เศรษฐกิจ-สังคมวันนี้เป็นอย่างไร เปิดมุมมองและผลกระทบของ "คนไทย 4 GENs"

ในวันที่ 13 มิถุนายน ที่จะถึงนี้ “ไทยรัฐ กรุ๊ป” จะมีการจัดงาน Thairath Forum 2024 “Talk of the GENs” เปิดเวทีความคิดหลากหลายมุมมองของคนหลายเจน” เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ความสนใจ เพื่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกันของคนทุกเจเนอเรชัน “แม้ต่างวัยแต่ไม่แตกต่าง” ในเรื่องต่างๆไม่ว่าจะในด้านสังคม เช่น ไลฟ์สไตล์ การใช้ชีวิต หรือทัศนคติในการทำงาน หรือแม้แต่การเมือง

ยิ่งไปกว่านั้นความแตกต่างของวัยยังทำให้เกิดมุมมองทางเศรษฐกิจ และสังคมที่แตกต่างกัน โดยหากมองภาพรวมของเศรษฐกิจไทยในวันนี้ ค่าครองชีพที่สูงมากในวันนี้ อาจจะทำให้คนในวัยเกษียณและวัยทำงานมองว่า เศรษฐกิจไทยอยู่ในภาวะวิกฤติมากกว่าวัยเริ่มต้น ทำงาน และวัยรุ่นที่มีมุมมองที่ดีกว่า

ขณะเดียวกัน ความถนัดในด้านเทคโนโลยีใหม่ๆ รวมทั้งความตื่นเต้นในการเรียนรู้โลกใหม่ๆ อย่างโลกดิจิทัลและโลกเสมือนจริง ทำให้ความสนใจในการลงทุนและทำธุรกิจที่แตกต่างกัน

และเพื่อให้เราเห็นภาพ “เศรษฐกิจและสังคมไทย” วันนี้ที่ชัดเจนมากขึ้น เห็นภาพของกลุ่มเป้าหมายทางธุรกิจ รวมทั้งเพิ่มทางเลือกให้คนต่างเจเนอเรชัน มีโอกาสได้รับรู้ความคิดเห็นของอีกเจเนอเรชันหนึ่ง และสร้างความเข้าใจในมุมมองทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้น

“ทีมเศรษฐกิจ” ได้เลือกตัวแทนของคนต่างเจน ตั้งแต่ Baby Boomer Generation หรือ Gen B หรือ คนที่เกิดช่วง พ.ศ.2489-2507 Generation X หรือ Gen X หรือคนที่เกิดช่วง พ.ศ.2508-2522 Generation Y หรือ Gen Y เรียกอีกอย่างว่า Millennials หรือ คนที่เกิดช่วง พ.ศ.2523-2540 และสุดท้าย Generation Z หรือ Gen Z หรือคนที่เกิดหลัง พ.ศ.2540 ว่าแต่ละเจนมีมุมมอง “เศรษฐกิจและสังคมไทย” วันนี้ว่ามีผลกระทบต่อเจเนอเรชันของตัวเองอย่างไร

ธนวรรธน์ พลวิชัย
อธิการบดี มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย : Baby Boomer Generation

ในฐานะที่เป็นตัวแทน “เบบี้บูมเมอร์” : Baby Boomer มองว่า ภาวะเศรษฐกิจและสังคมไทยในปัจจุบัน เปลี่ยนแปลงอย่างสมบูรณ์แบบในหลายๆด้าน โดยด้านแรกเปลี่ยนจากยุคอนาล็อกสู่ยุคดิจิทัล ที่ทำให้คนไทยทุกเจเนอเรชันต้องปรับตัว เพราะทุกอย่างเปลี่ยนเป็นดิจิทัลหมด ทั้งสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต แต่ Gen Alpha, Y และ Z จะชำนาญดิจิทัลสูงกว่า เกิดนักธุรกิจวัยรุ่นร้อยล้าน วัยรุ่นพันล้าน ที่ประสบความสำเร็จด้วยอายุยังน้อยเพียง 30 ปี หรือน้อยกว่า ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นสตาร์ตอัพ

ส่วนด้านที่สอง การเปลี่ยนแปลง Gen อย่างสมบูรณ์แบบ เพราะปัจจุบัน เป็นยุคของกลุ่ม Gen Y, Z, Alpha มีสัดส่วนสูงกว่า Gen อื่นๆทำให้มีอำนาจซื้อสูง และเป็นคนกำหนดทิศทางแนวทางการทำธุรกิจ เพราะคนกลุ่มนี้เป็นห่วงโลก ใส่ใจธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังนั้น จะเห็นการผลิตสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น มีการใช้สินค้าที่ผลิตจากวัสดุรีไซเคิล วัสดุจากธรรมชาติ การทำธุรกิจก็ให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) โดยคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) มากขึ้น

ด้านที่สาม ศูนย์กลางเศรษฐกิจโลกเปลี่ยนจากตะวันตก ทั้งสหรัฐฯ ยุโรป มาสู่พลังเศรษฐกิจใหม่ทางตะวันออก หรือเอเชีย โดยจีนมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่อันดับ 2 ของโลก และกลายเป็นเจ้าแห่งเทคโนโลยีเช่นเดียวกับอินเดีย ที่เศรษฐกิจใหญ่อันดับ 5 ของโลก และเป็นเจ้าแห่งเทคโนโลยีเช่นกัน ยังมีสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ที่เศรษฐกิจใหญ่ขึ้น ซึ่งล้วนแต่อยู่ในกลุ่ม BRICS รวมถึงยังมีเกาหลีใต้ที่โดดเด่นด้าน K-Pop และญี่ปุ่นที่เศรษฐกิจยังแข็งแกร่ง

“เศรษฐกิจที่เติบโตแข็งแกร่ง และมาแรงของฝั่งเอเชีย ทำให้ BRICS กลุ่มประเทศกำลังพัฒนาที่มีเศรษฐกิจขยายตัวอย่างโดดเด่น กลายเป็นจุดสนใจมาก แทนที่กลุ่มประเทศชั้นนำทั้ง 7 (G7) ทำให้ไทยต้องเข้าเป็นสมาชิก BRICS และ OECD (องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา) เพื่อรวมกลุ่มกับประเทศที่แข็งแกร่ง”

ด้านที่สี่ การเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างชัดเจน โลกเกิดการแบ่งขั้วจากสงครามการค้าสหรัฐฯ-จีน อีกทั้งสหรัฐฯยังมีสงครามตัวแทนกับรัสเซีย ทำให้การวางตัวเป็นกลาง หรือเลือกข้างเป็นสิ่งสำคัญมาก และสุดท้ายการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงมาก ทำให้บริบทโลกเปลี่ยนแปลงไป การใช้ชีวิตของผู้คน การทำธุรกิจ การผลิตสินค้า มุ่งสู่ธรรมชาติ และรักษาสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

“การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดนี้ ทำให้ไทยต้องปรับโครงสร้างใหม่สู่โลกอนาคต แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมต้องเปลี่ยนแปลงตาม เพราะเศรษฐกิจไทยยังตามไม่ทัน ยังติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง เนื่องจากเศรษฐกิจเติบโตต่ำกว่าศักยภาพมาหลายปี จำเป็นต้องปรับโครงสร้างครั้งใหญ่

โดยมุ่งสู่อนาคต หันมาใช้พลังงานสะอาด เทคโนโลยีสะอาด ดูแลสิ่งแวดล้อม ปรับเปลี่ยนสินค้าส่งออก ที่ตอบสนองเทรนด์โลก เพิ่มมูลค่าสินค้า หนุนการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน เพิ่มศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ด้านเทคโนโลยี ภาษาอังกฤษ เพื่อเพิ่มเสน่ห์ดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศ เพื่อให้ไทยก้าวตามให้ทันโลก และหลุดพ้นกับดักประเทศรายได้ปานกลาง และทำให้เศรษฐกิจเติบโตเต็มศักยภาพที่ไม่ต่ำกว่า 4-5%”

โอลิเวอร์ กิตติพงษ์ วีระเตชะ
ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มการตลาดและนวัตกรรม เดนท์สุ ประเทศไทย : Gen X

จากมุมมองของตนเห็นว่า คน Gen X เข้าสู่ตลาดแรงงานในช่วงที่มีการปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ และความเหลื่อมล้ำของรายได้ ที่สำคัญยังต้องเผชิญกับค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลที่เพิ่มขึ้น และความท้าทายในการเลี้ยงดูพ่อแม่ที่อายุมากควบคู่กับการเลี้ยงดูตัวเอง และลูกนำไปสู่ความรู้สึกไม่มั่นคงทางการเงิน

“คน Gen X ในวันนี้ จึงเหมือนเป็น “แฮมเบอร์เกอร์” ที่มีบุพการีที่ต้องดูแล และถ้ามีบุตรก็ต้องใส่ใจบุตรควบคู่กันไปด้วย ซึ่งเป็นกลไกหลักในมุมประชากรศาสตร์ ที่ขับเคลื่อนเศรษฐสถานะของครัวเรือน”

นอกจากนี้ Gen X ยังต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ที่เร่งตัวอย่างรวดเร็ว จึงต้องปรับตัวให้เข้ากับเครื่องมือดิจิทัลใหม่ๆ ขณะเดียวกันก็ต้องปรับตัวให้เข้ากับภูมิทัศน์ของสถานที่ทำงานที่เปลี่ยนไปด้วยเทคโนโลยี ดังนั้น สิ่งนี้อาจทำให้เกิดความรู้สึกว่า ติดอยู่ระหว่างโลกแบบอนาล็อกและดิจิทัล และโหยหาความสุขสามัญที่มีความหมายมากขึ้น อีกทั้งตนยังเห็นว่า Gen X มีความผิดหวังทางสังคม เพราะเติบโตมาพร้อมกับความผิดหวังในอุดมคติทางการเมือง จึงมีแนวโน้มที่จะเป็นคนมองโลกในความเป็นจริงอย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม คนกลุ่มนี้มักต้องการสร้างสมดุลระหว่างงานกับชีวิตส่วนตัว ทำให้ต้องต่อสู้อย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างความสมดุลดังกล่าว โดยอาจให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่นและจุดมุ่งหมายในอาชีพการงาน แต่ก็ต้องรับมือกับความรับผิดชอบในครอบครัวด้วย

“แต่ความยืดหยุ่นและความสามารถในการปรับตัวของ Gen X ถือเป็นเรื่องที่น่าสังเกตเช่นกัน เพราะคนกลุ่มนี้ เป็นที่รู้จักในเรื่องความสามารถในการแก้ปัญหา จริยธรรมในการทำงาน ค่านิยมในการทำงาน และครอบครัวที่แข็งแกร่ง ซึ่งจุดแข็งเหล่านี้ สามารถช่วยให้ Gen X รับมือกับความเป็นจริงทางเศรษฐกิจ และสังคมที่ซับซ้อนได้”

กมลทิพย์ หิรัญประเสริฐสุข “หยก”
หมอดูไพ่ป๊อก : Gen Y

“คนในยุค Gen Y เกิดมาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ซึ่งการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี มีข้อดีหลายอย่างที่ทำให้เกิดความทันสมัยและเรียนรู้ได้กว้างขึ้น ขณะเดียวกันต้องปรับตัว เรียนรู้การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี สำหรับอาชีพหมอดูถือเป็นอาชีพเสริม และอาชีพ “หมอดู” ไม่ได้เลือกเอง แต่เป็นไปตามโชคชะตาและบรรพบุรุษให้มา”

ส่วนมุมมองด้านเศรษฐกิจหลังจากโควิดที่ผ่านมา อาจจะไม่ได้กระทบกับการเป็นอยู่ส่วนตัวเท่าไรนัก เนื่องจากอาชีพที่ทำอยู่ได้รับผลกระทบในระดับปานกลาง แต่ในช่วงปี 66-67 ที่ผ่านมา สภาพเศรษฐกิจไทยขยายตัวค่อนข้างต่ำ หนี้ครัวเรือนปรับตัวสูงขึ้น รายได้ของคนในปัจจุบันจึงไม่พอกับรายจ่าย อัตราการบริโภคในประเทศจึงลดลงไปด้วย เพราะไม่มีปัจจัยบวกเข้ามากระตุ้น แน่นอนว่าอาชีพสื่อมวลชนแม้จะไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง แต่ถ้าสภาพเศรษฐกิจเป็นเช่นนี้ รายได้ก็น่าจะไม่พอกับรายจ่ายในอนาคต

“เราจึงได้เห็นผู้คนมากมายหันมาหาอาชีพเสริม หรือการลงทุนเพื่อต่อยอดเงินที่มีให้พอใช้ในอนาคต ก็ต้องจับตาดูว่าภาครัฐจะมีนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจอะไรบ้าง และจะหามาตรการดูแลปากท้องของประชาชนต่อไปอย่างไร”

ขณะเดียวกัน การแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนถือเป็นปัญหาใหญ่ที่ภาครัฐควรหามาตรการเข้ามาจัดการอย่างจริงจัง เพราะที่ผ่านมารัฐอาจจะให้การดูแลแค่เฉพาะกลุ่มคนเปราะบาง แต่เรามองว่ากลุ่มคนวัยทำงานที่เป็นผู้เสียภาษีให้กับภาครัฐโดยตรงนั้น ยังไม่มีมาตรการดูแลแก้ปัญหาหนี้ รวมถึงการให้สวัสดิการต่างๆให้กับพวกเขาเลย ก็อยากจะฝากถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง คิดนโยบายดูแลหนึ่งในฟันเฟืองสำคัญของประเทศด้วย

ส่วนในมุมมองสังคม คิดว่าไม่ได้ส่งผลกระทบอะไรกับชีวิตมากนัก ทุกอย่างอยู่ที่มุมมองบนหลักการและเหตุผล ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ความเสียสละในสังคมและความใจกว้างของผู้คนยังมีให้เห็นอยู่บ้าง แต่ถ้าหากในอนาคต รัฐบาลไม่ได้ใส่ใจเรื่องคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะเรื่องยาเสพติด ส่วย และการทุจริตต่างๆ ปัญหาสังคมที่หมักหมมคงเป็นปมใหญ่ที่สะสางได้ยาก

ณภัทร วิกัยรุ่งโรจน์ ชื่อเล่น ณ
ยูทูบเบอร์ ช่อง YT ชื่อ nathings : GEN Y

ผลงานที่ผ่านมา แปลรักฉันด้วยใจเธอ Part 2, KinnPorsche The Series, One Night Stand คืนเปลี่ยนชีวิต, Bad Guys ล่าล้างเมือง, Voice in the Rain เสียงรักในสายฝน

“ณ” มองว่าปัจจุบันถือเป็นยุคที่มีการพัฒนาเทคโนโลยี และสิ่งอำนวยความสะดวกในการใช้ชีวิตเยอะขึ้นมาก ทั้งการซื้อของ หาข้อมูล ความรู้ รวมทั้งผู้คนสามารถแสดงออกถึงความเป็นตัวเอง ความมีตัวตนได้อย่างเสรี มีเครื่องมือเครื่องใช้ให้คนหาความสุขให้กับตัวเองได้เต็มไปหมด ทั้งแพลตฟอร์มดูหนัง ฟังเพลง เล่นเกมและเทคโนโลยีต่างๆ

ขณะเดียวกัน สังคมได้เปิดกว้างในเรื่องความเชื่อ การแสดงความสามารถ ความโดดเด่น รวมทั้งการยอมรับในความหลากหลายทางเพศ ของผู้คนในสังคมจากโซเชียลมีเดียมากขึ้น แต่อาจจะยังเข้าถึงได้แค่กลุ่มนึง ถึงแม้ว่าคนส่วนใหญ่จะมีโซเชียลมีเดียที่เป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์มากๆในมือ แต่ถ้าขาดการเลือกใช้ที่ดี ในทางที่เป็นประโยชน์ ก็จะไม่เกิดการมองหาโอกาสใหม่ๆหรือแนวทางของคำตอบที่จะทำให้เรามี “ชีวิตที่ดี” ในแบบที่เราต้องการได้

แต่หากใช้โซเชียลมีเดียในทางที่ผิด ไม่สร้างสรรค์ ไม่ใช้วิจารณญาน ในการเลือกเสพก็มีโอกาสและความเสี่ยงที่จะพาไปในทางที่ไม่ดีได้ ไม่ว่าจะเกมหรือพนันออนไลน์รวมทั้งลัทธิความเชื่อต่างๆ

“ณ” ยังกล่าวต่อว่า ระบบการศึกษาก็เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญ เพราะเป็นพื้นฐานในการเลือก “ชีวิตที่ดี” ของคนในประเทศ แต่ยังมีปัญหาความไม่ทั่วถึง บางพื้นที่ยังเข้าไม่ถึงระบบการศึกษาที่ดี ที่สำคัญหลักสูตรในระบบที่ใช้มานานมากแล้ว วิชาการที่จำเป็นในการใช้ชีวิตจริงๆ ไม่อยู่ในหลักสูตร อย่างเรื่องการเงิน เรื่องภาษี สุขภาพจิต ความเข้าใจตัวเอง เรื่องทางเพศ ซึ่งเป็นความรู้พื้นฐานมากๆในการใช้ชีวิต แต่เราต้องมาตั้งคำถาม หาคำตอบในเรื่องนี้กันด้วยตัวเอง ซึ่งต้องใช้เวลาและไม่ใช่ว่าทุกคนจะรู้ โดยรัฐบาลควรเข้ามาจัดการแก้ปัญหาเรื่องเหล่านี้ทั้งหมด ทั้งเรื่องระบบการศึกษา หลักสูตร และการให้ความรู้พื้นฐาน

สุดท้ายการจะใช้ชีวิตในสังคมในยุคนี้สมัยนี้ เราต้องมาตอบตัวเองให้ได้ว่า “ชีวิตที่ดี” ของเราเป็นยังไงด้วยตัวเราเอง จากทรัพยากรที่เรามี ให้พอมีแรงใช้ชีวิตของเราต่อไปได้อย่างมีความสุข และเพื่อหาจังหวะโอกาสใหม่ๆให้ชีวิต ไม่ว่าเศรษฐกิจของประเทศนี้จะเป็นยังไงเราต้องทำสิ่งที่เราถนัด ทำสิ่งที่เราทำได้ให้ดีที่สุด รักษาสุขภาพจิตตัวเองให้ดี เพื่อให้เรามีส่วนช่วยผลักดันสังคมไปในทางที่ดีขึ้นไปด้วยกัน.

ทีมเศรษฐกิจ