบังคับใช้กฎหมายภาษีที่ตราขึ้นหลังวันที่ 1 มกราคม 2569 และก่อให้เกิดรายได้เกินเพดานการใช้จ่ายของรัฐ รวมถึงกำหนดให้ผู้ตรวจสอบบัญชีอิสระของรัฐตรวจสอบโครงการที่ได้รับเงินจากภาษีใหม่ ในขณะที่ Proposition 40 มีบทบัญญัติที่อนุญาตให้จัดสรรรายได้ให้ด้านสาธารณสุขและความต้องการทางสังคม แม้จะเกินเพดานการใช้จ่ายของรัฐก็ตาม
และ Proposition 42 มีสาระสำคัญคือ มีข้อยกเว้นทางกฎหมายมิให้รัฐตรากฎหมายจัดเก็บภาษีใหม่ต่อการถือครองหรือการควบคุมบัญชีเกษียณอายุ เงินออม สินทรัพย์ดิจิทัล ตราสารทางการเงิน หรือสังหาริมทรัพย์ส่วนบุคคลใดๆ
ยิ่งไปกว่านั้น Proposition 42 ยังได้บัญญัติข้อห้ามการจัดเก็บภาษีที่มีผลย้อนหลัง (Ban on Retroactive Taxes) ซึ่งข้อกำหนดนี้ขัดค้านกลไกของ Proposition 40 โดยตรง
สุดท้ายแล้ว ใครได้ประโยชน์?
ความพยายามในการจัดตั้งมาตรการเก็บภาษีจากกลุ่มคนที่มีความมั่งคั่งสูง มีภาพจำลองสถานการณ์จากหลายประเทศ ซึ่งมีทั้งประเทศที่ยังคงใช้มาตรการนี้ เช่น นอร์เวย์, สเปน, สวิตเซอร์แลนด์ และโคลอมเบีย เป็นต้น ในขณะเดียวกันก็มีประเทศที่ยกเลิกมาตรการดังกล่าวไปแล้วอย่าง เยอรมนี, สวีเดน, ออสเตรีย หรือฝรั่งเศส เป็นต้น
ส่งผลแนวคิดนี้ไม่ได้มีสูตรสำเร็จตายตัว หรือเอื้อผลประโยชน์ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยตรง แต่จำเป็นต้องออกแบบฐานภาษี การประเมินมูลค่าทรัพย์สิน รวมถึงข้อยกเว้น และข้อกำหนดอื่น ๆ ให้สอดคล้องกับบริบทประเทศนั้น ๆ อย่างแท้จริง
สำหรับประเทศไทยแล้ว สามารถมองเป็นกรณีศึกษาได้ เนื่องจากแรงผลักดันหลักของ Proposition 40 คือการหาแหล่งรายได้เพื่อมาอุดหนุนและรักษาเสถียรภาพของโครงการทางการแพทย์ ซึ่งสอดคล้องกับกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ภายใต้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ของไทย ซึ่งกำลังเผชิญแรงกดดันทางการคลังจากจำนวนประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง รวมถึงต้นทุนของเวชภัณฑ์ และเทคโนโลยีทางการแพทย์
การรายงานผลการนับคะแนนล่าสุด (6 พฤศจิกายน 2569) โดยสำนักข่าว Associated Press (AP) ระบุว่า ผลการนับคะแนนครอบคลุมประมาณ 64% ของบัตรลงคะแนนทั้งหมด โดยสถานะการเลือกตั้งยังไม่สามารถชี้ขาดผลการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการ
แม้แนวโน้มคะแนนในภาพรวมสะท้อนว่า ฝ่ายคัดค้าน (No) มีคะแนนนำอยู่ประมาณ 54% หรือราว 4.7 ล้านเสียง
ที่มา: Los Angeles Times , AP News, CNBC , FT Times
ติดตามข้อมูลด้านเศรษฐกิจและนโยบายรัฐบาล กับ ThairathMoney ได้ที่
ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https://www.facebook.com/ThairathMoney
Author
