• STYLE
  • BEAUTY+
  • LIFE
  • VIDEO

ศุกร์สุขภาพ : “โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่” เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ “หัวใจ” (ตอน 2)

22 พ.ย. 2562 05:01 น.


สัปดาห์ที่แล้ว ได้กล่าวถึงสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง อาการ และชนิดของโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่กันไปแล้ว ยังมีชนิดของโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่อีกชนิดหนึ่งที่ควรทำความรู้จักกัน คือ

2. คนไข้โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดที่ไม่ได้รับการผ่าตัดรักษาตั้งแต่เด็ก ซึ่งอาจเกิดจากการอยู่ในพื้นที่ที่ห่างไกลความเจริญทางการแพทย์ เพราะการผ่าตัดโรคหัวใจในเด็ก จะต้องทำในโรงพยาบาลที่มีความพร้อม ถ้าเด็กไปอยู่ในพื้นที่ที่ไม่มีโรคหัวใจ เด็กจะโตมาโดยไม่ได้รับการผ่าตัดแก้ไขเรื่องโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ซึ่งกลุ่มนี้สามารถแบ่งได้เป็น

2.1 คนไข้ที่มีภาวะความดันหลอดเลือดในปอดสูง เกิดจากการที่มีผนังกั้นหัวใจรั่วทั้งห้องบนและห้องล่างมาเป็นระยะเวลานาน ทำให้มีปริมาณเลือดในปอดมาก ซึ่งถ้ามีอาการในระยะเริ่มแรก การผ่าตัดปิดผนังกั้นที่รั่ว จะทำให้ความดันหลอดเลือดในปอดกลับมาเป็นปกติ แต่ถ้าปล่อยไว้นานๆ ความดันหลอดเลือดในปอดสูง จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนไม่สามารถกลับมาเป็นปกติได้

การรักษา

คนไข้หัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่ที่เกิดภาวะความดันหลอดเลือดในปอดสูง แพทย์จะต้องทำการสวนหัวใจ โดยการใส่สายเข้าไปที่หัวใจห้องขวา และผ่านไปยังหลอดเลือดปอด เพื่อวัดความดันและประเมินว่า ความดันหลอดเลือดที่สูงนั้น มีโอกาสกลับมาเป็นปกติหรือไม่ หากพิจาณาแล้วว่าความดันที่สูงนั้นไม่สามารถกลับมาเป็นปกติได้ แพทย์จะให้ยาลดความดันในปอด และจะมีการนัดสวนหัวใจซ้ำใน 3-6 เดือน เพื่อประเมินว่าความดันในปอดลดลงหรือไม่ ถ้าความดันในปอดสามารถลดลงได้ด้วยการให้ยา แพทย์จะพิจารณาปิดผนังกั้นที่รั่วร่วมกับการรักษาโดยการให้ยา แต่ถ้าหลังจากให้ยาแล้วความดันในปอดไม่ลดลงในระดับที่แพทย์ต้องการ คนไข้จะต้องกินยาตลอดชีวิต

อันตรายและภาวะแทรกซ้อน

คนไข้ที่มีความดันหลอดเลือดในปอดสูง มีโอกาสที่จะเสียชีวิตมากกว่าคนไข้ที่ไม่มีความดันในปอดสูง เพราะถ้ามีความดันในปอดสูงมาก เลือดจะไหลย้อนกลับจากห้องขวามาห้องซ้าย ทำให้เกิดสภาวะเขียว ภาวะออกซิเจนในเลือดจะต่ำลง คนไข้จะมีภาวะแทรกซ้อน เช่น หัวใจด้านขวาล้มเหลว และมีโรคอื่นๆ ร่วมเช่นมีภาวะโรคเกาต์ และไตเสื่อม 

สำหรับในคนไข้ผู้หญิง ถ้ามีภาวะความดันหลอดเลือดในปอดสูง จะเป็นภาวะอันตรายต่อการตั้งครรภ์ ทางการแพทย์จึงไม่แนะนำให้ผู้ป่วยหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่ที่มีภาวะความดันหลอดเลือดในปอดสูงตั้งครรภ์ และจะต้องพิจารณาให้ยาคุมกำเนิดที่เหมาะสมตามแพทย์สั่งเท่านั้น

2.2 คนไข้ที่มีภาวะเขียวตั้งแต่เกิดที่ไม่ได้รับการผ่าตัดและมีภาวะเลือดไปปอดน้อย

การรักษา

คนไข้กลุ่มนี้ควรต้องได้รับการประเมินสภาพหัวใจเพื่อดูว่าสามารถผ่าตัดแก้ไขให้หายจากภาวะเขียวได้หรือไม่ โดยแพทย์ผู้ทำการรักษาจะประเมินร่วมกับศัลยแพทย์โรคหัวใจที่มีความเชี่ยวชาญในการผ่าตัดโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด

อันตรายและภาวะแทรกซ้อน

คนไข้ที่อยู่ในภาวะเขียวนานๆ จะมีระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ ส่งผลให้การทำงานของอวัยวะต่างๆ ผิดปกติ โดยเฉพาะระบบโลหิตที่จะมีการผลิตเม็ดเลือดแดงออกมาในปริมาณมากเพื่อชดเชยกับออกซิเจนที่ต่ำลง ปริมาณเม็ดเลือดแดงที่มากเกินไปจะทำให้เลือดข้นผิดปกติ คนไข้จะมีโอการเกิดอาการ เช่น การมองเห็นผิดปกติ ปวดศีรษะมาก หรืออาการทางสมองเช่นชักได้

การดูแลตนเองของคนไข้หัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่

1. คนไข้โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่ ควรฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ทุกปี เนื่องจากหากคนไข้ติดเชื้อแล้ว จะมีโอกาสเสียชีวิตสูงมาก

2. พบทันตแพทย์ปีละ 2 ครั้ง เพื่อตรวจเช็กสุขภาพในช่องปาก เนื่องจากคนไข้ที่มีอาการเขียว มีอาการลิ้นหัวใจรั่วมีโอกาสเกิดลิ้นหัวใจติดเชื้อได้ ซึ่งสาเหตุมาจากสุขอนามัยในช่องปากที่ไม่ดี โดยก่อนจะพบทันตแพทย์ต้องแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนว่าเป็นโรคหัวใจ เพราะจะต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนที่จะทำฟัน

3. หลังจากเข้ารับการผ่าตัดเรียบร้อยแล้ว แพทย์ตรวจเช็กแล้วว่าการเต้นของหัวใจปกติ สามารถออกกำลังกายได้ตามปกติ แต่ถ้าหัวใจมีปัญหา ควรออกกำลังกายภายใต้คำแนะนำของแพทย์ฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ เพื่อความปลอดภัย

4. ติดตามอาการ และพบแพทย์ประจำตัว เพื่อตรวจเช็คหัวใจปีละ 1 ครั้ง

5. คนไข้ผู้หญิง ไม่ควรซื้อยาคุมกำเนิดกินเอง ต้องใช้ยาคุมกำเนิดโดยแพทย์เท่านั้น

การป้องกัน

เนื่องจากการรักษาโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดในผู้ใหญ่ เป็นผลต่อเนื่องมาจากเด็ก ดังนั้น การป้องกันที่ดีที่สุดคือ รักษาโรคนี้ตั้งแต่ในเด็ก ผู้ปกครองที่พบกว่าเด็กมีภาวะเหนื่อยง่ายกว่าปกติ ควรพาเด็กไปพบแพทย์หัวใจเด็ก เพื่อพิจารณาว่าต้องผ่าตัดหรือไม่ ขณะเดียวกัน คนไข้ทีได้รับการผ่าตัดแล้ว ก็ต้องติดตามรักษาอาการอย่างสม่ำเสมอทุกปี เนื่องจากพบว่าคนไข้บางกลุ่มจะมีภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดได้ 

-------------------------------------------------

แหล่งข้อมูล

ผศ.พญ.ธารินี ตั้งเจริญ สาขาวิชาอายุรศาสตร์โรคหัวใจ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

อ่านข่าวเพิ่มเติม

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ:

20 ก.พ. 63ศุกร์สุขภาพ : “โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ” โรคใกล้ตัวที่ทุกคนควรรู้จัก (ตอน 1)