วันเสาร์ที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

สวรรคาลัย

คติความเชื่อของชาวพุทธฯ การเสด็จสู่สวรรคาลัยของพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พระองค์ไม่ได้ทรงจากราษฎรของพระองค์ไปไกลเกินไปนัก

เพราะโลกมนุษย์กับโลกสวรรค์นั้น ใกล้กันมาก

ใน “พุทธธรรม” หัวข้อ เทวดา สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต) อธิบายว่า โดยภาวะพื้นฐาน เทวดาทุกองค์ ตลอดจนถึงพรหม ล้วนเป็นเพื่อนร่วมทุกข์ เกิดแก่เจ็บตาย เวียนว่ายอยู่ในสังสารวัฏ เช่นเดียวกับมนุษย์

ยังมีกิเลสคล้ายมนุษย์ แม้จะมีเทพที่เป็นอริยบุคคลบ้าง ส่วนมากเป็นอริยะมาก่อนตั้งแต่ครั้งเป็นมนุษย์

เปรียบเทียบเฉลี่ยโดยลำดับฐานะ เทวดามีคุณธรรมสูงกว่า แต่ก็อยู่ในระดับใกล้เคียงกัน จนพูดรวมๆได้ว่า เป็นระดับสุคติด้วยกัน

ในแง่ความได้เปรียบเสียเปรียบ บางอย่างเทวดาดีกว่า บางอย่างมนุษย์ดีกว่า

เทพขั้นดาวดึงส์เหนือกว่ามนุษย์สามอย่าง คือมีอายุทิพย์ ผิวพรรณทิพย์ และความสุขทิพย์

แต่มนุษย์ก็เหนือกว่าเทวดา 3 ด้าน คือกล้าหาญกว่า มีสติดีกว่า และมีการประพฤติพรหมจรรย์ (หมายถึงการปฏิบัติตามอริยมรรค)

แม้โดยปกติ มนุษย์ถือว่าเทวดาสูงกว่าตน และพากันอยากไปเกิดในสวรรค์ แต่สำหรับเทวดา เขาถือกันว่า การเกิดเป็นมนุษย์เป็นสุคติของพวกเขา

เมื่อเทวดาจะจุติ เพื่อนเทวดาจะอวยพรว่า ให้ไปสู่สุคติ คือไปเกิดในหมู่มนุษย์

เพราะโลกมนุษย์เป็นถิ่นที่มีโอกาสเลือกประกอบกุศลกรรม ทำความดีงามต่างๆ และประพฤติปฏิบัติธรรมได้อย่างเต็มที่ (และความชั่วหรืออกุศลธรรมต่างๆ ก็เลือกทำได้เต็มที่)

การเกิดเป็นเทวดาที่มีอายุยืนยาว ท่านถือว่าเป็นการพลาดโอกาสในการประพฤติพรหมจรรย์ เรียกอย่างสามัญว่าเป็นโชคไม่ดี

พวกชาวสวรรค์มีแต่ความสุข ชวนให้เกิดความประมาทมัวเมา สติไม่มั่น

ส่วนโลกมนุษย์มีสุขบ้างทุกข์บ้างเคล้าระคน มีประสบการณ์หลากหลาย ทำให้ได้เรียนรู้ ช่วยให้สติว่องไวทำงานได้ดี เกื้อกูลแก่การฝึกตน และการที่จะก้าวหน้าในอารยธรรม

ในแง่ระดับคุณธรรม มนุษย์อยู่กลางระหว่างเทวดาภูมิหรือสวรรค์กับอบายภูมิ มีนรกเป็นต้น พวกอบายเช่นนรก เป็นแดนคนบาป ด้อยคุณธรรม สวรรค์เป็นแดนคนดี มีคุณธรรม

โลกมนุษย์เป็นประดุจชุมทางที่ผ่านหมุนเวียนกันไปมา ทั้งของชาวสวรรค์และชาวอบาย เป็นแหล่งที่สัตว์โลกทุกพวกมาทำ มาหากรรม เป็นที่คนชั่วมาสร้างตัวให้เป็นคนดี เตรียมไปสวรรค์

หรือคนดีมาสุมตัวให้เป็นคนชั่วเตรียมไปนรก

ตลอดจนเป็นที่ผู้รู้จะมาสะสางตัวให้เป็นคนอิสระ เลิกทำมาหากรรม เปลี่ยนเป็นผู้หว่านทำ ลอยพ้นเหนือการเดินทางหมุนเวียนต่อไป

ตามปกติธรรมดา ถ้าอยู่กันเฉยๆ เทวดาทั่วไปสูงกว่า ดีกว่าเก่งกว่ามนุษย์ แต่ถ้ามนุษย์ปรับปรุงตัวเมื่อไร ก็จะขึ้นไปเทียมเท่าหรือแม้แต่สูงกว่า ดีกว่า เก่งกว่าเทวดา

ขณะอยู่ในโลกมนุษย์ ชาวพุทธฯเชื่อแน่นแฟ้นว่า พระเจ้าอยู่หัวเป็นสมมติเทพ และเมื่อเสด็จสู่สวรรคาลัย ก็เชื่ออย่างมั่นคงต่อไปว่า พระองค์ทรงเป็นอุบัติเทพ เทพโดยอุบัติ เทพโดยกำเนิด

และด้วยคุณธรรมความดีนานัปการ บารมีที่ทรงบำเพ็ญตลอดชีวิต ก็จะทรงเป็นเทพชั้นผู้ใหญ่ที่เทพด้วยกันคารวะ สถานะเดียวกับ พระโพธิสัตว์ในสวรรค์ชั้นดุสิต

ในฐานะข้าแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ขอตั้งจิตอธิษฐาน เมื่อตาย ขอให้ไปเกิดในโลกยุคนั้น ยุคที่ทรงจุติลงมาโปรด โลกมนุษย์ยุคที่ขออะไรก็ได้จากต้นกัลปพฤกษ์ โลกยุคมีแต่ความสุข.

กิเลน ประลองเชิง