ข่าว
100 year

ไทยรัฐซันเดย์สเปเชียล : ทรัยตันและฮิปโปแคมปัส เงือกประหลาดจากตำนานกรีก

ทีมงานนิตยสารต่วย'ตูน3 พ.ค. 2563 05:02 น.
SHARE

คอลัมน์ไทยรัฐซันเดย์สเปเชียล โดยทีมงานนิตยสารต่วย’ตูนประจำสัปดาห์นี้ มีเรื่องของเงือกมาเล่าให้ฟัง ไม่ใช่เงือกบ้านๆธรรมดาๆ แต่เป็นถึงเทพเงือก และอีกรายก็เป็นม้าในร่างเงือก หรือ ครึ่งม้าครึ่งปลา จะเป็นอย่างไรก็ลองไปดูกันเลยครับ

มาว่ากันที่เทพเงือกก่อน ท้าวเธอมีนามว่า ทรัยตัน (Triton) เป็นเทพแห่งทะเลผู้ได้ชื่อว่า “ผู้เป่าแตรแห่งท้องทะเล” ซึ่งนับว่าเป็นเทพชั้นรองตามลำดับสถานะในกลุ่มปวงเทพอันมโหฬารของกรีก เทพองค์นี้มักจะอยู่หน้ากระบวนเสด็จของโพไซดอน (Poseidon) เสมอๆ (ในน้ำพุเทรวีของอิตาลีก็มีภาพสลักของท้าวเธอด้วย (องค์ที่ถือเปลือกหอยอยู่ริมซ้ายของเรานั่นละครับ)) แต่อันที่จริงผมว่าท่านผู้อ่านซึ่งเป็นแฟนเรื่องแฟนตาซีและการ์ตูนก็คงเคยเห็นทรัยตันมาแล้วในแอนนิเมชันเรื่อง เงือกน้อยผจญภัย-The Little Mermaid องค์ที่ถือตรีศูลทรงม้าฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) และเป็นบิดาของตัวนางเอกนั่นละครับ...ก็คือ ทรัยตันองค์นี้เอง (อย่าแปลกใจครับ ฝรั่งนี่จอมมั่ว เดิมเงือกน้อยของฮันส์ คริสเตียน แอนเดอร์สัน ไม่มีตัวละครทรัยตัน เพราะฝ่ายหลังนี่มาจากตำนานกรีก คน เขียนบทเอา มาแต่งเพิ่มให้ตัวนางเอกเป็นลูกสาวของทรัยตันซึ่งเป็นราชาแห่งแอตแลนติกา)

ฮิปโปแคมปัสเทียมราชรถโพไซดอน.

ประวัติของทรัยตันนั้นใหญ่โตโอ่อ่าไม่เบา เขาเป็นถึงโอรสแห่งโพไซดอน (จึงทรงตรีศูลเช่นเดียวกับพระบิดาไงครับ) และอยู่ในวงศ์วารของเทพแห่งน้ำ ส่วนข้างมารดา...เขาเป็นโอรสของนางแอมฟิทรีตี

โพไซดอน เป็นหนึ่งใน 12 เทพใหญ่แห่งปวงเทพโอลิมเปียนผู้ปกครองมหาสมุทร ส่วนแอมฟิทรีตี ก็เป็นพี่สาวคนโตที่สุดของบรรดานางเนเรอิด (Nereid) 50 คน ลูกสาวเนเรอัส (Nereus) ชายชราแห่งท้องทะเลซึ่งก็สืบสายตรงมาจากปฐมเทพไทแทน นาม โอซียานัสอีกต่อหนึ่ง โพไซดอนกับแอมฟิทรีตีมีลูกด้วยกันสามองค์คือ เบนเธอไซซีเมน Benthesicymen เทพีแห่งคลื่น เทพโรดส์ (นามเดียวกับเกาะโรดส์) และทรัยตัน (นี่ยังไม่ได้นับพี่น้องคนละแม่อื่นๆนะครับ ว่ากันว่าทำให้ทรัยตันมีพี่น้องคนละแม่อีกราวๆ 50 คนจากนางสนมอื่นๆ ทั้งที่เป็นมนุษย์และเทพีด้วยกัน อย่างนางเพอเซปโฟนี ราชินีแห่งนรกก็เป็นพี่น้องคนละแม่ของทรัยตันเช่นกัน)

ทรัยตันทำหน้าที่เป็นผู้ส่งสารของโพไซดอนและตามเสด็จในกระบวนใหญ่ เขาจึงถือเปลือกหอยเอาไว้เป่าต่างแตรเพื่อประกาศการมาถึงของโพไซดอน นอกจากนั้น หอยสังข์ที่เขาเป่าก็ยังมีฤทธานุภาพบันดาลทะเลสงบ หรือบันดาลให้คลื่นคลั่ง เสียงแตรยังทำให้ศัตรูยักษ์ใหญ่ตกใจที่คิดว่าเสียงนั้นเป็นเสียงร้องของสัตว์ป่าที่กำลังใกล้เข้ามาก็ได้อีก ในยามที่ทรัยตันเดินทาง เขาจะนั่งบนหลังของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลลึกเพื่อส่งข้อความไปยังทุกส่วนของอาณาเขตปกครองของโพไซดอนอย่างรวดเร็ว กระนั้นเขามีความสามารถในการทรงตัวเหนือคลื่นด้วยตัวเอง อย่างไรก็ตามครับ ทรัยตันยังมีพรสวรรค์แห่งการพยากรณ์ด้วย และนิวาสสถานของทรัยตันนั้น เชื่อกันว่าเขาอยู่ในพระราชวังเดียวกับพระบิดาและพระมารดา ในวังสีทองใต้พื้นผิวทะเลอีเจียน

อิชธิโอเซนธอร์.

สิ่งที่น่าแปลกใจสำหรับรูปร่างของทรัยตันก็คือ เขาอยู่ในร่างนายเงือก ส่วนบนเป็นชายวัยผู้ใหญ่ที่มีกล้ามเนื้อแข็งแรง โดยส่วนล่างเป็นปลาคล้ายพวกชาวเงือก ไม่ยักเหมือนพ่อแม่ คือโพไซดอนและแอมฟิทรีตี ซึ่งทั้งสองดูเหมือนคนซึ่งมีความสามารถที่จะอยู่ใต้น้ำได้ง่ายเหมือนบนบก

เล่ามาขนาดนี้ ท่านผู้อ่านอาจอยากจะอ่านเรื่องราวของทรัยตัน บอกได้คำเดียวว่า...ไม่มีครับ แหะ แหะ ทรัยตันดูจะเป็นเทพที่ไม่มีเรื่องกับใครเอาเสียเล้ยยย แค่ปรากฏตัวเป็นครั้งคราวเฉพาะในนิทานปรัมปราบ้าง อย่างในเรื่องเจสันกับลูกเรืออาโก ตอนที่เขาช่วยนำทางให้เจสันกลับมาในเส้นทางที่จะลงทะเลอีกครั้ง หลังจากเจสันกับคนของเขาต้องแบกเรือของตนเดินข้ามทะเลทรายลิเบีย และหลงหายไปในที่ลุ่ม

นางเนเรอิดบนหลังทรัยตัน ผลงานของ ปีเตอร์ พอล รูเบนส์.

ส่วนอีกครั้งหนึ่งปรากฏอยู่ในตำนานเอเนอิด (ของกวีเวอจิล) เมื่อไมเซนัส ผู้เป่าแตรของเอเนอัส (ชาวโทรจันที่ จะกลายเป็นบรรพบุรุษของชาวโรมัน) ท้าทายลูกชายของโพไซดอนให้มาแข่งขันเป่าแตรเปลือกหอยสังข์ ทรัยตันพิโรธกับความไม่เจียมตัว ริอ่านจะแข่งกับเทพเจ้าซึ่งถึงแม้จะเป็นเทพชั้นรองก็เถอะ ผลของการแข่งขันไม่มีครับ...เพราะทรัยตันจับไมเซนัสโยนลงทะเล จมน้ำตายไปเสียก่อน

ไม่ว่าทรัยตันจะมีนิสัยเจ้าชู้เช่นบิดาหรือไม่ ทรัยตันก็เป็นบิดาที่เป็นตำนานและเป็นผู้นำของนางเงือก 3,000 ตน และนายเงือก 3,000 ตนเลยทีเดียว

ฮิปโปแคมปัส

ฮิปโปแคมปัส.

มาถึงอีกตัวหนึ่งซึ่ง...ก็ไม่มีเรื่องจะเล่าเกี่ยวกับมันอีกเช่นกัน แค่เห็นว่าเจ้าตัวนี้คงไม่อาจแกะออกจากความสัมพันธ์ระหว่างมันกับเจ้าทะเลชั้นใหญ่และชั้นย่อยไปได้ ก็เลยอยากแนะนำให้รู้จักครับ

สัตว์พิสดารหนึ่งในจักรวาลปกรณัมตัวนี้คือ ตัวฮิปโปแคมปัส “ม้าทะเล (Sea Horse)” ซึ่งจะพบได้ในตำนานกรีก ฟีนีเชียและอีทรัสกัน ฮิปโปแคมปัสมีครึ่งหน้าเป็นม้า ครึ่งหลังคล้ายหางปลาม้วนเป็นวงและมีเกล็ดตลอดตัว

ในภาพโมเสอิคของโรมัน ฮิปโปแคมปัสปรากฏเป็นสัตว์เกล็ดเขียว ตรงที่เป็นแผงขนคอม้ากลับกลายเป็นครีบปลาแทน ฮิปโปแคมปัสมักปรากฏเป็นสัตว์ลากราชรถของโพไซดอนมาในขบวนแห่ และบนหลังของมันก็มีนางเนเรอิดขี่อยู่ (น้ำพุเทรวีในกรุงโรม ก็พบฮิปโปแคมปัสมีปีกลากราชรถของเทพเนปจูน (โพไซดอน)) นอกจากนี้แล้ว เรื่องของฮิปโปแคมปัสดูจะขาดแคลนเหลือเกินในสายตำนานกรีก จนมีกล่าวถึงไว้แทบ

ภาพโมเสกนางเธทิสบนหลังฮิปโปแคมปัส ส่งหอกและโล่ให้อคิลลิสผู้เป็นลูกชาย.

จะคราวเดียวเมื่อเจสันและลูกเรืออาโกชักไม่แน่ใจเส้นทางที่จะไปตามหาขนแกะทองคำ พวกเขาเห็นฮิปโปแคมปัสขนาดยักษ์ ถูกปลดออกจากแอกลากราชรถของโพไซดอนและควบปลีกตัวออกไปข้ามทะเลทราย มันเป็นสัญญาณแก่ลูกเรืออาโกให้ติดตามรอยทางนั้น พวกเขาจึงจอดเรือ แล้วช่วยกันแบกเรือบนไหล่เดินทางข้ามแผ่นดินไปยังอีกอ่าวหนึ่ง

ตอนนั้นเจสันให้กำลังใจลูกเรือที่ต้องลำบากแบกเรืออาโกข้ามทะเลทรายลิเบียว่า “แอมฟิทรี–ตีมเหสีแห่งโพไซดอน ปลดแอกลากราชรถออกจากคอฮิปโปแคมปัส เมื่อเป็นอิสระมันสะบัดแผงคอสีทองของมัน โผนตัวขึ้นอย่างร่าเริงแล้วควบออกไปอย่างรวดเร็วราวสายลมพัด เฉกเช่นเดียวกับมารดา (เรืออาโก) ของเราที่ได้แบกพวกเราไว้ในท้องของเธอด้วยความเจ็บปวดในยามเดินทางในทะเล คราวนี้จึงเป็นคราวที่เราต้องตอบแทนด้วยการแบกเธอบนบ่าของเรา ให้เธอได้รู้สึกถึงความเป็นอิสระเหมือนกับฮิปโปแคมปัสที่ถูกปลดปล่อย”

ประติมากรรมน้ำพุเทรวีในกรุงโรมฮิปโปแคมปัสมีปีกลากราชรถโพไซดอน และทรัยตันกำลังเป่าสังข์.

มีแค่นี้เองครับ เรื่องของฮิปโปแคมปัสสงสัยคนกรีกคงคิดสร้างมันไว้แค่ประดับบารมีโพไซดอนแน่ๆ

สัตว์ที่มีส่วนท้ายเป็นปลาแต่ส่วนหน้าเป็นสัตว์อื่นยังมีอีกนะครับ เช่นตัวลีโอแคมพอส (Leokampos) ครึ่งสิงโตด้านหน้า ครึ่งปลาด้านหลัง เทาโรแคมพอส (Taurokampos) ครึ่งวัวด้านหน้า ครึ่งปลาด้านหลัง (แถมบางที่มีปีกเติมให้อีก) พาร์ดาโลแคมพอส (Pardalokampos) ครึ่งเสือดาว ด้านหน้าครึ่งปลาด้านหลัง และไอกิแคมพอส (Aigikampos) ครึ่งแพะด้านหน้า ครึ่งปลาด้านหลัง เจ้าตัวนี้เป็นรูปหนึ่งของหมู่ดาวแคปริคอน สารพัดแคมพอสพวกนี้มีถิ่นที่อยู่ในทะเลอินเดีย ไม่พบตำนานว่ามันเกี่ยวข้องกับอะไร คาดว่าน่าจะเป็นพวก “ตามแห่” ในกระบวนเสด็จของเทพเจ้าใหญ่เท่านั้น

ทรัยตัน

ที่จริงเรื่องราวของสัตว์ครึ่งปลาในแถบกรีกยังเหลืออยู่อีกตัวที่น่าสนใจ เรียกว่า อิชธิโอเซนธอร์ (Ichthyocentaurs) เป็นพวกอยู่ในน้ำ รักสงบ ไม่ค่อยยุ่งกับใคร รูปร่างเป็นครึ่งคน ครึ่งม้า ครึ่งปลา ซึ่งมีหางขนาดใหญ่ (ผสมจาก 3 พันธุ์ เยอะจังเนอะ) แต่ก็ไม่มีเรื่องเล่าน่าสนุกหรอกครับ เอาไว้สร้างรูปจิตรกรรม หรือประติมากรรมไว้ดูสวยๆกันเท่านั้นเอง.

โดย : คอสมอส
ทีมงาน นิตยสาร ต่วย'ตูน

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ไทยรัฐซันเดย์สเปเชียลทีมงานนิตยสารต่วยตูนคอสมอสทรัยตันฮิปโปแคมปัส

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้