ส่องมาตรการ 10 ประเทศเอเชีย รับมือวิกฤตน้ำมันแพง-ขาดแคลน จากสงครามอิหร่าน หลังเป็นปลายทางหลักของน้ำมันจากช่องแคบฮอร์มุซ
ราคาน้ำมันโลกที่ผันผวนหนักจากความตึงเครียดจากสงครามในตะวันออกกลาง และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางหลักในการขนส่งน้ำมันจากประเทศอ่าวเปอร์เซีย กำลังกดดันเศรษฐกิจโลกอย่างหนัก โดยเฉพาะภูมิภาค “เอเชีย” ที่เป็นปลายทาง 90% ของน้ำมันและก๊าซที่ผ่านช่องแคบนี้ ทำให้หลายประเทศต้องเร่งงัดมาตรการฉุกเฉิน ตั้งแต่ควบคุมราคา อุดหนุน ไปจนถึงจำกัดการใช้พลังงานของประชาชน
จีน
จีน ถือเป็นลูกค้าน้ำมันรายใหญ่ของอิหร่าน ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากความขัดแย้งที่เกิดขึ้น มีรายงานว่า จีนได้ออกคำสั่งห้ามส่งออกน้ำมันปทุกประเภท ครอบคลุมทั้งน้ำมันเบนซิน ดีเซล และน้ำมันเจ็ท เพื่อสำรองไว้ใช้ภายในประเทศ
นอกจากนี้ที่ผ่านมา จีนยังเร่งการนำเข้าน้ำมันจากรัสเซีย โดยในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ทำสถิติยอดนำเข้าสูงถึงประมาณ 2.08 ล้านบาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากเดือนมกราคมถึง 21.4% ขณะเดียวกันสถิติการนำเข้าน้ำมันจากอิหร่านก็ลดลงจาก 1.25 ล้านบาร์เรลต่อวัน ในเดือนมกราคม เหลือ 1.03 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกุมภาพันธ์
ทั้งนี้ จีนยังมี คลังน้ำมันสำรองเชิงยุทธศาสตร์และเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ ประมาณ 1.3-1.4 พันล้านบาร์เรล ซึ่งสามารถรองรับการนำเข้าได้นานราว 4 เดือน โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 16 มีนาคม 2569 ของประเทศจีน อยู่ที่ราว 36 บาท/ลิตร
...
ญี่ปุ่น
แม้ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในประเทศที่เปราะบางเชิงโครงสร้างด้านพลังงาน เนื่องจากพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันและพลังงานฟอสซิลจากต่างประเทศถึงราว 80% ของความต้องการใช้งานทั้งหมด แต่ญี่ปุ่นมีแต้มต่อสำคัญ คือคลังสำรองน้ำมันขนาดใหญ่ติดอันดับโลก รองรับการใช้ภายในประเทศได้ยาวนานถึง 254 วัน
รัฐบาลญี่ปุ่นตัดสินใจระบายน้ำมันสำรองครั้งใหญ่ เริ่มจากสต็อกของภาคเอกชน เทียบเท่า 15 วัน ก่อนทยอยปล่อยคลังของรัฐเพิ่มเติม รวมปริมาณราว 80 ล้านบาร์เรล
ควบคู่กันนั้น รัฐบาลยังออกมาตรการอุดหนุนราคาน้ำมันเบนซินให้อยู่ราว 35 บาทต่อลิตร โดยชดเชยส่วนต่างให้ผู้ค้าส่งหากราคาตลาดสูงเกินเพดานทำให้สามารถลดแรงกระแทกระยะสั้น ขณะที่ยังคงรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของผู้บริโภค โดยเตรียมมาตรการอุดหนุนราคาน้ำมันเบนซิน เพื่อควบคุมราคาไม่ให้เกิน 170 เยนต่อลิตร หรือราว 34 บาท
อินเดีย
อินเดียถือเป็นอีกประเทศที่ได้รับผลกระทบหนักเนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางลำเลียงน้ำมันและก๊าซกว่าครึ่งหนึ่งของประเทศ รัฐบาลอินเดียเร่งกระจายแหล่งที่มาของน้ำมันดิบ โดยปัจจุบันนำเข้าน้ำมันเพิ่มเป็น 40 ประเทศจากเดิม 27 ประเทศ และเพิ่มสัดส่วนการขนส่งผ่านเส้นทางที่ไม่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซเป็น 70%
ขณะเดียวกัน อินเดียยังได้รับ การผ่อนผันจากสหรัฐฯ เป็นเวลาหนึ่งเดือน (เริ่มตั้งแต่ 5 มี.ค. 2569) ให้สามารถนำเข้าน้ำมันรัสเซียที่ตกค้างอยู่กลางทะเลได้ เพื่อบรรเทาผลกระทบจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ
นอกจากนี้ ยังอุดหนุนส่วนต่างราคาเพื่อไม่ให้กระทบต่อค่าครองชีพของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มผู้มีรายได้น้อยในโครงการ PMUY (โครงการสนับสนุนก๊าซหุงต้มแก่ครัวเรือนรายได้น้อยกว่า 10.5 ล้านครัวเรือน) โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 16 มีนาคม 2569 ของประเทศอินเดีย อยู่ที่ราว 30 บาท/ลิตร
สิงคโปร์
รัฐบาลสิงคโปร์ไม่แทรกแซงราคาน้ำมันโดยตรง แต่ปล่อยให้ราคาปรับขึ้นลงตามตลาดโลก ส่งผลให้ราคาผันผวนสูง ผู้ประกอบการปั๊มน้ำมันบางรายปรับราคาหลายครั้ง บางช่วงถึงขั้นปรับมากกว่าวันละ 1 ครั้ง โดยน้ำมันออกเทน 95 พุ่งแตะระดับสูงแซงหน้าช่วงวิกฤตพลังงานปี 2022
ทั้งนี้ ขณะที่เกือบครึ่งหนึ่งของก๊าซธรรมชาติในสิงคโปร์มาจากการนำเข้าผ่านท่อจากประเทศในภูมิภาค และนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากหลายแหล่ง เช่น สหรัฐฯ และออสเตรเลีย เพื่อลดการพึ่งพาแหล่งเดียว
พร้อมกันนั้นทางรัฐบาลสิงคโปร์ประกาศขอความร่วมมือให้ภาคเอกชน และครัวเรือน ช่วยกันประหยัดไฟ และเลือกใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ประหยัดพลังงานมากขึ้น รวมถึงออกมาตรการช่วยเหลือแบบพุ่งเป้าไปยังครัวเรือน โดยผู้มีสิทธิ์จะได้รับเงินคืนค่าไฟ (U-Save) สูงสุด 570 ดอลลาร์สิงคโปร์ หรือราว 14,000 บาท พร้อม Climate Vouchers มูลค่า 400 ดอลลาร์สิงคโปร์ หรือราว 10,000 บาท เพื่อช่วยลดภาระค่าครองชีพและสนับสนุนการเปลี่ยนมาใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าประหยัดพลังงาน
นอกจากนี้ รัฐบาลยังย้ำว่าพร้อมขยายมาตรการช่วยเหลือเพิ่มเติมทั้งต่อครัวเรือนและภาคธุรกิจ หากสถานการณ์พลังงานโลกยืดเยื้อหรือรุนแรงขึ้นในระยะยาว โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 9 มีนาคม 2569 ของประเทศสิงคโปร์ อยู่ที่ราว 115 บาท/ลิตร
...
เวียดนาม
แม้ราคาน้ำมันในเวียดนามยังคงปรับเพิ่มขึ้น เบนซินสูงขึ้น 7.66% และดีเซลเพิ่มขึ้น 1.6% แต่รัฐบาลได้ใช้กองทุนรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมันเข้าช่วยอุดหนุน พร้อมลดภาษีและยกเลิกภาษีเพื่อการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมบางส่วน
นอกจากมาตรการด้านราคา รัฐบาลเวียดนามยังออกมาตรการ เช่น สนับสนุนการทำงานจากที่บ้าน ส่งเสริมการใช้ขนส่งสาธารณะ และรณรงค์ลดการใช้รถยนต์ส่วนตัว
อีกทั้ง รัฐบาลยังตั้งคณะทำงานด้านความมั่นคงพลังงาน เพื่อเตรียมรับมือความผันผวนในระยะยาว สะท้อนความพยายามในการเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ไปสู่การบริหารความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 10 มีนาคม 2569 ของประเทศเวียดนาม อยู่ที่ราว 37.79 บาท/ลิตร
ฟิลิปปินส์
ในฟิลิปปินส์ซึ่งใช้ระบบเปิดเสรีน้ำมัน ภายใต้กฎหมาย Oil Deregulation ส่งผลให้รัฐมีข้อจำกัดในการควบคุมราคาโดยตรง
อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้บรรลุข้อตกลงกับบริษัทน้ำมันให้ทยอยปรับขึ้นราคาภายใน 2-3 วัน ลดแรงกระแทกต่อผู้บริโภค รวมถึงเตรียมระงับภาษีสรรพสามิตน้ำมัน
พร้อมกันนั้น ยังออกมาตรการบรรเทาผลกระทบ เช่น สั่งข้าราชการบางส่วนทำงานจากที่บ้าน อย่างน้อย 1 วันต่อสัปดาห์ พร้อมห้ามหน่วยงานรัฐเดินทางในภารกิจที่ไม่จำเป็น นอกจากนี้ยังแจกเงินเยียวยา 3,000-5,000 เปโซ หรือราว 1,500-3000 บาท ให้แก่กลุ่มอาชีพขับรถสามล้อ เกษตรกร และชาวประมง โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 10 มีนาคม 2569 ของประเทศฟิลิปปินส์ อยู่ที่ราว 62.26 บาท/ลิตร
ลาว
ลาวได้ออกมาตรการเพิ่มความถี่ในการทบทวนราคาน้ำมัน จากเดิมทุก 7 วัน เป็นทุก 2-3 วัน โดยการเปลี่ยนแปลงนี้ช่วยให้รัฐสามารถตอบสนองต่อความผันผวนของตลาดโลกได้รวดเร็วขึ้น ลดความเสี่ยงของการเกิดในประเทศ และเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแล
...
ขณะเดียวกัน รัฐยังคงควบคุมราคาผ่านการกำหนดราคาอย่างเป็นทางการ และกำชับให้ผู้ประกอบการปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด ซึ่งราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 10 มีนาคม 2569 ของประเทศลาวอยู่ที่ราว 49.80 บาท
กัมพูชา
กัมพูชาเป็นประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันเกือบทั้งหมด และไม่มีโรงกลั่นภายในประเทศทำให้ราคาน้ำมันพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเบนซินเพิ่มขึ้นมากกว่า 30% และดีเซลเพิ่มขึ้นถึงราว 70% ขณะที่ปริมาณสำรองในประเทศมีไม่ถึง 30 วัน
รัฐจึงต้องใช้มาตรการเข้มข้น ทั้งการตรวจสอบการกักตุนน้ำมัน การลงโทษผู้ประกอบการที่ฝ่าฝืน และการลดภาษีเพื่อบรรเทาภาระของประชาชน
อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างทำให้ความสามารถในการแทรกแซงของรัฐมีขอบเขตจำกัด และต้องพึ่งพาความผันผวนของตลาดโลกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 17 มีนาคม 2569 ของประเทศกัมพูชาอยู่ที่ราว 52.78 บาท
เมียนมา
...
เมียนมาออกมาตรการบังคับรถยนต์ส่วนบุคคลสลับวันวิ่งตามเลขทะเบียน (วันคู่-วันคี่) เช่น รถที่เลขทะเบียนขึ้นต้นด้วยเลข 2A , 4A ฯลฯ ให้ออกมาวิ่งบนท้องถนนได้เฉพาะในวันคู่ ส่วนรถที่เลขทะเบียนขึ้นต้นด้วยเลข 1A , 3A ให้ออกมาวิ่งได้เฉพาะวันคี่
มาตรการดังกล่าวบังคับใช้กับรถยนต์ส่วนบุคคลที่ใช้น้ำมัน ทั้งรถยนต์นั่ง รถยนต์เพื่อการพาณิชย์ รถโดยสาร แต่ไม่บังคับใช้กับรถยนต์และจักรยานยนต์ไฟฟ้า รถโดยสารสาธารณะ รถแท็กซี่ รถขนส่งน้ำมัน รถขนส่งวัสดุก่อสร้าง รถบรรทุกสินค้าขนาดใหญ่ รถพยาบาล รถขนศพ และรถเก็บขยะ
ขณะเดียวกัน รัฐบาลยังกำชับห้ามเจ้าของธุรกิจหรือบุคคลทั่วไป ซื้อน้ำมันมากักตุนไว้เพื่อการเก็งกำไรอย่างเด็ดขาด โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 9 มีนาคม 2569 ของประเทศเมียนมาอยู่ที่ราว 42.98 บาท
ศรีลังกา
รัฐบาลศรีลังกาประกาศปรับลดวันทำงานเหลือ 4 วันต่อสัปดาห์ โดยให้ทุกวันพุธเป็นวันหยุดราชการอย่างเป็นทางการ เพื่อสำรองเชื้อเพลิงของประเทศ โดยมาตรการหยุดงานดังกล่าวจะครอบคลุมถึงโรงเรียนและมหาวิทยาลัยด้วย แต่จะไม่ส่งผลกระทบต่อหน่วยงานที่ให้บริการจำเป็น เช่น สาธารณสุข และงานตรวจคนเข้าเมือง
นอกจากนี้ รัฐยังใช้มาตรการปันส่วนเชื้อเพลิงผ่านระบบ “National Fuel Pass” กำหนดโควตาการซื้อน้ำมันสำหรับประชาชน โดยรถยนต์ส่วนบุคคลจำกัดที่ 15 ลิตร และรถจักรยานยนต์ 5 ลิตรต่อครั้ง ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากประชาชนบางส่วนที่มองว่าปริมาณดังกล่าวไม่เพียงพอต่อการใช้งานในชีวิตประจำวัน โดยราคาน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 10 มีนาคม 2569 ของประเทศศรีลังกาอยู่ที่ราว 31.47 บาท
ที่มา : reuters, vietnam, aljazeera, inquirer, businesstimes, pib.gov.in