ตรวจดีเอ็นเอ “ปลากระป๋อง” ยันชัดหมอคางดำ ตบตาผู้บริโภค

เปิดผลตรวจดีเอ็นเอละเอียด “ปลากระป๋อง” เจ้าดัง ยันชัดปลาหมอคางดำ อัดกระป๋องราดซอสมะเขือเทศ ตบตาผู้บริโภค "มูลนิธิชีววิถี" ชี้อันตรายต่อคนซื้อ สังเกตยาก ปลาถูกแปรรูปมาจนดูไม่ออก

หลังเกิดกระแสโซเชียลเมื่อเดือน พ.ค. ที่ผ่านมา ซึ่งมีผู้ใช้โซเชียลรายหนึ่ง โพสต์ปลากระป๋องที่ซื้อมาจากร้านค้าใน จ.สมุทรสงคราม มีการระบุว่าปลากระป๋องที่ซื้อมาไม่ตรงกับฉลากสินค้า ซึ่งอ้างว่าเป็นปลาหมอคางดำ ต่อจากนั้นหน่วยงานรัฐ เช่น กรมประมง ได้ออกมาโต้แย้งว่าปลาดังกล่าวเป็นปลานิล แต่ยังไม่มีหน่วยงานรัฐไหนระบุได้อย่างชัดเจนว่าเป็น ปลาหมอคางดำ

ล่าสุดวันนี้ 14 ก.ค.69 นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ หรือ สส.กาย แถลงข่าว ได้ส่งตัวอย่างปลากระป๋องไปตรวจสอบดีเอ็นเอ ที่ศูนย์ความเป็นเลิศนานาชาติด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมอาหารทะเล คณะอุตสาหกรรมเกษตรมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พบผลตรวจจาก 8 ใน 9 ตรงกับดีเอ็นเอปลาหมอคางดำ

ทีมข่าวเฉพาะกิจ ไทยรัฐออนไลน์ สอบถามไปถึงกระบวนการตรวจดีเอ็นเอปลากระป๋อง ไปยัง นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ เลขาธิการมูลนิธิชีววิถี ผู้นำภาคประชาชนและนักวิชาการ ระบุว่า การตรวจโดยพุ่งเป้าไปที่ปลากระป๋องที่ อย.ยึดไว้ เมื่อเดือน พฤษภาคม ที่ผ่านมา

โดยส่งตัวอย่างปลากระป๋องไปตรวจสอบ ที่ห้องปฏิบัติการศูนย์ความเป็นเลิศ ม.สงขลานครินทร์ พบว่า ปลากระป๋องที่ผลิตในบริษัท ย่านสมุทรสาคร เป็นปลาหมอคางดำ

ส่วนปลากระป๋องที่ผลิตจากบริษัทใน จ.สมุทรสงคราม เป็นปลานิล ไม่ตรงกับฉลากข้างกระป๋องที่กรมประมง ขณะที่การแถลงข่าวเมื่อ 2 เดือนก่อน ซึ่งในการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่รัฐ ใช้เวลาตรวจสอบรวดเร็ว ต่างจากการตรวจสอบด้วยดีเอ็นเอที่ต้องใช้เวลานาน

เลขาธิการมูลนิธิชีววิถี ตั้งข้อสงสัยต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในฐานะนักวิชาการของหน่วยงานรัฐ ว่าต้องซื่อสัตย์ต่อวิชาชีพของตน ทั้งที่หน่วยงานรัฐต้องสร้างความเชื่อมั่นต่อประชาชน เนื่องจากปลากระป๋องส่วนที่ อย.ยึดนั้นประชาชนเข้าไม่ถึง ต้องสามารถตรวจสอบเพิ่มเติมได้ เพื่อให้ได้รู้สถานะชัดเจน ซึ่งผู้ประกอบการรับซื้อปลามาในราคาถูก แต่นำมาทำเป็นปลากระป๋องในราคาแพง ทั้งที่ฉลากข้างกระป๋องระบุวัตถุดิบไม่ตรงกับความเป็นจริง

เปิดกระบวนการตรวจหาดีเอ็นเอปลากระป๋อง

นายวิฑูรย์ เล่าถึงกระบวนการตรวจหาดีเอ็นเอปลากระป๋อง จนพบว่าเป็นปลาหมอคางดำว่า โดยเริ่มจากการนำปลากระป๋องล็อตที่ตรวจพบความผิดปกติไปตรวจ โดยเริ่มจากการล้างทำความสะอาดปลาในกระป๋อง จากนั้นตรวจชิ้นส่วนปลาโดยแบ่งเป็น 3 ส่วน เพื่อนำไปเพิ่มจำนวนดีเอ็นเอให้มากพอที่จะสามารถตรวจสอบได้

จากนั้นใช้สารที่ใช้ในการตรวจสอบ ตรวจสอบสายพันธุกรรม แล้วนำไปเทียบตัวอย่างมาตรฐานดีเอ็นเอของปลาหมอ ซึ่งมีอยู่ในข้อมูลสาธารณะ จนพบว่าตัวอย่างดีเอ็นเอปลากระป๋องที่ทำการตรวจสอบตรงกับปลาหมอคางดำ และปลานิล

จำแนกปลาหมอคางดำ ถูกปลอมแปลงมาทำเป็นปลากระป๋อง

นายวิฑูรย์ วิเคราะห์ว่า การที่ชาวบ้านจำแนกปลากระป๋องว่าเป็นปลาหมอคางดำหรือไม่ ค่อนข้างทำได้ยาก แต่ถ้าเป็นนักตกปลา หรือผู้คนในหน่วยงานที่ทำอยู่ในพื้นที่ที่ปลาหมอคางดำระบาด จะสามารถดูออกได้

ถ้ามองในมุมการบริโภค ปลาหมอคางดำอาจมีผลต่อผู้บริโภค ตัวอย่างเช่น ผู้ที่แพ้อาหาร หากวัตถุดิบภายในไม่ตรงกับฉลาก จะส่งผลกระทบให้ข้อมูลที่ประชาชนได้รับไม่เป็นข้อมูลจริง ก่อให้เกิดอันตรายได้ และปลาหมอคางดำสามารถแพร่พันธุ์ไปได้ทุกระบบนิเวศ หากจะนำมาเป็นอาหาร ผู้ประกอบการต้องสามารถให้ความมั่นใจได้ว่ามาจากระบบนิเวศที่ปลอดภัย แต่ปัจจุบันผู้ประกอบการปิดบังลูกค้าเกี่ยวกับส่วนประกอบที่นำมาใช้

ตอนนี้หน่วยงานรัฐทำให้ประชาชนไม่เชื่อมั่นต่อการตรวจสอบความปลอดภัย และที่มาของอาหาร ในแง่ความโปร่งใส อยากให้ประชาชนกดดันให้หน่วยงานรัฐสามารถทำงานได้อย่างอิสระและเป็นกลางมากขึ้น

อย. ยืนยันผลตรวจพิสูจน์สายพันธุ์ปลา จากผู้เชี่ยวชาญด้านสายพันธุ์ปลา กรมประมง

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เปิดเผยความคืบหน้ากรณีการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ปลากระป๋อง ภายหลังได้รับข้อร้องเรียนจากประชาชน โดย อย. ร่วมกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) สมุทรสาคร เข้าตรวจสอบสถานที่ผลิตและเก็บตัวอย่างผลิตภัณฑ์ส่งตรวจพิสูจน์ชนิดพันธุ์ปลา ณ กรมประมงซึ่งเป็นหน่วยงานผู้เชี่ยวชาญด้านการตรวจพิสูจน์สายพันธุ์ปลา ผลการตรวจยืนยันพบว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ชนิดปลาไม่ตรงตามที่ได้รับอนุญาตจาก อย.

ขณะนี้ส่งดำเนินคดีตามกฎหมายแล้วเภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา เปิดเผยว่า จากการเก็บตัวอย่างปลากระป๋องที่พบ ณ สถานที่ผลิต จำนวน 3 รายการ ผลการตรวจพิสูจน์สายพันธุ์ปลาจากกองตรวจสอบคุณภาพสินค้าประมง กรมประมง พบว่ารายการที่ 1 เป็นปลากระป๋อง วันที่ผลิต24042026 วันหมดอายุ 24042029 ตรวจพบว่าเป็น ปลานิลรายการที่ 2 เป็นปลากระป๋อง วันที่ผลิต27042026 วันหมดอายุ 27042029 ตรวจพบว่าเป็น ปลานิลรายการที่ 3 เป็นปลากระป๋องฉลากแสดงว่าเป็นปลาแมคเคอเรลในซอสมะเขือเทศ (ยี่ห้อ โบนัส)วันที่ผลิต 20012026 วันหมดอายุ 20012029ตรวจพบว่าเป็น ปลาซาร์ดีน

เลขาธิการฯ อย. กล่าวต่อไปว่า ผลการตรวจพิสูจน์ดังกล่าวยืนยันว่า ผลิตภัณฑ์ทั้ง 3 รายการใช้ชนิดปลาไม่ตรงตามที่ยื่นจดทะเบียนไว้กับ อย. ซึ่งเข้าข่ายเป็นการผลิตอาหารปลอมตามพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 ขณะนี้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาครได้ร้องทุกข์กล่าวโทษกับพนักงานสอบสวน สถานีตำรวจภูธรบางโทรัด เพื่อดำเนินคดีกับบริษัท ศรีรุ้งงาม ฟู้ดส์ จำกัด จังหวัดสมุทรสาคร ในข้อหาดังนี้1) ผลิตอาหารปลอม มีโทษจำคุก 6 เดือนถึง 10 ปี และปรับตั้งแต่ 5,000 ถึง 100,000 บาท2) แสดงฉลากไม่ถูกต้อง มีโทษปรับไม่เกิน 30,000 บาท3) สถานที่ผลิตอาหารไม่ผ่านเกณฑ์สุขลักษณะที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท

เลขาธิการฯ อย. กล่าวในตอนท้ายว่า อย. ขอย้ำว่า การแสดงรายละเอียดผลิตภัณฑ์บนฉลากอาหารจะต้องตรงกับผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาต เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคให้ได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง และสร้างความเป็นธรรมแก่ผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ทั้งนี้ อย. จะติดตามและดำเนินการตามกฎหมายกับผู้กระทำความผิดอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในมาตรฐานและความโปร่งใสของผลิตภัณฑ์อาหารที่จำหน่ายในประเทศไทย