ฌาปนกิจสงเคราะห์ ล่มสลาย เจาะปัญหาสังคมไทย ต้นเหตุคนตายไม่ได้เงิน

เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ คือระบบการออมเงินในรูปแบบ "สวัสดิการชุมชน" ที่มีแนวคิดพื้นฐานมาจากความเอื้ออาทรและการช่วยเหลือกันในยามเสียชีวิต เพื่อให้ครอบครัวของผู้เสียชีวิตมีเงินทุนในการจัดงานศพและไม่เป็นภาระแก่ลูกหลาน

แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เรามักได้ยินข่าวการล่มสลายของกองทุนเหล่านี้ในหลายพื้นที่ นี่คือสรุปเจาะลึกถึงสาเหตุและปัญหาที่เกิดขึ้น

🏗️ กลไกของเงินฌาปนกิจ: ช่วยกันจ่ายเมื่อมีคนตาย

หลักการง่ายๆ คือ เมื่อสมาชิกในกลุ่มเสียชีวิต สมาชิกที่เหลือจะช่วยกันจ่ายเงินคนละเล็กน้อย (เช่น รายละ 10-50 บาท)รวบรวมเป็นเงินก้อนใหญ่ให้ทายาท

• วัตถุประสงค์หลัก: สร้างหลักประกันรายได้แบบถ้วนหน้า โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุหรือผู้มีรายได้น้อยที่เข้าไม่ถึงระบบประกันชีวิตภาคเอกชน

🚩 ทำไมหลายพื้นที่ถึงเลิก? เจาะปมปัญหา "กองทุนล้ม"

สาเหตุที่กองทุนฌาปนกิจหลายแห่งไปต่อไม่ไหว ไม่ใช่แค่เรื่องเงินหาย แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง ดังนี้ครับ:

1. สังคมสูงวัย (Aging Society)

นี่คือปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ เมื่อสมาชิกส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ อัตราการเสียชีวิตจึงสูงขึ้นตามธรรมชาติ ทำให้สมาชิกที่เหลือต้อง "ส่งเงินถี่ขึ้น" จากเดิมจ่ายเดือนละครั้ง กลายเป็นสัปดาห์ละหลายครั้ง จนสมาชิกแบกรับภาระไม่ไหวและขอถอนตัว

2. ขาด "คนรุ่นใหม่" มาเติมเต็ม

กองทุนจะอยู่ได้ต้องมีคนสมัครใหม่เสมอ แต่คนรุ่นใหม่มักมองว่าการส่งเงินฌาปนกิจไม่คุ้มค่า หรือเลือกทำประกันชีวิตที่มั่นคงกว่า เมื่อไม่มีสมาชิกใหม่มาแชร์ค่าใช้จ่าย ภาระทั้งหมดจึงตกอยู่ที่คนเก่า จนเงินที่เรียกเก็บได้ลดน้อยลงเรื่อยๆ

3. การบริหารจัดการที่ขาดอาชีพ

หลายกองทุนบริหารโดยคณะกรรมการหมู่บ้านที่ขาดความรู้ด้านการเงินหรือคณิตศาสตร์ประกันภัย:

• การทุจริต: มีการยักยอกเงินกองทุนไปใช้ส่วนตัวหรือนำไปลงทุนผิดประเภท

• ระบบบัญชีไม่โปร่งใส: สมาชิกตรวจสอบไม่ได้ว่าเงินที่ส่งไปถูกใช้ไปกับอะไรบ้าง

4. กฎหมายและกฎระเบียบที่ไม่เอื้อ

บางกองทุนไม่ได้จดทะเบียนตาม พ.ร.บ. ฌาปนกิจสงเคราะห์ ทำให้ขาดการกำกับดูแลจากภาครัฐ เมื่อเกิดปัญหาการเบี้ยวจ่ายเงิน สมาชิกจึงฟ้องร้องดำเนินคดีได้ยากและใช้เวลานาน

📊 สรุปวงจรปัญหา: จากความหวังสู่ภาระ

💡 บทเรียนสำคัญ

การเลิกกองทุนฌาปนกิจในหลายพื้นที่สะท้อนว่า "ความใจบุญอย่างเดียวไม่พอ" การบริหารสวัสดิการชุมชนในยุคปัจจุบันจำเป็นต้องมีระบบบัญชีที่ตรวจสอบได้ มีการคำนวณความเสี่ยงที่แม่นยำ และต้องได้รับการรับรองทางกฎหมาย เพื่อป้องกันไม่ให้เงินก้อนสุดท้ายของชีวิตต้องสูญเปล่าครับ

ข้อควรรู้: หากคุณจะสมัครกองทุนฌาปนกิจ ควรตรวจสอบว่ากองทุนนั้นจดทะเบียนกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) หรือไม่ เพื่อความมั่นใจในระดับหนึ่ง