วันอังคารที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ผู้นำ หน้าที่ ครอบครัว! เบื้องลึกปัญหาคนชายขอบ จากปมลอบสังหารกำนันม้ง

ผู้นำ หน้าที่ ครอบครัว! เบื้องลึกปัญหาคนชายขอบ จากปมลอบสังหารกำนันม้ง

  • Share:

จากกรณีการลอบยิงครอบครัวนายทวีศักดิ์ ยอดมณีบรรพต อายุ 53 ปี กำนัน ต.ปอ อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย และเป็นประธานชมรมม้งแห่งประเทศไทย จนเป็นเหตุให้ภรรยาและลูกสาวเสียชีวิต ส่วนตัวกำนันและลูกชายบาดเจ็บสาหัส นอกจากการติดตามหาตัวคนร้าย และมูลเหตุในการลงมือสังหาร เหตุการณ์ดังกล่าว ยังได้สะท้อนถึงปัญหาของคนในพื้นที่หลายๆ เรื่องด้วย

สำหรับปมเหตุการลอบยิง ทั้งฝ่ายเจ้าหน้าที่ตำรวจ และคนใกล้ชิดกำนัน ต่างมุ่งไปที่เรื่องของยาเสพติด เนื่องจากก่อนหน้านี้ กำนันทวีศักดิ์ เป็นเจ้าหน้าที่รัฐที่ให้ความร่วมมือในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดเป็นอย่างดี สอดคล้องกับคดีตรวจยึดของกลางยาบ้าได้จำนวน 9,400,000 เม็ด ยาไอซ์ 788 กก. มูลค่าสูง 1,728,000,000 บาท ในพื้นที่ อ.เวียงแก่น เมื่อวันที่ 2 เม.ย.ที่ผ่านมา และคดีจับกุมผู้ต้องหาพร้อมของกลางยาไอซ์น้ำหนัก 260 กิโลกรัม ในพื้นที่ อ.เชียงคำ จ.พะเยา เมื่อวันที่ 11 เม.ย.ที่ผ่านมา

จึงอาจมีความเป็นไปได้ว่า กำนันอาจจะถูกลอบยิงจากคนที่เสียผลประโยชน์จากการขนยานรกลอตใหญ่ ส่วนคนที่ยิงก็มีส่วนว่ามาจากฝั่งลาว และฝั่งไทยที่อาจจะร่วมกันการชี้เป้า รวมถึง การร่วมยิงซ้ำด้วย เพราะเจ้าหน้าที่ได้ตรวจพบปลอกกระสุนปืนลูกซองยาว และกระสุนปืนขนาด 7.62 ที่ใช้กับปืนเอเค 47 หรืออาก้า ซึ่งเจ้าหน้าที่น่าจะเห็นตัวคนร่วมขบวนการ แต่คาดว่าคนยิงและร่วมก่อเหตุคงหนีข้ามไปฝั่งลาวแล้ว

กระนั้น ผู้สื่อข่าวจึงได้ลงพื้นที่พูดคุยกับ "หมอแดง" หรือ นายทูลสวัสดิ์ ยอดมณีบรรพต ผู้อาวุโสของคนม้ง เป็นบุคคลหนึ่งที่คนม้งและชาวไทยภูเขาให้ความนับถือ ปัจจุบันเปิดคลินิกฝังเข็ม อยู่ใน จ.เชียงราย อดีตเป็นหนึ่งในตัวแทนของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ที่เข้าเจรจายุติการต่อสู้ กับ พันโทวิโรจน์ ทองมิตร ในเดือน ต.ค. 2524 ผลจากนโยบาย 66/23 ที่สร้างความปรองดองและยุติการสู้รบระหว่างรัฐบาลในยุคนั้น กับ พคท. ทำให้เกิดข้อตกลงที่เป็นพันธสัญญากัน ในการดูแลเรื่องความปลอดภัย การให้สัญชาติ ชีวิตความเป็นอยู่ด้านการคมนาคม การศึกษา สาธารณสุข และที่ทำกิน

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ปัจจุบัน แม้รัฐบาลจะเร่งรัดการดูแล แต่การแก้ปัญหาต่างๆ ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการ และมีข้อขัดแย้งที่อยู่ระหว่างการตกลงเจรจาหาทางออกร่วมกัน เช่น เรื่องที่ทำกิน เรื่องเขตอุทยาน หรือเรื่องพิสูจน์สัญชาติ ที่กำลังดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน

ผู้อาวุโสชาวม้ง ให้น้ำหนักยาเสพติด เหตุลอบสังหารกำนันเวียงแก่น

เหตุการณ์กระหน่ำยิงที่เกิดขึ้นกับกำนัน ต.ปอ นายทูลสวัสดิ์ ให้ความเห็นว่า ตนให้น้ำหนักเรื่องยาเสพติดเป็นประเด็นหลัก ส่วนอีกประเด็นหนึ่งเป็นเรื่องการกระทบกระทั่ง เพราะกำนันทำงานหลายอย่างอาจมีศัตรูจึงไม่สามารถรู้ได้

“ในบางเรื่องคนธรรมดาไม่พูด แต่คนเป็นผู้นำต้องพูด พูดแบบกลางๆ ในการรณรงค์ ชี้แจง แก้ไข ให้กับพี่น้องชาวม้ง ส่วนคนในชุมชนต้องฟังพิจารณาเอาเอง สิ่งที่เกิดขึ้นกับครอบครัวกำนัน รู้สึกเสียใจ กำนันอาจมีศัตรูมาก มีเรื่องยาเสพติดมาเกี่ยวข้องกับส่วนรวม ทั้งเรื่องชาวบ้าน ผู้หลักผู้ใหญ่ เป็นเหตุให้สูญเสียครอบครัว สูญเสียสุขภาพ การพูดอาจไปกระทบโดยรวม กระทบสังคม” นายทูลสวัสดิ์กล่าว

ส่วนประเด็นที่ว่า กำนันจะกลับมาทำหน้าที่ต่อหรือไม่นั้น นายทูลสวัสดิ์ กล่าวว่า ถ้ากำนันเสียชีวิตไปก็เป็นเรื่องหนึ่ง แต่ที่เกิดขึ้นคือคนในครอบครัวไม่รู้อีโหน่อีเหน่ต้องมาสังเวยชีวิต จึงมองว่า ในเมื่อสิ่งที่ไม่ควรจะเกิด ได้เกิดขึ้นมาแล้ว สิ่งที่เสียก็เสียไปแล้ว ขึ้นอยู่กับกำนันเองว่าจะสู้ต่อหรือจะถอย

เวียงแก่น พื้นที่ Red Zone ติดชายแดนลาว เส้นทางขนยานรก

สำหรับพื้นที่ อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย เป็นพื้นที่สีแดงที่เป็นชายแดนที่ติด สปป.ลาว ถูกใช้เป็นเส้นทางขนยาเสพติด เพราะภูมิประเทศส่วนหนึ่งมีแม่น้ำโขงกั้น อีกส่วนหนึ่งเป็นแผ่นดินเชื่อมต่อกัน สามารถเดินเท้าข้ามไปได้ จึงสะดวกในการหลบหนี ส่วนการขนยาเสพติดหรือการขนของส่วนใหญ่จะลงเรือข้ามแม่น้ำโขง เพราะมีถนนใกล้กับแม่น้ำโขง ทำให้ง่ายต่อการขนย้ายจากท่าเรือขึ้นรถ หรือจากรถกระบะไปขึ้นรถใหญ่ หรือเปลี่ยนรถบนถนนอีกรอบ

นายทูลสวัสดิ์ มีมุมมองต่อสถานการณ์ที่คนม้งต้องเผชิญในเรื่องยาเสพติดที่รุนแรงในพื้นที่ว่า “ไก่หิว ไก่คุ้ยบ้าน คนหิว คนหน้าด้าน เรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่มาก เป็นเรื่องสำคัญ ถ้าจะแก้ไขต้องมีหลายฝ่ายมาร่วมมือกัน ถ้าไม่มีส่วนร่วมแก้ไขยาก สังคมต้องให้การศึกษา และให้โอกาสคนปรับเนื้อปรับตัว ต้องร่วมกันช่วยกัน”

ผู้อาวุโสม้ง เผยปัญหาชุมชน รายได้ไม่คุ้มตัว หลงเดินทางผิด

นายทูลสวัสดิ์ กล่าวว่า ปัญหาของชุมชนในภาพรวม คือความตกทุกข์ได้ยากของคนม้ง มีรายได้ไม่คุ้มตัว คนม้งที่ดีก็จะให้ลูกหลานได้ทำงานดีๆ คนที่ไม่ดีก็ตกเป็นเหยื่อในเส้นทางที่ไม่ถูกกฎหมาย และในเมื่อห้ามปรามกันแล้วไม่ฟัง ทั้งยังมองว่าคนนั้นคนนี้เป็นสายให้เจ้าหน้าที่รัฐ จึงอยากให้พ่อแม่พี่น้องม้งส่วนใหญ่คิดให้ดีทั้งในมุมของครอบครัว ตัวเอง และอนาคต เพราะบางครั้งการที่มีเงินล้นฟ้าก็หาความสุขไม่ได้ ขณะเดียวกัน หากไม่มีเงินทองก็มีวิธีอยู่เย็นเป็นสุขได้ 

นอกจากนี้ ในส่วนรัฐบาลก็เช่นกัน ปัญหาป่าสงวน การปลูกข้าวโพด ซึ่งส่งผลถึงเศรษฐกิจโดยตรง ต้องมีกฎมีเกณฑ์ที่ชัดเจน ถ้าคนม้งคนไทยภูเขาจะไปใช้แรงงาน ขอให้ได้เลี้ยงปากเลี้ยงท้องไม่ต้องถึงกับมีเงินทองมากต้องทำอย่างไรไม่ให้อดอยาก อยากให้รัฐบาลหาทางแก้ปัญหาในเรื่องนี้ด้วย

ชีวิตสองบทบาท! คนม้ง - เจ้าหน้าที่รัฐ ท่ามกลางปัญหายาเสพติด

สำหรับการที่คนม้งก้าวเข้ามาเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ ขณะเดียวกันก็เป็นผู้นำของคนม้งด้วย การที่จะทำ 2 หน้าที่ให้สมดุลกันไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะปัญหายาเสพติด แหล่งข่าวในพื้นที่ ให้ข้อมูลว่า ในบทบาทของข้าราชการไทยที่ดูแลพื้นที่ จะต้องให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ในงานต่างๆ ขณะเดียวกัน ในความเป็นคนม้งก็ผูกพันกันในด้านเครือญาติ ตระกูลแซ่ และเข้าใจปัญหาภาพรวมของการต่อสู้เพื่ออยู่รอดด้วยกันมา

หากวันหนึ่งชาวม้งซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่รัฐถูกเข้าใจว่า เป็นผู้ให้เบาะแสบางอย่างกับตำรวจ-ทหาร ยิ่งถ้าคนๆ นั้นได้รับผลประโยชน์ด้วยแล้ว เช่น การให้ข้อมูลและได้รางวัลนำจับ ก็จะถูกมองว่าเป็นการ “ล้ำเส้น” และจะมีการลงมือตอบโต้ด้วยความรุนแรงทันที

ดังนั้น การมายืนอยู่ในสถานะนี้ค่อนข้างลำบาก ผู้นำม้งที่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐส่วนใหญ่ ก็จะไม่เข้ามายุ่งกับเรื่องนี้ แต่จะทำหน้าที่รณรงค์ แก้ไข ป้องกัน และเป็นที่น่าจับตามองกับบทบาทของกำนันทวีศักดิ์ที่ก่อนหน้านี้มีแผนจะก้าวไปสู่เวทีการเมืองระดับชาติ และจะส่งต่อการเมืองท้องถิ่นให้คนม้งรุ่นใหม่ โดยหลังเหตุการณ์ลอบยิงครั้งนี้ การยกระดับแก้ไขปัญหาสู่เวทีการเมืองระดับประเทศจะมีเส้นทางอย่างไร ท่ามกลางสภาพปัญหาที่ถูกรุมล้อมด้วยยาเสพติดที่ดูจะรุนแรงขึ้น

เห็นใจสองฝ่าย! อดีต ส.ว.เชียงราย แนะ ไทยร่วมมือประเทศเพื่อนบ้าน ขจัดยาเสพติด

ด้าน "ครูแดง" หรือ นางเตือนใจ ดีเทศน์ อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดเชียงราย ประธานอนุกรรมการด้านสิทธิชุมชนและฐานทรัพยากร ในคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) มองว่า สำหรับพื้นที่ๆ มีปัญหาในเรื่องยาเสพติด ต้องเห็นใจทุกฝ่าย เพราะชาวบ้านไม่ใช่ว่าทั้งหมดจะต้องอยู่ในกระบวนการค้ายาเสพติด ซึ่งชาวบ้านเขาก็อยู่ในสภาวะที่ลำบาก เพราะเขาอาจจะรู้ว่าใครในชุมชน ที่เป็นผู้มีอิทธิพลด้านยาเสพติด แต่เขาก็ไม่สามารถชี้เบาะแสได้ เพราะจะเกิดอันตรายต่อชีวิตของเขาและครอบครัว ดังนั้น อย่าไปเหมารวมว่า เป็นหมู่บ้านค้ายาเสพติด ขณะที่ ในส่วนของเจ้าหน้าที่เองต้องใช้ความสามารถอย่างยิ่งที่จะพิสูจน์ให้ได้ว่าใครเป็นผู้ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

“เท่าที่เป็นข้อสังเกตเราก็จะจับได้แค่ผู้ที่ขนยาเสพติดเท่านั้น ในคุกก็จะเต็มไปด้วยนักโทษข้อหายาเสพติด แต่ประเทศไทยควรจะต้องร่วมมือกับรัฐบาลของประเทศเพื่อนบ้านที่จะทลายแหล่งยาเสพติดให้ได้ ซึ่งเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่ยาก เพราะแหล่งผลิตก็เคลื่อนย้ายตามชายแดนไปเรื่อยๆ แต่ก็ควรจะร่วมมือกันระหว่างประเทศเพื่อแก้ไขปัญหาผู้ผลิตรายใหญ่ได้” อดีต ส.ว.เชียงราย ให้ความเห็น

ชาวเขาเข้าออกชายแดนปะปน หลายคนไร้สัญชาติ ตรวจสอบยาก

คนม้งที่อยู่แถบดอยยาว-ดอยผาหม่น ที่จะเชื่อมไทยลาวส่วนใหญ่จะข้ามไปข้ามมา ซึ่งก็มีทั้งผ่านทางด่านชายแดนที่มีเจ้าหน้าที่รัฐคอยตรวจสอบอยู่ หรือข้ามผ่านทางช่องทางธรรมชาติ เมื่อเข้ามาอยู่ในชุมชนก็จะเกิดการปะปนกัน ทำให้หากมีการก่อเหตุแล้วข้ามกลับไป เจ้าหน้าที่ก็ไม่สามารถตรวจสอบได้ ด้วยสาเหตุนี้การเร่งเรื่องการพิสูจน์สัญชาติ จึงเป็นเรื่องที่กำลังดำเนินการ และที่สำคัญ การให้สัญชาติไทยแก่ชาวม้ง ยังอยู่ในพันธสัญญา 6 ข้อ ตามนโยบาย 66/23 ที่สร้างความปรองดองและยุติการสู้รบระหว่างรัฐบาลในยุคนั้น กับ พคท. ด้วย

นางเตือนใจ ผู้คลุกคลีกับงานด้านนี้มากกว่า 30 ปี เผยว่า ส่วนที่เป็นปัญหาของชาวเขาจะมีเรื่องหลักๆ อยู่ 2 เรื่อง คือ 1.สิทธิในสถานะบุคคลทางกฎหมาย ซึ่งปฏิญญาสหประชาชาติ ว่า ด้วยสิทธิมนุษยชน ระบุว่า มนุษย์ต้องได้รับการยอมรับตัวตนทางกฎหมาย และ 2.สิทธิทางที่อยู่อาศัยและที่ทำกิน

ครูแดง หรือ นางเตือนใจ ดีเทศน์

ทั้งนี้ ชาวเขาที่ไร้สัญชาติ ส่วนหนึ่งเป็นคนเฒ่าคนแก่ที่อายุมาก และไม่คิดว่าเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องมีสัญชาติไทย บางคนก็มองว่า คนเฒ่าคนแก่อยู่บ้าน ไม่ได้เดินทางไปไหน ไม่จำเป็นจะต้องมีบัตรประจำตัวที่แสดงตัวตนทางกฎหมายก็อาจจะตกสำรวจเป็นคนไร้รัฐ หรือบางคนอาจจะเคยสำรวจแล้ว แต่ไม่ได้ไปยื่นคำร้องที่จะพัฒนาสถานะตามข้อกฎหมายตามบัตรที่ตัวเองมีอยู่

ขณะที่ บางคนเพิ่งอพยพมาจาก สปป.ลาว เพราะมีกลุ่มม้งที่มีเครือญาติทางลาวและเคลื่อนย้ายมาอยู่ในประเทศไทยก็เป็นไปได้ และกลุ่มเด็กๆ ที่อาจจะไม่ได้แจ้งเกิด และหาหลักฐาน พยานที่จะรับรองการเกิดไม่ได้

ทำให้ชาวเขาหลายคนตกสำรวจจนกลายเป็นคนไร้รัฐ และก็ยากในการตรวจสอบ เนื่องจากชายแดนของประเทศเป็นชายแดนเปิด 2,000 กว่ากิโลเมตร รวมทั้ง ชายแดนที่เป็นแม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน แม่น้ำสาย และบางพื้นที่เป็นพื้นที่ชายแดน ทางราชการต้องระมัดระวังในการตรวจสอบเป็นพิเศษด้วย

ที่กล่าวมาข้างต้นนี้เป็นเพียงปัญหาพื้นที่ในภาพรวม ซึ่งเป็นโจทย์ใหญ่ของภาครัฐว่าจะดำเนินการแก้ไขอย่างไรให้เข้าร่องเข้ารอย แต่ไม่รุนแรง โดยต้องคำนึงว่าเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมากสำหรับคนในพื้นที่

ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ รายงาน

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

สางปมสั่งตาย คนจริง กำนันม้ง โยงหักเส้นทางยา 2 พันล้าน

ความเชื่อหลังความตาย พิธีศพลูกเมียกำนันม้ง ล้มวัว เรียกสอบญาติ ทำเลดีชี้ชะตา

ตร.ได้คลิปกล้องหน้ารถ วินาทียิงกำนันม้ง เร่งตรวจหาตัวมือปืน

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้