เปิดเบื้องหลังดราม่า "วอชด็อก" และสารพัดเคสซุกเงินบริจาคสัตว์ เปิดกลอุบายตั้งแต่องค์กรการกุศลจนถึงมิจฉาชีพสายบุญ แก้ปัญหาเชิงโครงสร้างก่อน "ความสงสาร" กลายเป็นเครื่องมือหากิน
กลายเป็นประเด็นร้อนสะเทือนใจ "ทาสหมา-ทาสแมว" และสายบุญทั่วประเทศ เมื่อฉากหน้าของการช่วยเหลือสัตว์ผู้ยากไร้ กลับถูกตั้งคำถามถึงความโปร่งใสของเงินบริจาคนับล้านบาท จากกรณีดราม่าองค์กรช่วยเหลือสัตว์ชื่อดัง สู่การกะเทาะเปลือกวงการ "ธุรกิจการกุศล" ที่ขยายตัวเติบโตเคียงคู่กับกระแสโซเชียลมีเดีย
ทีมข่าวเฉพาะกิจ ไทยรัฐออนไลน์ สอบถามไปยัง ดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล เลขาธิการและผู้อำนวยการสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ มองว่า ในอดีตการทำมูลนิธิช่วยเหลือสัตว์อาจเกิดจากจิตศรัทธา แต่ในปัจจุบันหลายแห่งกลายเป็น "ธุรกิจการกุศล" เต็มรูปแบบ โดยมีกลอุบายยักย้ายถ่ายเทเงินดังนี้
จ้างออร์แกไนเซอร์ตีกิน-แบ่งเปอร์เซ็นต์ องค์กรขนาดใหญ่บางแห่งมีการจ้างบริษัทการตลาด ทำวิจัยพฤติกรรมผู้บริจาค นำความสงสารมาทำแคมเปญ โดยตกลงแบ่งส่วนแบ่งเงินบริจาคสูงถึง 30% ให้บริษัทออร์แกไนเซอร์ ส่วนที่เหลือค่อยนำมาเข้าองค์กร
สูตร 70/30 อ้างค่าบริหารจัดการ เงินบริจาคเข้ามา 100 บาท ถูกนำไปใช้เป็น "ค่าบริหารจัดการ" เช่น เงินเดือน เงินตำแหน่ง ค่าเคหสถาน ค่าเดินทาง สูงถึง 70% แต่ตกถึงท้องสัตว์หรือการช่วยเหลือจริงเพียง 30%
อ้างคดีฟ้องร้อง-ฟอกเงินผ่านกระบวนการกฎหมาย มีการระดมทุนอ้างว่านำเงินไปใช้ฟ้องร้องคดีทารุณกรรมสัตว์ ทั้งที่ในความจริง คดีทารุณกรรมสัตว์เป็น "คดีอาญาแผ่นดิน" ที่พนักงานสอบสวนและอัยการ ดำเนินการให้ฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่ายทางกฎหมาย
ซื้อของแพงเกินจริง โดยตั้งเรื่องจัดซื้ออาหารสัตว์ เวชภัณฑ์ หรืออุปกรณ์ดูแล ในราคาแพงกว่าท้องตลาด โดยจัดซื้อจากบริษัทของพวกพ้องตนเอง เพื่อเงินส่วนต่างกลับเข้ากระเป๋าตัวเอง
สร้างดราม่า เอาภาพสัตว์ตายมาขอเงิน อาศัยจังหวะเกิดวิกฤต เช่น น้ำท่วม ไฟไหม้ หรือเคสสัตว์ถูกทำร้าย มาสร้างกระแสดราม่าปักป้ายบัญชีบริจาค บางเคสสุนัขหรือแมวตายไปหลายปีแล้ว แต่ยังนำรูปมาลงวนขอรับบริจาคต่อเนื่อง
"เงินบริจาคบางส่วนถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์อย่างร้ายแรง ตั้งแต่เอาไปทำศัลยกรรม ซื้อสินค้าแบรนด์เนม ซื้อรถ ซื้อบ้าน ปลดหนี้สินส่วนตัว ตลอดจนการเคิรมผลงานคนอื่น เช่น อ้างว่าตนเป็นผู้ผลักดัน พ.ร.บ. ป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ทั้งที่ไม่เคยมีส่วนร่วม เพื่อสร้างโปรไฟล์ให้น่าเชื่อถือในการระดมทุน"
ช่องโหว่เชิงโครงสร้าง และปัญหาข้าราชการ
ดร.สาธิต มองปัจจัยสำคัญที่ทำให้แก๊งหากินกับสัตว์เติบโต คือ ช่องโหว่ทางกฎหมายและการตรวจสอบ
มูลนิธิผี-กรรมการกำมะลอ หลายมูลนิธิหรือเพจช่วยเหลือสัตว์ มีกรรมการเพียง 1–3 คน ไม่เคยจัดประชุมใหญ่ประจำปี ไม่เคยส่งงบการเงินให้กรมการปกครองตรวจสอบ แต่ยังคงเปิดรับเงินบริจาคนานนับปี
การใช้อิทธิพลข่มขู่เจ้าหน้าที่ กลุ่มมิจฉาชีพมักสร้างฐานแฟนคลับในโลกออนไลน์ เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐ เช่น กรมปศุสัตว์ เข้าไปตรวจสอบ ก็จะใช้พลังโซเชียลข่มขู่ รังแก หรือปลุกกระแสโจมตี จนข้าราชการเกิดความเกรงใจและยินยอมถอย เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหา
แนวทางแก้ไข หยุด "คนใจบุญ" กลายเป็น "เหยื่อมิจฉาชีพ"
การแก้ไขปัญหานี้ต้องทำควบคู่กันทั้ง ผู้บริจาค และ หน่วยงานรัฐดังนี้
1. สำหรับประชาชน ผู้บริจาค
เช็กประวัติก่อนโอน ตรวจสอบชื่อองค์กรว่าจดทะเบียนเป็นมูลนิธิหรือสมาคมถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ ใครเป็นกรรมการ มีประวัติการทำงานอย่างไร
ดูความสมเหตุสมผลของงบการเงิน องค์กรที่ดีต้องมีรายงานงบการเงินประจำปี แสดงความโปร่งใสว่าเงินไปถึงสัตว์กี่เปอร์เซ็นต์
บริจาคเป็นสิ่งของแทนเงินสด ในเคสวิกฤต เช่น น้ำท่วม ควรเปลี่ยนจากการโอนเงินสด เป็นการบริจาคอาหารสัตว์ เวชภัณฑ์ หรือสิ่งของจำเป็นโดยตรง เพื่อป้องกันการยักย้ายถ่ายเท
2. สำหรับภาครัฐ
ตรวจสอบเส้นทางการเงินอย่างเข้มงวด กระทรวงมหาดไทย, กรมสรรพากร และ ปปง. ต้องเข้ามาเอกซเรย์เส้นทางการเงินของมูลนิธิ/สมาคม/เพจช่วยเหลือสัตว์อย่างจริงจัง
บังคับใช้กฎหมายอย่างเท่าเทียม เจ้าหน้าที่รัฐต้องยึดมั่นในข้อกฎหมาย ไม่หวั่นเกรงต่อกระแสกดดันในโซเชียลมีเดีย หรือการอ้างบุคคลมีสี/ผู้มีอิทธิพล
ความเมตตาต่อสัตว์เป็นสิ่งที่ดีงาม แต่ "ความใจบุญที่ขาดสติและไร้การตรวจสอบ" กำลังกลายเป็นอาหารชิ้นโตให้มิจฉาชีพคราบนักบุญสูบเงินจากกระเป๋าประชาชน ถึงเวลาแล้วที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันสร้างมาตรฐานใหม่ ให้ทุกบาททุกสตางค์ส่งไปถึงชีวิตสัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยากอย่างแท้จริง