ส่องโมเดล “หวยใบเสร็จไต้หวัน” รางวัลใหญ่ 10 ล้านบาท ต้นแบบนโบายประชาชน - เพื่อไทย

ส่องโมเดล “หวยใบเสร็จไต้หวัน” รางวัลใหญ่กว่า 10 ล้านบาท กระตุ้นเศรษฐกิจ ดึงคนเข้าระบบภาษี ต้นแบบนโยบายพรรคประชาชน - เพื่อไทย เหมือนและแตกต่างกันอย่างไร?  

“ลอตเตอรี่ใบเสร็จ” หรือ “หวยใบเสร็จ” ของไต้หวัน กลายมาเป็นโครงการที่หลายพรรคการเมืองของไทย นำประยุกต์ดัดแปลงเป็นนโยบายเศรษฐกิจ นำเสนอแก่ประชาชน อย่าง “พรรคประชาชน” ผ่านนโยบายหวยใบเสร็จ ที่ทางพรรคนำเสนอมาตั้งแต่การเลือกตั้งปี 2562 และนำเสนอต่อเนื่องในการเลือกตั้ง 2569 และล่าสุดอย่าง “พรรคเพื่อไทย” ที่เป็นส่วนหนึ่งของนโยบาย สร้างเศรษฐีเงินล้านทุกวัน วันละ 9 คน

ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ จึงขอไปทำความรู้จัก “หวยใบเสร็จ” ต้นตำรับจากไต้หวัน ว่ามีรายละเอียด ความเป็นมา และประสบความสำเร็จอย่างไรบ้าง

ที่มา “หวยใบเสร็จไต้หวัน”

โครงการ “ลอตเตอรีใบเสร็จไต้หวัน” หรือ “ถ่งอีฟาเพี่ยว”(統一發票) เริ่มต้นเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2494 หรือเมื่อเกือบ 75 ปีก่อน จากแนวคิดของนายเจิน เซียนฉุน ผู้อำนวยการฝ่ายการคลังของรัฐบาลไต้หวัน วัตถุประสงค์เพื่อดึงร้านค้าเข้าสู่ระบบจดทะเบียนถูกต้อง ลดการหลีกเลี่ยง-เพิ่มรายได้จากการจัดเก็บภาษีเข้ารัฐ นอกจากนี้ยังเป็นการกระตุ้นการอุปโภคบริโภคของประชาชนอีกด้วย

ในปีนั้นรัฐบาลสามารถจัดเก็บภาษีได้ถึง 51 ล้านดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 50 ล้านบาท) เพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้าซึ่งเก็บได้ที่ 29 ล้านดอลลาร์ไต้หวันใหม่ หรือถือว่าเพิ่มขึ้นกว่า 75%

เงื่อนไข “หวยใบเสร็จ”

ร้านค้าหรือธุรกิจที่มีรายได้ต่อเดือนเกิน 2 แสนดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 2 แสนบาท) จะต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และออกใบเสร็จแบบ Uniform Invoice ทุกครั้งที่มีการขายสินค้าหรือบริการ

ในใบเสร็จดังกล่าวจะมีการกำกับวันที่ออกใบเสร็จอย่างชัดเจน และจะมี “เลขหวย” ระบุอยู่ในรูปแบบตัวอักษรภาษาอังกฤษ 2 ตัว ตามด้วยเลขอารบิก 8 ตัว เช่น AB-12345678 โดยหมายเลขที่จะออกรางวัลคือเลข 8 หลักนี้เอง ซึ่งจะเป็นการสุ่ม ผู้ซื้อไม่สามารถเลือกเลขได้ 

ปัจจุบันมีทั้งใบเสร็จรูปแบบกระดาษ และใบเสร็จอิเล็กทรอนิกส์ (Cloud Invoice) ให้ร้านค้าสแกนเก็บใบเสร็จในแอปพลิเคชัน ซึ่งใบเสร็จอิเล็กทรอนิกส์จะมีรางวัลพิเศษเพิ่มเติมในแต่ละงวดด้วย โดยไม่มีเพดานกำหนดว่า 1 คนสามารถลุ้นหวยได้กี่ใบ แต่ขณะเดียวกันมีระบบตรวจจับป้องกันการ "ซอยใบเสร็จ" จงใจแบ่งซื้อของ ขณะที่ใครที่ไม่ต้องการลุ้นรางวัลเองก็สามารถหย่อนลงตู้บริจาคของหน่วยงานต่างๆ ได้ 

เงินรางวัลและการออกรางวัล 

การออกรางวัล จะออกทุกวันที่ 25 ของเดือนที่เป็นเลขคี่ (มกราคม, มีนาคม, พฤษภาคม, กรกฎาคม, กันยายน, พฤศจิกายน) โดยครอบคลุมใบเสร็จที่ออกภายใน 2 เดือนก่อนหน้า และคนที่ถูกรางวัลต้องไปขึ้นเงินภายในวันที่ 6 ของเดือนถัดไปและนับไปอีก 3 เดือน ไม่เช่นนั้นถือว่าสละสิทธิ์

เช่น การออกรางวัลวันที่ 25 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ออกรางวัลครอบคลุมใบเสร็จของเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม 2568 และคนที่ถูกรางวัลต้องไปขึ้นเงินภายในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ - 5 พฤษภาคม 2569

รางวัลแบ่งออกเป็น 8 ระดับ ดังนี้ 

1. รางวัลพิเศษ หรือ Special Prize (ถูก 8 ตัวตรงของรางวัลพิเศษ) เงินรางวัล 10 ล้านดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 10 ล้านบาท)

2. รางวัลใหญ่ หรือ Grand Prize (ถูก 8 ตัวตรงของรางวัลใหญ่) เงินรางวัล 2 ล้านดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 2 ล้านบาท)

3. รางวัลที่ 1 (ถูก 8 ตัวตรงของรางวัลที่ 1 ) เงินรางวัล 2 แสนดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 2 แสนบาท)

4. รางวัลที่ 2 (ถูก 7 ตัวท้ายของรางวัลที่ 1) เงินรางวัล 4 หมื่นดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 4 หมื่นบาท)

5. รางวัลที่ 3 (ถูก 6 ตัวท้ายของรางวัลที่ 1) เงินรางวัล 1 หมื่นดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 1 หมื่นบาท)

6. รางวัลที่ 4 (ถูก 5 ตัวท้ายของรางวัลที่ 1) เงินรางวัล 4 พันดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 4 พันบาท)

7. รางวัลที่ 5 (ถูก 4 ตัวท้ายของรางวัลที่ 1) เงินรางวัล 1 พันดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 1 พันบาท)

8. รางวัลที่ 6 (ถูก 3 ตัวท้ายของรางวัลที่ 1) เงินรางวัล 200 ดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (ราว 200 บาท)

ทั้งนี้รัฐบาลไต้หวัน ไม่ได้กำหนดเพดานของเงินรางวัลในแต่ละรอบ และจ่ายตามจำนวนผู้ที่ถูกรางวัลจริงสะท้อนให้เห็นว่าภาษีที่จัดเก็บได้เพิ่มมากขึ้นจากโครงการนี้ คุ้มค่ากับเงินรางวัลที่รัฐบาลต้องจ่ายไปในแต่ละงวด 

อย่างไรก็ดีผู้ที่ถูกรางวัลมูลค่า 5,000 ดอลลาร์ไต้หวันใหม่ขึ้นไป จะต้องถูกหักภาษี 20% และค่าอากรแสตมป์อีก 0.4% เช่น ในกรณีรางวัลพิเศษ 10,000,000 ดอลลาร์ไต้หวันใหม่ หลังภาษีจะเหลือราว 7,960,000 ดอลลาร์ไต้หวัน เป็นต้น ขณะที่รางวัลเล็กๆ มูลค่าไม่เกิน 1,000 ดอลลาร์ไต้หวันใหม่ สามารถนำไปขึ้นรางวัลตามร้านสะดวกซื้อได้เลย หรือหากเก็บเป็บในเสร็จอิเล็กทรอนิกส์ผ่านแอปฯ และผูกบัญชีธนาคารไว้ เงินรางวัลก็จะโอนเข้าบัญชีโดยตรง ฃ

เทียบหวยใบเสร็จ “สีส้ม-สีแดง”

สำหรับโครงการ “หวยลอตเตอรี่” ถูกนำมาประยุกต์ให้เข้ากับบริบทของประเทศไทย และเป็นส่วนหนึ่งในนโยบายที่พรรคประชาชน และพรรคเพื่อไทย นำเสนอในการเลือกตั้ง 2569 ซึ่งมีความแตกต่างกันในรายละเอียดระหว่างทั้ง 2 พรรค และแตกต่างจากของไต้หวันพอสมควร

“หวยใบเสร็จ” พรรคประชาชน

เป้าหมาย

• กระตุ้นเศรษฐกิจตลอดปี, สนับสนุน SMEs แข่งขันกับบริษัทใหญ่ได้ ดึงเข้าระบบภาษี จูงใจผู้บริโภคอุดหนุน SMEs มากขึ้น

ผู้บริโภค

• สะสมยอดซื้อจากร้าน SMEs (สะสมได้หลายร้าน) ครบทุกๆ 500 บาท โดยซื้อผ่านแอปฯ เป๋าตังหรือแอปฯ ธนาคารที่เข้าร่วม จะได้รับหวยใบเสร็จ (เลข 3 ตัว) 1 ใบ โดยเลือกเลขเองได้ระหว่าง 000-999
• ลุ้นรางวัลได้ทุกครึ่งเดือน (สูงสุด 20 ใบ/เดือน ในเฟสแรก)
• เติมเงินคนละครึ่ง 1,000 บาทต่อคน 12 ล้านคน พร้อมหวยใบเสร็จ SMEs ที่จะจูงใจผู้บริโภคสนับสนุนร้านค้ารายย่อย SMEs ครั้งแรก

ผู้ประกอบการ

• ร้านค้าที่ร่วมโครงการ ได้รับหวยใบเสร็จ 1 ใบ เมื่อมียอดขายสะสมทุกๆ 5,000 บาท (สูงสุด 20 ใบ/เดือน)ฃ
• เข้าร่วมโครงการได้ ทั้ง SMEs ประเภทบุคคลธรรมดา และ นิติบุคคล
• จูงใจร้านค้าเข้าระบบภาษี โดย SMEs ที่เข้าร่วมโครงการจะได้สิทธิประโยชน์ คือ 
  - ขยายเพดาน VAT จาก 1.8 ล้านบาท/ปี เป็น 3.6 ล้านบาท/ปี
  - เพิ่มอัตราค่าใช้จ่ายเหมาในการคำนวณภาษีรายได้บุคคลธรรมดา เดิมอัตรา 60% เป็นสูงสุด 90% (สำหรับรายได้ไม่เกิน 5.4 ล้านบาท/ปี)
  - เลือกจ่าย VAT อัตราเหมา 2.1% แทน 7% ได้ และยื่นรายไตรมาสแทนรายเดือน เพื่อลดภาระงานเอกสาร
• SMEs ในโครงการสามารถใช้ข้อมูลยอดขายจริงมายื่นขอ สินเชื่อในระบบ ได้ทันที พร้อมเพิ่มการค้ำประกันจาก บสย. เพื่อสร้างความมั่นใจให้สถาบันการเงินในการปล่อยกู้
• ได้สิทธิคืน VAT สูงสุด 50,000 บาท/ราย ในรูปแบบ "คูปอง Transformation" เอาไปใช้ปรับปรุงประสิทธิภาพธุรกิจ เช่น ใช้ซอฟต์แวร์ ทำบัญชี ขอมาตรฐาน ISO หรือหาตลาดส่งออก

งบประมาณ-เงินรางวัล

• ออกรางวัลเดือนละ 2 งวด ใช้เลขเดียวกับสลากกินแบ่งรัฐบาล ใช้งบประมาณงวดละ 500 ล้านบาท รวมทั้งปี 12,000 ล้านบาท
• เงินรางวัล 500 ล้านบาท หารด้วยจำนวนคนถูกรางวัล เช่น มีคนถูกรางวัล 100,000 คน จะได้รับเงินคนละ 5,000 บาท 

"สร้างเศรษฐีเงินล้าน วันละ 9 คน" พรรคเพื่อไทย 

ลุ้นเป็นเศรษฐีเงินล้านได้ทุกวัน วันละ 9 รางวัล รางวัลละ 1 ล้านบาท โดย 5 ใน 9 รางวัล มาจากการสุ่มรางวัลจากเลขใบเสร็จ และอีก 4 รางวัลสุ่มจากเลขบัตรประชาชน 4 กลุ่ม คือ 1.กลุ่มเกษตรกร 2.กลุ่มอาสาสมัคร เช่น อสม. อสส. กู้ภัย ทหารผ่านศึก ชรบ. เป็นต้น 3. ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป และ 4. ประชาชนผู้ยื่นแบบภาษี

เป้าหมาย

• หาเงินเข้ารัฐสร้างระบบสวัสดิการยั่งยืน, ทำฐานข้อมูล Big Data จูงใจ SME ร้านค้า ประชาชนเข้าระบบภาษีและฐานข้อมูลรัฐ เพื่อนำไปต่อยอดนโยบายอื่นๆ

ผู้บริโภค

• ประชาชนทั่วไปซื้อสินค้าและบริการ เพียงขอใบเสร็จรับเงินหรือ e-Receipt จากร้านค้า ก็มีสิทธิ์ลุ้นรางวัล โดยใบเสร็จไม่จำกัดมูลค่าขั้นต่ำ ไม่จำกัดจำนวน  

ผู้ประกอบการ

• ใบเสร็จใช้ได้ตั้งแต่ห้างสรรพสินค้า ถึงร้านค้ารถเข็น ร้านอาหารริมทาง

งบประมาณ-เงินรางวัล

• เงินล้านจากการสุ่มจากใบเสร็จ 5 คน 5 ล้านบาท/วัน   
• ใช้งบประมาณรวม 3,285 ล้านบาท/ปี (รวมทั้งการสุ่มจากใบเสร็จ และจากเลขบัตรประชาชน) 

ที่มา : พรรคประชาชน, อิสริยะ ไพรีพ่ายฤทธิ์, พรรคเพื่อไทย, thaibiztaiwan,  law.moj.gov.tw