ป.ป.ช. เตรียมใช้เครื่องมือตรวจสอบความโปร่งใสใหม่ ย้อนเหตุตึก สตง.ถล่ม

ป.ป.ช. เตรียมใช้เครื่องมือตรวจสอบความโปร่งใสใหม่ เหตุตึก สตง.ถล่ม ช่วยเพิ่มการตรวจสอบรอบด้าน หวังหาผู้มีอำนาจต้นตอที่แท้จริง

วันนี้ (23 มี.ค.) ที่สำนักงาน ป.ป.ช. มีการแถลงข่าวเรื่อง เดินหน้าพัฒนาเครื่องมือประเมิน ITA และ PIT เสริมความโปร่งใสภาครัฐ เปิดโอกาสประชาชนมีส่วนร่วมประเมิน ศาสตราจารย์พิเศษ วิชา มหาคุณ ประธานคณะกรรมการตรวจสอบผลการประเมินคุณธรรม และความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment : ITA) ของสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) แถลงข่าวความคืบหน้าการตรวจสอบและการทดสอบเครื่องมือประเมิน ITA โดยดำเนินการร่วมกับ ดร.วสันต์ ภัทรอธิคม ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เพื่อยกระดับระบบการประเมิน ให้มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับบริบทการบริหารราชการยุคดิจิทัล

โดยเครื่องมือดังกล่าว จะใช้ในการตรวจสอบหน่วยงานภาครัฐ ถึงความสุจริตเพื่อลดการคอร์รัปชันภายในหน่วยงานรัฐ โดยเครื่องมือดังกล่าวเตรียมประเดิมทดลองใช้ตรวจสอบใน 20 หน่วยงาน ซึ่งหนึ่งในหน่วยงานที่จะประเดิม มีรายชื่อของ สตง. สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน

เมื่อผู้สื่อข่าวสอบถามว่า การใช้เครื่องมือตรวจสอบใหม่ กับหน่วยงานอย่าง สตง. จะมีการตรวจสอบย้อนหลังไปถึงกรณีตึก สตง.ถล่ม จากเหตุแผ่นดินไหวเมื่อ 28 มี.ค.68 ที่จะครบรอบ 1 ปี ในอาทิตย์นี้หรือไม่ ศาสตราจารย์พิเศษ วิชา มหาคุณ ประธานคณะกรรมการตรวจสอบผลการประเมินคุณธรรม และความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ กล่าวว่า กรณี ตึก สตง. ถล่ม แม้เป็นเหตุย้อนหลัง แต่ต้องมีการสอบถามไปยังหน่วยงาน สตง. เหตุที่ตรวจสอบไปแล้วว่ามีคนโน้นคนนี้ผิด แต่คนที่จะต้องรับผิดชอบตรงกับหลักการจริงหรือไม่ แล้วเป็นสิ่งที่ทดแทนคะแนนที่เสียไป เช่นกรณีที่จับใครไม่ได้เลยทั้งที่ประชาชนเกิดความสงสัย ก็จะต้องมีการตรวจสอบให้ชัดเจนเพิ่มขึ้น และอาจจะต้องมีการแยกคำถามที่ชัดเจนว่าเขาเองมีส่วนทำให้เกิดความสงสัย ทั้งที่ปีก่อนได้คะแนนจริยธรรมดีเลิศ แต่ทำไมตึกถึงเกิดการถล่มได้

ที่ผ่านมาตรวจสอบ ส่วนใหญ่เรามักจะตรวจสอบในด้านธุรการ ไม่ได้ตรวจสอบถึงผู้มีอำนาจที่สั่งการในการปฏิบัติ ซึ่งเครื่องมือใหม่นี้ จะมีการตรวจสอบเครื่องมือในการใช้อำนาจของผู้บริหารด้วย

ตัวแทนของสำนักงาน ป.ป.ช. กล่าวว่า การใช้เครื่องมือใหม่นี้ จะเริ่มทดสอบใน 20 องค์กรของภาครัฐ ซึ่งในการตรวจสอบรอบนี้จะมีคำถามเพิ่มเติม สำหรับ สตง.ว่า มีการเพิ่มการถามคนในองค์กร สตง. ว่าองค์กรของคุณมีการทุจริตหรือไม่

และมีการถามบุคคลที่ติดต่อกับหน่วยงาน รวมถึงประชาชนและคู่สัญญาในการสร้างตึก ขณะเดียวกันในการตรวจสอบเอกสารที่ผ่านมาอาจไม่ได้เน้นเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง สิ่งนี้จะเป็นคำถามที่เพิ่มเติมจากการตรวจสอบเดิมที่เคยมีมา โดยการตรวจสอบว่ามีกระบวนการเริ่มอย่างไรตั้งแต่เริ่มแผนงานในการเซ็นสัญญาทำทีโออาร์ ขณะเดียวกันก็มีการรับเสียงร้องเรียนจากประชาชน ซึ่งจะบอกเบาะแสทั้งในเรื่องของรูปภาพและประเด็นที่สามารถนำไปต่อยอดในด้านข้อมูลเพื่อการตรวจสอบได้

การพัฒนาเครื่องมือการตรวจสอบการทุจริต

ทั้งนี้ การยกระดับการพัฒนาการประเมิน ITA ในครั้งนี้ได้นำเทคโนโลยีดิจิทัลและแอปพลิเคชัน Traffy Fondue มาประยุกต์ใช้เป็นเครื่องมือสนับสนุนการประเมินในมิติต่าง ๆ ของ ITAประกอบด้วย 1) การประเมิน IIT (Internal Integrity and Transparency Assessment) โดยบุคลากรภายในหน่วยงาน 2) การประเมิน EIT (External Integrity and Transparency Assessment) โดยผู้ใช้บริการหน่วยงาน และ 3) OIT (Open Data Integrity and Transparency Assessment) การเปิดเผยข้อมูลในกระบวนการทำงานตลอดจนกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและผลการดำเนินการ เพื่อส่งเสริมการมีประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และความน่าเชื่อถือของกระบวนการประเมิน

ยังได้มีการพัฒนาแนวคิดการประเมินเพิ่มเติม ในรูปแบบ PIT (Public Integrity Transparency Assessment) ซึ่งเป็นการประเมินภาพลักษณ์ของหน่วยงาน โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนร่วมประเมินความพึงพอใจ และความคาดหวังที่มีต่อหน่วยงานสำคัญระดับประเทศ การประเมิน ITA และ PIT ถือเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมมาตรฐานธรรมาภิบาลของหน่วยงานภาครัฐ ช่วยยกระดับความโปร่งใส ตรวจสอบได้ ลดความเสี่ยงต่อการทุจริต และสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนต่อระบบการบริหารราชการแผ่นดิน

ทั้งนี้ คณะกรรมการ ป.ป.ช. ได้แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบผลการประเมิน ITA โดยมีศาสตราจารย์พิเศษ วิชา มหาคุณ เป็นประธาน เพื่อทำหน้าที่ตรวจสอบ ทบทวน และพัฒนาระบบการประเมิน รวมถึงปรับปรุงเครื่องมือและกระบวนการประเมินให้มีความถูกต้อง โปร่งใส และมีมาตรฐานสากลมากยิ่งขึ้น พร้อมกันนี้ ยังได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการตรวจสอบในหลายมิติรวม 6 คณะ ครอบคลุมการตรวจสอบหน่วยงานภาครัฐ องค์กรอิสระ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตลอดจนการพัฒนาระบบกระบวนการประเมิน เครื่องมือทางเทคโนโลยี และการสื่อสารสร้างความเข้าใจแก่ทุกภาคส่วน คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการได้ศึกษาองค์ความรู้ งานวิจัย และแนวปฏิบัติทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมทั้งรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้เสียและภาคประชาชนเพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์และพัฒนาระบบการประเมินให้มีความทันสมัยและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

การทดสอบเครื่องมือการประเมินในระยะนี้คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในเดือนเมษายน 2569 ก่อนนำผลการทดสอบเสนอคณะกรรมการ ป.ป.ช. เพื่อพิจารณาและกำหนดแนวทางดำเนินการในระยะต่อไป การพัฒนาเครื่องมือประเมิน ITA และ PIT ในครั้งนี้ นับเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับความโปร่งใสของภาครัฐไทย เสริมสร้างวัฒนธรรมสุจริต และสนับสนุนการป้องกันและปราบปรามการทุจริตของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม