สรุปปมปลด “หมอสุภัทร” จัดซื้อ ATK ผิดระเบียบราชการ หรือพิษการเมือง?

สรุปปม “หมอสุภัทร” จัดซื้อ ATK ผิดระเบียบจริง หรือพิษการเมือง? หลังล่าสุด สธ.ยืนมติปลดออกจากราชการ ด้านพรรคประชาชน ยันยังมีสถานะผู้สมัคร สส. หากปลดไม่ชอบธรรม ดำเนินการทางกฎหมายทุกช่องทาง  

กลายเป็นคดีที่สังคมให้ความสนใจในช่วงโค้งสุดท้ายก่อนเลือกตั้ง 2569 หลังเมื่อวันที่ 22 ม.ค.2569  ที่ประชุมคณะอนุกรรมการข้าราชการพลเรือน (อ.ก.พ.) กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) มีมติ 4:3 ปลด นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ อดีตประธานชมรมแพทย์ชนบท และอดีตผู้อำนวยการโรงพยาบาลสะบ้าย้อย จ.สงขลา ออกจากราชการ กรณีจัดซื้อชุดตรวจ ATK ตรวจโควิด-19 ผิดระเบียบ ซึ่งในขณะนี้ นพ.สุภัทร ได้ลาออกจากราชการ เพื่อมาลงสมัครรับเลือกตั้ง สส.สงขลา เขต 2 ในนามพรรคประชาชน

มติครั้งนี้นำมาสู่การตั้งคำถาม ทั้งจากตัว นพ.สุภัทร พรรคประชาชน และประชาชนหลายภาคส่วน ว่าเกี่ยวข้องกับ “การเมือง” หรือไม่? เพราะการปลด นพ.สุภัทรออกจากราชการ จะส่งผลทำให้เข้าข่ายขาดคุณสมบัติลงสมัคร สส.ตามรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 98 ว่าด้วยคุณสมบัติต้องห้ามเคยถูกสั่งพ้นราชการ  

ลำดับเรื่องราวของ "หมอสุภัทร" จาก ฮีโร่แพทย์ชนบทบุกกรุง สู่การมีมติถูกปลดจากราชการ เป็นอย่างไร ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ ไล่เรียง

ไทม์ไลน์จาก "แพทย์ชนบทบุกกรุง" สู่ "ปลดออกจากราชการ" 

• ก.ค.-ส.ค. 2564 : แพทย์ชนบทบุกกรุง ตรวจโควิด-19

ในช่วงการระบาดโควิด-19 เมื่อกรกฎาคม พ.ศ.2564 นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ประธานชมรมแพทย์ชนบท และ ผอ.โรงพยาบาลจะนะ ข.สงขลา ในขณะนั้น ได้นำทีมแพทย์ชนบททำโครงการ “แพทย์ชนบทบุกกรุง” ประสานบุคลากรสาธารณสุขแต่ละจังหวัดเข้ามาที่กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีการระบาดของโควิด-19 อย่างรุนแรง พร้อมจัดซื้อ ATK เพื่อนำมาตรวจคัดกรองโรคในพื้นที่ชุมชนแออัด 

นพ.สุภัทร เปิดเผยว่า โครงการแพทย์ชนบทบุกกรุงเกิดขึ้น 3 ครั้ง ตนได้ลงนามจัดซื้อ ATK (ในนาม รพ.จะนะ) ไป 5 ครั้ง ตรวจคัดกรองผู้ป่วยรวม 192,905 คน พบผู้ติดเชื้อและได้จ่ายยาไปมากถึง 22,451 คน ดังนี้

ครั้งที่ 1 : วันที่ 14-16 ก.ค. 2564 จัดซื้อ ATK วงเงินไม่เกิน 2 ล้านบาท ราคา 230 บาท/ชิ้น ซื้อได้ 8,695 ชิ้น นำมาปันใช้ 6 โรงพยาบาลที่ร่วมปฏิบัติการ และเมื่อไม่พอก็มีอีก 2 โรงพยาบาลจัดซื้อเพิ่มให้เพียงพอ รวม 3 วันตรวจคัดกรองได้ 19,871 ราย

ครั้งที่ 2 : วันที่ 21-23 ก.ค. 2564 รพ.จะนะจัดซื้อในวงเงินไม่เกิน 2 ล้านบาท ราคา 230 บาท/ชิ้น ได้ ATK 8,695 ชิ้น คัดกรองได้ 31,518 ราย มี 16 โรงพยาบาลที่ร่วมปฏิบัติการในครั้งนี้ มีโรงพยาบาลที่ร่วมจัดซื้อ ATK 4 แห่ง

ครั้งที่ 3 : วันที่ 4-10 ส.ค.2564 นพ.เกียรติภูมิ วงศ์รจิต ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ลงนามเชิญด้วยตนเอง จึงมีทีมร่วมมากถึง 41 ทีม รพ.จะนะ และหลาย รพ.ชุมชนที่เข้าร่วมได้จัดซื้อ ATK มาใช้ในวงเงินแห่งละ 2 ล้านบาท แต่ผู้มารับบริการมากจน ATK ไม่พอ 

รพ.จะนะ ต้องจัดซื้อครั้งที่ 2 ในวันที่ 7 ส.ค. และซื้อเพิ่มครั้งที่ 3 ในวันที่ 9 ส.ค. รวม 3 ครั้งจัดซื้อ 25,464 ชิ้น โดยใช้ ATK ตรวจไปทั้งสิ้น 141,516 ราย 

• ก.ย.2565 - พ.ค. 2566 : “หมอสุภัทร” ถูกย้าย-ตั้งกรรมการสอบ 

วันที่ 1 ก.ย. 2565 นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อพรรคภูมิใจไทย ได้ยื่น กมธ.สาธารณสุข สอบ นพ.สุภัทร ในฐานะเจ้าของเพจ “แพทย์ชนบท” กรณีโพสต์กล่าวหาว่าการโยกย้ายตำแหน่งใน สธ.ถูกแทรกแซง ผิดหลักธรรมาภิบาล ออกนโยบายมอมเมาเยาวชน ไร้การควบคุม โดยชี้ว่าโพสต์ไม่เป็นความจริงและดูหมิ่นผู้บังคับบัญชา หมิ่นประมาทพรรคที่ออกนโยบายกัญชา พร้อมโต้ว่าการทำงานของแพทย์ชนบทในช่วงโควิด-19 ก็ไม่เป็นไปตามระเบียบ

ต่อมาในวันที่ 25 ม.ค. 2566 มีคำสั่งกระทรวงฯ หมายเลข 125/2566 โยกย้ายข้าราชการ โดยมีชื่อของ นพ.สุภัทร ถูกย้ายจาก รพ.จะนะ ไปยัง รพ.สะบ้าย้อย ซึ่งมีทั้งฝ่ายที่มองว่าเป็นการหมุนเวียนการทำงานตามปกติ แต่ก็มีฝ่ายที่มองว่าเป็นผลพวงจากการเมืองหรือไม่ 

ซึ่ง นพ.สุภัทร ได้ออกมาระบุว่ายินดีไปทำหน้าที่ แต่ยืนยันว่าการโยกย้ายครั้งนี้ไม่เป็นธรรมอย่างแน่นอน และมองว่า การที่ตนถูกตั้งกรรมการสอบเรื่องนี้แม้ผ่านมากว่า 2 ปี เพราะตนออกมาคัดค้านนโยบายกัญชาเสรี และวิจารณ์การทำงานของกระทรวงสาธารณสุข 

จากนั้นในวันที่ 13-17 ก.พ.2566 กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) โดยกลุ่มตรวจสอบภายในได้เข้าตรวจสอบที่ รพ.จะนะ โดยระบุว่าเป็นการตรวจสอบทั่วไป และรายงานผลต่อปลัด สธ.ในเวลานั้น

จนกระทั่ง 17 พ.ค.2566 สธ.ได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนทางวินัยอย่างร้ายแรง นพ.สุภัทร กรณีจัดซื้อและอนุมัติชุดตรวจ ATK 5 ครั้ง วงเงินไม่เกิน 2 ล้านบาท อยู่ในลักษณะแบ่งซื้อแบ่งจ้าง ซึ่งถือเป็นการฝ่าฝืนระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 ปฏิบัติราชการเพื่อเอื้อประโยชน์แก่เอกชน ทำให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการอย่างร้ายแรง

• ส.ค.-ธ.ค.2568 : เสนอ “ปลด” นพ.สุภัทร

16 ส.ค.2568 นพ.สุภัทร ได้โพสต์แจ้งข่าวว่าตนกำลังจะถูกให้ออกจากราชการ หลังถูกตั้งข้อกล่าวหาว่ากระทำผิดวินัยอย่างร้ายแรงจากการจัดปฏิบัติการแพทย์ชนบทบุกกรุง พร้อมโพสต์เอกสารชี้แจงข้อกล่าวหา ว่า ATK ที่จัดซื้อเป็น Medical Grade มีมาตรฐานที่ WHO รับรอง ยันไม่ได้เอื้อเอกชน ต่อรองซื้อมาได้ในราคาชิ้นละ 230 บาท ต่ำกว่าราคาท้องตลาดในขณะนั้นที่ขายอยู่ที่ 350 บาท และอัตราการจ่ายชดเชยของ สปสช. อยู่ที่ครั้งละ 450 บาท

พร้อมยืนยันว่าไม่ใช่การแบ่งซื้อ แต่เป็นการจัดซื้อตามสถานการณ์หน้างานที่ฉุกเฉิน ไม่รู้ว่า ATK ที่ประมาณไปจะพอหรือไม่ เพราะมี รพ.อื่นร่วมจัดซื้อด้วย และก็ไม่อาจรู้ได้ว่าจะมีคนเข้ารับบริการเท่าไหร่เพราะไม่ได้จำกัดจำนวน และการจัดซื้อก็ดำเนินการตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 56 (2) (ง) และหนังสือ ว.115 ที่อนุญาตให้ซื้อวิธีเฉพาะเจาะจงในภาวะวิกฤตได้

อย่างไรก็ดีในวันที่ 23 ก.ย.2568 คณะกรรมการสอบสวนฯ เสนอรายงานและความเห็นต่อ สธ.เห็นชอบให้ปลดออก เข้าสู่คณะกรรมการกลั่นกรอง ก่อนเข้า อ.ก.พ.ในวันที่ 4 ธ.ค.2568

ขณะที่ นพ.สุภัทร ได้ยื่นใบลาออกจากตำแหน่ง ผอ.โรงพยาบาลสะบ้าย้อย ในวันที่ 16 ธ.ค. และลงสมัครรับเลือกตั้ง สส.สงขลา เขต 2 ในนามพรรคประชาชน

• ม.ค.2569 : มติปลด นพ.สุภัทร ถกเดือดเอี่ยวการเมืองหรือไม่

22 ม.ค.2569 ในการประชุม อ.ก.พ.มีมติ 4:3 ปลด นพ.สุภัทร ออกจากราชการ โดย 4 เสียงที่ให้ปลดคือ นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข, ปลัด สธ., อธิบดีกรมอนามัย และอธิบดีกรมสุขภาพจิต ขณะที่ 3 เสียงไม่ปลด คือผู้ทรงคุณวุฒิคนนอก อย่างไรก็ดีกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิจาก ก.พ.ได้ขอนำเรื่องนี้ไปพิจารณาอีกครั้งในคณะกรรมการ ก.พ.ใหญ่ ทำให้ยังไม่สามารถมีข้อสรุปได้

จากกรณีนี้ทำให้ นพ.สุภัทร พรรคประชาชนและกลุ่มประชาชนผู้สนับสนุน ได้ออกมาตั้งคำถามว่า มติครั้งนี้มีเป้าหมายทางการเมืองเพื่อให้ขาดคุณสมบัติหรือไม่ ขณะที่รมว.สธ. ยืนยัน ดำเนินการไปตามขั้นตอน ไม่ใบสั่ง ซึ่งตนไม่ทราบด้วยซ้ำว่า นพ.สุภัทร ลงสมัคร สส.

อย่างไรก็ดีการชี้แจงของ รมว.สธ.ไม่ได้ทำให้ดีกรีความเดือดของประเด็นนี้ลดลง จนล่าสุดวันนี้ (28 ม.ค.)  สธ.แถลงชี้แจงกรณีนี้อีกครั้ง ยืนยันว่าทั้งหมดเป็นไปตามระเบียบ ขั้นตอน และกฎหมายของทางราชการ ซึ่งในอดีตเคยมีหลายกรณีที่ข้าราชการกระทำความผิดในลักษณะแบ่งซื้อพัสดุ และถูกลงโทษถึงขั้นปลดออกหรือไล่ออกมาแล้ว

นายเกตุแก้ว แก้วใส ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานวินัยและระบบคุณธรรม สำนักงานปลัด สธ.ระบุว่า ความเหมาะสมของโทษขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานและการนำมาชั่งน้ำหนักของคณะกรรมการสอบสวน ซึ่งในกรณี นพ.สุภัทร เป็นโทษที่เหมาะสมแล้ว

ส่วนกรณีที่ หมอสุภัทร ระบุว่า มติของ อ.ก.พ. อาจเข้าข่ายเป็นโมฆะ เนื่องจากต้องรอการพิจารณาจากที่ประชุมคณะกรรมการ ก.พ. ชุดใหญ่นั้น นายเกตุแก้ว ชี้แจงว่าตามกฎหมายไม่จำเป็นต้องรอ ก.พ. ชุดใหญ่ เพียงแต่กระทรวงต้องรายงานคำสั่งให้ ก.พ. ชุดใหญ่ทราบเท่านั้น หากในอนาคต ก.พ. ชุดใหญ่มีมติอย่างไร กระทรวงก็ต้องดำเนินการตามนั้น

ขณะที่ นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า มติของ อ.ก.พ.สธ. เนื้อหายังไม่สามารถเปิดเผยสู่สาธารณะได้ โดยจะให้รองปลัดกระทรวงฝ่ายกฎหมายเป็นผู้ลงนาม ซึ่งต้องดำเนินการให้เร็วที่สุด ส่งคณะกรรมการ ก.พ.ภายใน 15 วัน หาก อ.ก.พ.ลงนามแล้ว จะแจ้งให้เจ้าตัวรับทราบ  

ขณะที่ทาง พรรคประชาชน ได้ออกโรงตอบโต้ สธ.ยืนยันว่า นพ.สุภัทร ยังมีสถานะเป็นผู้สมัคร สส.ของพรรคโดยชอบด้วยกฎหมายทุกประการ เพราะขณะนี้ปลัด สธ.ยังไม่ลงนามในคำสั่งปลด และต่อให้ปลัดลงนามหลังจากนี้ นพ.สุภัทร ก็ยังเป็นผู้สมัคร สส.อยู่ ตราบเท่าที่ศาลฎีกายังไม่มีคำสั่ง

พรรคประชาชน ยังแนะให้มีการสอบสวนเพิ่มเติมว่าการจัดซื้อ ATK ของ นพ.สุภัทร ทำให้ราชการเสียหายอย่างไรและ บ.ผู้ขายได้ประโยชน์จากราชการอย่างไร รวมถึงในการสอบสวนได้เทียบเคียงข้อมูลจัดซื้อของหน่วยงานอื่นหรือไม่ ทั้งนี้หากปลัด สธ.ลงนามปลด นพ.สุภัทร โดยไม่ชอบธรรม ทางพรรคประชาชนจะดำเนินการทางกฎหมายทุกช่องทาง

หลากข้อถกเถียงปมจัดซื้อ ATK

วันที่ 27 ม.ค.2569 นพ.เอกภพ เพียรพิเศษ ผู้สมัคร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย อดีตสังกัดพรรคอนาคตใหม่ และอดีต กมธ.สาธารณสุข ออกมายืนยันว่า มติ อ.ก.พ.เป็นกระบวนการปกติ ไม่ใช่การกลั่นแกล้งทางการเมือง

นพ.เอกภพ ยกข้อมูลว่า ในปี 2564 รัฐบาลได้อนุมัติงบราว 1,000 ล้านบาท ให้ สปสช.จัดซื้อ ATK จำนวน 8.5 ล้านชุด โดยใช้โรงพยาบาลราชวิถีจัดซื้อแทน เนื่องจาก สปสช.ไม่มีอำนาจโดยตรง และก่อนเปิดซองประกวดราคา คณะทำงานฯ ที่มีอดีตประธานชมรมแพทย์ชนบท 2 รายเป็นกรรมการ ได้กำหนดเงื่อนไขให้เฉพาะชุดตรวจที่ผ่านการรับรองจาก WHO เท่านั้น ทั้งที่ไม่ได้สะท้อนคุณภาพที่เหนือกว่ามาตรฐาน อย. ทำให้เหลือตัวเลือกน้อย ส่อเอื้อประโยชน์ให้เอกชนบางรายที่มีสินค้าพร้อมส่ง

นพ.เอกภพ กล่าวอีกว่า ต่อมาองค์การเภสัชกรรมไม่เห็นด้วยกับการจัดซื้อแบบพิเศษ และตัดเงื่อนไข WHO ออก ส่งผลให้มีผู้ผ่านเกณฑ์มากขึ้น สามารถจัดซื้อได้ในราคา 70 บาท/ชุด ต่ำกว่าราคากลาง 120 บาท และต่ำกว่าราคาตลาดที่ขณะนั้นอยู่ราว 200–300 บาท

หลังจากนั้น รพ.จะนะกลับจัดซื้อ ATK ในราคาประมาณ 250 บาทต่อชุด ทั้งที่รัฐบาลเพิ่งจัดซื้อในราคาต่ำกว่า บิดเบือนข้อมูลให้สังคมเข้าใจผิดว่า ซื้อได้ถูกกว่ารัฐบาลที่ตอนนั้นซื้อ 300-400 บาท ซึ่งความจริงแล้วเป็นราคาที่ สปสช. จ่ายค่าบริการการตรวจ ATK กลับคืนไปให้โรงพยาบาล

นพ.เอกภพ ยังชี้ถึงความผิดปกติในการทำสัญญาจัดซื้อของ นพ.สุภัทรในฐานะ ผอ.รพ.จะนะ ว่าทำสัญญาในวงเงินไม่เกิน 1.99 ล้านบาท เพื่อให้ไม่เกินเพดาน 2 ล้านบาท อาจเข้าข่ายเลี่ยงเพดานอำนาจจัดซื้อ การทำสัญญาก่อนประกาศจัดซื้อและในวันจัดซื้อในบางกรณี ซึ่งดูผิดปกติ

อย่างไรก็ดี ชมรมแพทย์ชนบท ได้ออกมาตอบโต้ นพ.เอกภพ ชี้แจงว่า ATK ที่ใช้ในแพทย์ชนบทบุกกรุง คือยี่ห้อ Standard Q เป็น Medical Grade แม่นยำสูง ต่างจาก ATK สัญชาติจีน ที่ สปสช.จัดซื้อ ซึ่งเป็นแบบ Home Use ใช้ในครัวเรือน และต่อมายังพบปัญหาความคลาดเคลื่อนสูง จนเกิดกรณีตรวจประชาชน 1,000 ราย ระบุติดเชื้อ 187 ราย แต่เมื่อนำเอาเข้าระบบ RT-PCR ยืนยันพบผลบวกแค่ 92 รายเท่านั้น ซึ่งเป็นอัตราความผิดพลาดที่สูงมาก 

ขณะที่นายอธึกกิต แสวงสุข คอลัมน์นิสต์ ชื่อดังก็ได้ออกมาโต้ นพ.เอกภพเช่นกัน ว่าเป็นการเรียงลำดับเหตุการณ์ผิดพลาด โดยแพทย์ชนบทบุกกรุงเกิดขึ้นก่อน ขณะที่ สปสช.จัดซื้อ ATK จำนวน 8.5 ล้านชิ้นในภายหลัง