
ธุรกิจต่างชาติ 9 แห่ง อาทิ โรงแรม Mandarin Oriental, B.Grimm, BJC, HSBC, Singer, Shell, Nestlé, Standard Chartered และ DKSH เข้ามาดำเนินธุรกิจในไทยยาวนานกว่า 100 ปี
ย้อนกลับไปกว่า 100-150 ปีก่อน ในยุคที่ประเทศไทยยังใช้ชื่อว่า “สยาม” และอยู่ในช่วงการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสมัยใหม่ ภายใต้รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือรัชกาลที่ 5 จะพบว่าหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจไทยในเวลานั้น คือ การเข้ามาของทุนต่างชาติ ทั้งจากยุโรป สหรัฐอเมริกา และศูนย์กลางการค้าสำคัญในเอเชีย
ในช่วงเวลาดังกล่าว สยามเริ่มเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจโลกมากขึ้น การค้าระหว่างประเทศขยายตัว เปิดโอกาสให้บริษัทต่างชาติเข้ามาดำเนินธุรกิจ ทั้งในฐานะผู้ค้า ผู้นำเข้าสินค้า ผู้ให้บริการทางการเงิน และผู้ลงทุนในกิจการต่าง ๆ
สิ่งที่น่าสนใจ คือ บริษัทต่างชาติหลายแห่งที่เข้ามาในยุคนั้นไม่ได้หายไปตามกาลเวลา แต่กลับเติบโตและปรับตัวไปพร้อมกับเศรษฐกิจไทย
Thairath Money ชวนย้อนรอย 9 ธุรกิจดังที่มีรากฐานจากทุนต่างชาติ และมีประวัติการดำเนินกิจการในประเทศไทยยาวนานกว่า 100 ปี ที่สะท้อนให้เห็นว่าทุนต่างชาติมีบทบาทต่อการพัฒนาเศรษฐกิจไทยอย่างไร และเหตุใดธุรกิจเหล่านี้จึงสามารถดำรงอยู่ข้ามศตวรรษได้
จุดเริ่มต้นของ Mandarin Oriental Bangkok ย้อนกลับไปในปี 1876 เมื่อ The Oriental เปิดดำเนินกิจการในกรุงเทพฯ เพื่อรองรับนักเดินทาง พ่อค้า และชาวต่างชาติที่เดินทางเข้ามายังสยามผ่านเส้นทางการค้าทางน้ำ
โรงแรมแห่งนี้มีความเชื่อมโยงกับผู้ประกอบการชาวยุโรป โดยเฉพาะทุนเดนมาร์กในช่วงแรก ก่อนพัฒนาสู่การเป็นโรงแรมระดับหรูที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติ และเข้ามาอยู่ในเครือ Mandarin Oriental ซึ่งมีรากฐานธุรกิจจากฮ่องกงในเวลาต่อมา
ตลอด 150 ปี โรงแรมแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ และยังสะท้อนพัฒนาการของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย จากการรองรับนักเดินทางต่างชาติในยุคแรกพัฒนาสู่การเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวระดับพรีเมียมจากทั่วโลก
B.Grimm เป็นหนึ่งในบริษัทที่มีประวัติยาวนานที่สุดในประเทศไทย โดยเริ่มต้นในปี 1878 จากร้านขายยา Siam Dispensary ซึ่งก่อตั้งโดย Bernhard Grimm ชาวเยอรมัน และ Erwin Müller ชาวออสเตรีย เพื่อจำหน่ายยาและเวชภัณฑ์แบบตะวันตกในสยาม
ต่อมาบริษัทขยายจากธุรกิจการค้าสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน มีส่วนร่วมในโครงการสำคัญ เช่น การขุดคลองรังสิต รวมถึงธุรกิจเครื่องจักรและอุปกรณ์อุตสาหกรรม ก่อนขยายเข้าสู่ธุรกิจพลังงานและการผลิตไฟฟ้า
ปัจจุบัน B.Grimm มีธุรกิจหลากหลาย โดยเฉพาะ B.Grimm Power ซึ่งเป็นผู้ผลิตไฟฟ้าภาคเอกชนรายสำคัญ สะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากธุรกิจที่ตอบโจทย์ความต้องการพื้นฐานของสยามในอดีต สู่ธุรกิจโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมยุคใหม่
Berli Jucker หรือ BJC มีจุดเริ่มต้นในปี 1882 จากธุรกิจการค้าของผู้ประกอบการชาวสวิสในสยาม โดยมีบทบาทในกิจการที่เกี่ยวข้องกับการค้าข้าว ไม้สัก และสินค้าอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจส่งออกในยุคนั้น
เมื่อเศรษฐกิจไทยเปลี่ยนผ่านจากการพึ่งพาสินค้าเกษตรสู่การผลิตและการบริโภคภายในประเทศ BJC ก็ปรับรูปแบบธุรกิจตามไปด้วย ทั้งการจัดจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภค การผลิตบรรจุภัณฑ์ และการขยายเครือข่ายค้าปลีก
โดยมีจุดเปลี่ยนสำคัญ คือ การเข้าซื้อกิจการ Big C ในปี 2016 ทำให้ BJC ก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในกลุ่มธุรกิจค้าปลีกและสินค้าอุปโภคบริโภครายใหญ่ของไทย
แม้ปัจจุบัน BJC จะอยู่ภายใต้กลุ่มทุนไทย แต่รากฐานธุรกิจจากทุนต่างชาติยังเป็นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์บริษัท และแสดงให้เห็นการเปลี่ยนผ่านจากบริษัทการค้าระหว่างประเทศสู่ธุรกิจที่เข้าถึงผู้บริโภคไทยทั่วประเทศ
HSBC หรือ The Hongkong and Shanghai Banking Corporation เป็นธนาคารที่มีรากฐานจากฮ่องกงภายใต้การปกครองของอังกฤษ ก่อนขยายเครือข่ายเข้าสู่สยามในปี 1888 นับเป็นธนาคารพาณิชย์ต่างชาติแห่งแรกที่เข้ามาดำเนินกิจการในประเทศไทย
ในช่วงเวลาที่เศรษฐกิจสยามกำลังขยายตัวจากการค้าระหว่างประเทศ HSBC มีบทบาทสำคัญในการให้บริการทางการเงินแก่พ่อค้าและบริษัทต่างชาติ รวมถึงการสนับสนุนธุรกรรมการนำเข้าและส่งออก โดยเฉพาะการค้าข้าวซึ่งเป็นสินค้าส่งออกหลักของสยาม
ที่น่าสนใจคือ HSBC เคยได้รับอนุญาตให้ออกธนบัตรเพื่อใช้หมุนเวียนในสยาม ก่อนที่ประเทศจะพัฒนาระบบเงินตราและธนาคารกลางของตนเองอย่างเต็มรูปแบบ
ปัจจุบัน HSBC ยังคงดำเนินธุรกิจในประเทศไทย โดยมุ่งเน้นบริการทางการเงินสำหรับลูกค้าองค์กร การค้าระหว่างประเทศ และการเชื่อมโยงธุรกิจไทยกับเครือข่ายการเงินทั่วโลก
Singer แบรนด์จักรเย็บผ้าสัญชาติอเมริกัน เริ่มเข้ามาทำตลาดในประเทศไทยตั้งแต่ปี 1889 ในยุคที่จักรเย็บผ้าถือเป็นเทคโนโลยีสำคัญสำหรับการผลิตเสื้อผ้า ทั้งในระดับครัวเรือนและธุรกิจขนาดเล็ก
จุดเด่นที่ทำให้ Singer แตกต่างจากธุรกิจค้าปลีกทั่วไป คือ การนำระบบขายผ่อนชำระมาใช้ ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงสินค้าที่มีราคาสูงโดยไม่จำเป็นต้องจ่ายเงินเต็มจำนวนในครั้งเดียว โดยบริษัทเริ่มใช้โมเดลผ่อนชำระในไทยตั้งแต่ปี 1925
จากจักรเย็บผ้า Singer ขยายธุรกิจไปสู่เครื่องใช้ไฟฟ้าและสินค้าภายในบ้าน พร้อมพัฒนาเครือข่ายการขายที่เข้าถึงลูกค้าต่างจังหวัด ก่อนต่อยอดสู่ธุรกิจสินเชื่อและบริการทางการเงิน
ปัจจุบัน Singer Thailand เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ไทย และมีโครงสร้างผู้ถือหุ้นเปลี่ยนแปลงไปจากบริษัทแม่สัญชาติอเมริกันในอดีต แต่ยังสะท้อนบทบาทของธุรกิจต่างชาติที่มีส่วนช่วยพัฒนารูปแบบการขายสินค้าและการเข้าถึงสินเชื่อของผู้บริโภคไทย
Shell มีจุดเริ่มต้นในประเทศไทยตั้งแต่ปี 1892 เมื่อมีการนำเข้าน้ำมันก๊าดเข้าสู่สยามผ่านเรือบรรทุกน้ำมัน SS Murex ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจการค้าน้ำมันที่มีรากฐานจากอังกฤษ
ในยุคนั้น น้ำมันก๊าดเป็นเชื้อเพลิงสำคัญสำหรับการให้แสงสว่าง ก่อนที่ความต้องการพลังงานจะขยายตัวตามการพัฒนาระบบคมนาคม อุตสาหกรรม และการเติบโตของเมือง
ต่อมา Shell ขยายธุรกิจสู่การจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่น และผลิตภัณฑ์พลังงานอื่น ๆ พร้อมพัฒนาเครือข่ายสถานีบริการน้ำมันที่กลายเป็นหนึ่งในแบรนด์คุ้นเคยของคนไทย
ตลอดกว่า 130 ปี Shell จึงเป็นตัวอย่างของบริษัทพลังงานต่างชาติที่เติบโตไปพร้อมกับความต้องการใช้พลังงานของประเทศไทย ตั้งแต่ยุคที่น้ำมันถูกใช้เพื่อให้แสงสว่าง จนถึงยุคที่พลังงานกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของระบบเศรษฐกิจ
Nestlé บริษัทอาหารและเครื่องดื่มสัญชาติสวิตเซอร์แลนด์ มีหลักฐานการทำตลาดในสยามย้อนหลังไปถึงปี 1893 จากการโฆษณาผลิตภัณฑ์นมข้นหวาน Milkmaid ในหนังสือพิมพ์ Bangkok Times
จุดเริ่มต้นดังกล่าวสะท้อนการเข้ามาของสินค้าอุปโภคบริโภคจากต่างประเทศในยุคที่ตลาดสยามเริ่มเปิดรับสินค้าและรูปแบบการบริโภคใหม่ ๆ
ต่อมา Nestlé ขยายจากการนำเข้าสินค้าไปสู่การจัดตั้งธุรกิจในประเทศ และพัฒนาฐานการผลิตอาหารและเครื่องดื่มในประเทศไทย ครอบคลุมผลิตภัณฑ์ที่คนไทยคุ้นเคย เช่น นมตราหมี ไมโล เนสกาแฟ และอาหารสำหรับสัตว์เลี้ยง
ปัจจุบันประเทศไทยเป็นหนึ่งในฐานธุรกิจสำคัญของ Nestlé ในภูมิภาค โดยบริษัทมีทั้งกิจกรรมการผลิต การจัดจำหน่าย และการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภค
Standard Chartered มีรากฐานจากธุรกิจธนาคารอังกฤษ โดยกิจการต้นทางอย่าง Chartered Bank of India, Australia and China เริ่มดำเนินธุรกิจในสยามเมื่อปี 1894
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ระบบเศรษฐกิจสยามพึ่งพาการค้าระหว่างประเทศมากขึ้น โดยเฉพาะการส่งออกข้าวและการนำเข้าสินค้าอุตสาหกรรมจากต่างประเทศ ส่งผลให้บริการธนาคาร การชำระเงิน และการแลกเปลี่ยนเงินตรามีความสำคัญมากขึ้นตามไปด้วย
Standard Chartered จึงเป็นหนึ่งในธนาคารต่างชาติที่เข้ามาสนับสนุนระบบการค้าและการเงินของสยาม ก่อนขยายบริการตามพัฒนาการของเศรษฐกิจไทย ปัจจุบันธนาคารยังมีธุรกิจในประเทศไทย โดยเน้นบริการลูกค้าองค์กร สถาบันการเงิน และธุรกรรมระหว่างประเทศ สะท้อนบทบาทของธนาคารต่างชาติที่เชื่อมโยงเศรษฐกิจไทยเข้ากับตลาดทุนและระบบการเงินโลก
DKSH มีรากฐานจากบริษัทการค้าสัญชาติสวิตเซอร์แลนด์ โดยเริ่มดำเนินกิจการในประเทศไทยเมื่อปี 1906 ภายใต้ Diethelm & Co. ในช่วงแรกบริษัทมีบทบาทนำเข้าสินค้า เครื่องจักร และเทคโนโลยีจากต่างประเทศเข้าสู่สยาม ก่อนค่อย ๆ ขยายธุรกิจตามการเติบโตของเศรษฐกิจไทย
เมื่อประเทศไทยเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจอุตสาหกรรมและตลาดผู้บริโภคสมัยใหม่ DKSH ก็ปรับรูปแบบธุรกิจจากบริษัทการค้าแบบดั้งเดิม สู่ผู้ให้บริการขยายตลาด หรือ Market Expansion Services ครอบคลุมตั้งแต่การนำเข้าสินค้า การตลาด การขาย การกระจายสินค้า ไปจนถึงบริการหลังการขาย
ปัจจุบัน DKSH ทำหน้าที่เป็นตัวกลางเชื่อมแบรนด์และผู้ผลิตจากทั่วโลกเข้ากับเครือข่ายค้าปลีก โรงพยาบาล โรงงาน และผู้บริโภคในประเทศไทย โดยมีบทบาทในหลายอุตสาหกรรม ทั้งสินค้าอุปโภคบริโภค ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ วัตถุดิบอุตสาหกรรม และเทคโนโลยี
จะเห็นว่าบริษัททั้ง 9 แห่งมีจุดเริ่มต้นแตกต่างกันอย่างชัดเจน บางแห่งเข้ามาเพื่อรองรับการค้าระหว่างประเทศ บางแห่งนำสินค้าและเทคโนโลยีใหม่เข้ามาสู่สยาม และมีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบการเงิน พลังงาน รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่เศรษฐกิจไทยต้องพึ่งพา
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกบริษัทที่ยังมีโครงสร้างผู้ถือหุ้นหรือสัญชาติเดียวกับเมื่อแรกก่อตั้ง บางแห่งเปลี่ยนผ่านสู่การถือครองโดยกลุ่มทุนไทย ขณะที่บางแห่งผ่านการควบรวมและปรับโครงสร้างกิจการหลายครั้งตลอดประวัติศาสตร์
การดำรงอยู่ของธุรกิจเหล่านี้จึงไม่เพียงสะท้อนความสำเร็จของบริษัทเก่าแก่ แต่ยังบอกเล่าประวัติศาสตร์การเปลี่ยนผ่านและการเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจไทย
อ่านข่าวธุรกิจ กลยุทธ์การตลาด และสัมภาษณ์พิเศษ กับ ThairathMoney เพื่อให้คุณ "การเงินดีชีวิตดี" ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/business_marketing
ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https:// www.facebook.com/ThairathMoney