ข่าว
  • Thairath Talk
  • 100 year

    รู้จัก CPTPP ได้หรือเสีย เวียดนามรอเสียบ จับตาจีนดุลอำนาจ ศก. (คลิป)

    ไทยรัฐออนไลน์6 มิ.ย. 2563 05:30 น.
    SHARE

    กลับมาอีกครั้งกับวาระร้อน CPTPP ... ย้อนดูที่มาที่ไป หากไทยเข้าร่วมได้อะไร? เสียอะไร? จับตาจีนและสหรัฐฯ กับการเปลี่ยนดุลอำนาจเศรษฐกิจใหม่

    CPTPP ถูกดันมาแล้วหลายหน และก็ต้องพับแผนไปแบบเงียบๆ แต่รอบนี้ดูท่ารัฐบาลจะเอาจริงเอาจัง ไม่เหมือนกับรอบที่ผ่านๆ มา ที่ล่าสุด คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ส่งไม้ต่อ ประสานวิปรัฐบาลเสนอสภาฯ เพื่อตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ (กมธ.) ขึ้นมาพิจารณาถกข้อดีและข้อเสีย ปลุกกระแสทั้งฝ่ายสนับสนุนและคัดค้าน ออกมาซัดข้อมูลกันต่อเนื่อง

    แต่ดูท่าแล้ว การมาของ CPTPP รอบนี้มีสัญญาณบางอย่างที่อาจบอกได้ว่า โอกาสที่ไทยจะเข้าร่วมเป็น 1 ในประเทศสมาชิก CPTPP นั้นสูงพอสมควร

    และไม่ว่าเวลานั้น ไทยจะ "เข้าร่วม" หรือ "ไม่เข้าร่วม" ก็ตาม ในเวลานี้ เราก็ต้องมาทำความรู้จักกับ CPTPP กันสักนิดว่าที่มาที่ไปเป็นอย่างไร?

    สำคัญที่สุด คือ สมมติถ้าไทย "เข้าร่วม" จะได้หรือเสียอะไร?

    ก่อนอื่นเลย CPTPP ย่อมาจาก Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership หรือ "ความตกลงที่ครอบคลุมและก้าวหน้าสำหรับหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก" นั่นเอง โดยมีการลงนามอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2561 ที่เมืองซานดิเอโก ประเทศชิลี และมีการบังคับใช้เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2561 มีสมาชิกทั้งหมด 11 ประเทศ คือ ออสเตรเลีย บรูไน แคนาดา ชิลี ญี่ปุ่น มาเลเซีย เม็กซิโก นิวซีแลนด์ เปรู สิงคโปร์ และเวียดนาม ซึ่งมีผลิตภัณฑ์มวลรวม หรือ GDP รวม 426 ล้านล้านบาท

    ซึ่ง ณ เวลานี้ นับว่า CPTPP เป็นเขตการค้าเสรีที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 3 ของโลกเลยก็ว่าได้ แต่เดิมทีมีการคาดหวังว่า CPTPP จะเป็นเขตการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลกเลยทีเดียว

    แล้วเพราะอะไรทำให้ไม่ได้เป็นอย่างที่หวัง?

    คำตอบอยู่ตรงนี้!!

    เดิมทีแล้ว CPTPP เป็นแนวคิดของอดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ "บารัค โอบามา" แต่ครั้งนั้นรู้จักกันในชื่อว่า TPP ย่อมาจาก Trans-Pacific Partnership หรือ "ความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก" ซึ่งนับเป็นหนึ่งในนโยบายหลักที่อยู่ใน "ยุทธศาสตร์ปักหมุดเอเชีย"

    แต่แล้วฝันยังไม่ทันได้เป็นจริง!!

    เมื่อ "โดนัลด์ ทรัมป์" ก้าวขึ้นมาเป็น "ประธานาธิบดีสหรัฐฯ" คนใหม่ ก็ทำเรื่องตรงกันข้าม ด้วยการ "ถอน" สหรัฐอเมริกาออกจาก TPP ทันทีเมื่อวันที่ 23 มกราคม 2560 พร้อมลั่นวาจาดังฉะฉานว่า "ข้อตกลง TPP เป็นอันตรายต่อสหรัฐอเมริกาอย่างยิ่ง"

    ทั้งที่ก่อนหน้านี้มีการคาดการณ์ว่า TPP จะช่วยส่งเสริมการส่งออกของสหรัฐอเมริกาและดันเศรษฐกิจให้เติบโต โดยปี 2568 จะมีมูลค่าการส่งออกกว่า 10 ล้านล้านบาท

    แต่ความหวังของ "โอบามา" ต้องดับวูบไป พับ TPP เก็บใส่ลิ้นชัก

    ส่วนประเทศอื่นๆ ที่ถูกดึงมาร่วมหัวจมท้าย TPP ด้วยกันในตอนแรก ใครที่คิดว่าสหรัฐอเมริกาถอน แล้วคนอื่นจะถอย ขอบอกว่าไม่!!

    นอกจากไม่ถอดใจแล้ว เหล่าประเทศสมาชิกเดิมยังฟื้นคืนข้อตกลงการค้าเสรีขึ้นมาใหม่อีกครั้ง แล้วจัดการลบบทบัญญัติออกถึง 22 ข้อ ที่ล้วนแต่เป็นบทบัญญัติที่สหรัฐอเมริกาสนับสนุน ซึ่งประเทศอื่นๆ มองว่า "มันไม่จำเป็นและไม่ได้ประโยชน์อะไร"

    จนกลายมาเป็น CPTPP ในวันนี้นั่นเอง

    และที่บอกไว้ว่า ความคาดหวังเป็นเขตการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลกต้องจบลง นั่นก็เพราะว่า เมื่อ "สหรัฐอเมริกา" ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลก ถอนตัวออกจาก TPP ก็ทำให้การรวมตัวเป็น CPTPP มีขนาดเศรษฐกิจเล็กลง จากเดิมที่อยู่ราวๆ 38-40% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมโลก มูลค่าราว 3,396 ล้านล้านบาท ก็เหลือเพียง 13-14% เท่านั้น

    สำหรับสิทธิประโยชน์หลักๆ ที่ CPTPP นำเสนอต่อประเทศสมาชิก และประเทศอื่นๆ ที่จะเข้าร่วมในอนาคต ก็อย่างเช่น ในระหว่างประเทศสมาชิกด้วยกันจะมีการกำหนดกำแพงภาษีต่ำ หรือบางสินค้าและบริการอาจถึงขั้นขจัดกำแพงภาษีเลย อีกทั้งยังเปิดโอกาสทางการค้ากับตลาดใหม่ๆ ที่อาจช่วยส่งเสริมให้ประเทศสมาชิกพัฒนาคุณภาพและปรับปรุงสินค้าในการเข้าตีตลาดในประเทศอื่นๆ ได้

    โดยครอบคลุมสินค้าและบริการจำนวนมาก ทั้งบริการด้านการเงิน การสื่อสารทางไกลโดยใช้เทคโนโลยี และมาตรฐานความปลอดภัยทางอาหาร

    ส่วนคำถามที่คาใจใครหลายๆ คนว่า "ถ้าไทยเข้าร่วมจะได้อะไรกับเขาบ้าง?"

    ก็ขอไล่ตอบเป็นข้อๆ ตรงนี้ คือ

    1. บอกไปแล้วว่า CPTPP เปิดโอกาสทางการค้ากับตลาดใหม่ๆ ดังนั้น ไทยเองก็เช่นกัน มีโอกาสที่จะเพิ่มการส่งออกไปยังประเทศสมาชิกอื่นๆ ได้ โดยเฉพาะกับบางประเทศที่ไทยไม่ได้มีการทำข้อตกลงสิทธิประโยชน์ทางภาษีร่วมกันมาก่อนเลย เช่น แคนาดาและเม็กซิโก

    2. ไทยอาจกลายเป็นฐานการผลิตใหม่ ซึ่งนับว่าสำคัญมากๆ ในอนาคตมีการคาดการณ์ว่า โควิด-19 อาจทำให้เกิด New Supply Chain ที่อาจย่นระยะใกล้ๆ เพื่อง่ายต่อการผลิต ดังนั้น ประเทศในกลุ่มสมาชิก CPTPP ที่อยู่ภูมิภาคเดียวกัน หรือประเทศที่มีการทำการค้ากับกลุ่มประเทศสมาชิก ก็อาจเข้ามาลงทุนในไทยเพิ่มมากขึ้น แต่หากไทยไม่เข้าร่วม CPTPP ก็อาจเสียโอกาสตรงนี้ไปให้กับประเทศเพื่อนใกล้เรือนเคียงอย่าง "เวียดนาม" ได้

    และ 3. เพิ่มความสามารถทางการแข่งขันของไทยในระยะยาว

    แต่เมื่อมีได้ก็ย่อมมี "เสีย" เช่นกัน!!

    ข้อแรกคงหนีไม่พ้นความกังวลที่หลายๆ คนกำลังคิดไม่ตก และกลายมาเป็นข้อถกเถียงในวงกว้าง คือ ผลกระทบที่มีต่อ "อุตสาหกรรมการเกษตร" เพราะ CPTPP จะเปิดโอกาสให้ประเทศสมาชิกส่งสินค้าเข้ามาแข่งขันในไทยได้มากขึ้น โดยเฉพาะ "ปุ๋ย" ที่บางประเทศถือเป็นสินค้าเกษตรส่งออกหลักเลยทีเดียว และในส่วนนี้ยังมีบทบัญญัติที่เรียกว่า UPOV หรือ "ข้อบัญญัติที่สมาชิกต้องเข้าร่วมในอนุสัญญาการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่" ที่เปิดโอกาสให้ประเทศสมาชิกอื่นๆ อีกแล้ว คือ สามารถนำ "พันธุ์พืชไทย" ไปวิจัยและพัฒนา แล้วสามารถจดสิทธิบัตรได้อีกด้วย

    แน่นอนว่า กระทบกับเกษตรกรแบบเต็มๆ!!

    กระทบอย่างไร?

    หากเป็นไปตามบทบัญญัติที่ว่านี้ เกษตรกรไทยจะไม่สามารถเก็บเมล็ดพันธุ์พืชไว้ปลูกต่อได้ เพราะหากมีลักษณะที่ไปเหมือนกับที่มีการจดสิทธิบัตรไว้ ถือว่าใช้ไม่ได้!! ดังนั้น เกษตรกรต้องซื้ออย่างเดียว กลายเป็นเพิ่มต้นทุนทางการเกษตรให้สูงขึ้นอีก

    ต้นทุนเพิ่ม! สินค้าก็ต้องราคาเพิ่ม!

    และอีกข้อหนึ่ง คือ ผลกระทบต่อ "ธุรกิจบริการ" ที่มีการระบุว่า ประเทศสมาชิก CPTPP สามารถกำหนดหมวดธุรกิจการบริการได้ว่าไม่อยากเปิดเสรีอันไหน ซึ่งส่วนนี้เองที่เป็นปัญหา หมายความว่า หมวดธุรกิจการบริการอื่นๆ ที่ไม่ได้กำหนดไว้จะต้องเปิดให้นักลงทุนต่างชาติทั้งหมด และเมื่อนักลงทุนต่างชาติเข้ามามากๆ ก็อาจทำให้ไทยเสียตลาดท้องถิ่นของตัวเองได้

    ส่วนข้อโต้แย้งอื่นๆ ที่เป็นข้อกังวล คือ การเข้าร่วม CPTPP ให้สิทธิประโยชน์กับแค่บางกลุ่มเท่านั้น!!

    โดยจากการศึกษาของ Asian-Pacific Resource & Research Centre for Women (ARROW) แสดงให้เห็นว่า CPTPP จะได้ประโยชน์แค่เพียง "ประเทศที่พัฒนาแล้ว" เท่านั้น

    ยกตัวอย่างกรณีของ "นาฟต้า" หรือ ข้อตกลงการค้าเสรีอเมริกาเหนือ (North America Free Trade Agreement: NAFTA) ที่ทำให้ประเทศที่ยังไม่พัฒนาได้รับผลกระทบ เช่น เม็กซิโก ที่พบว่า ความเหลื่อมล้ำเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าจากค่าเฉลี่ยขององค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (OECED) ซึ่งกว่าครึ่งหนึ่งของประชากรในประเทศอยู่ในสถานะ "ยากจน"

    มาที่อีกด้านหนึ่งของ CPTPP กลายเป็นสนามประลองเชิงของ 2 ขั้วมหาอำนาจโลกไปแล้ว

    หลังสหรัฐอเมริกาถอนตัวออกจาก TPP ทางจีนเองก็กลับมามีท่าทีสนอกสนใจเข้าร่วมเป็นสมาชิก CPTPP อีกครั้ง นับเป็นนัยสำคัญที่แสดงถึงการเปลี่ยน "ดุลอำนาจทางเศรษฐกิจ" ในอนาคต

    และเมื่อจีนมีท่าทีสนใจแบบนี้ ทางสหรัฐอเมริกาเองก็มีความกังวลว่า "จีนอาจฉวยโอกาสใช้ CPTPP ในการเลี่ยงกำแพงภาษีสงครามการค้า" ซึ่งในความเป็นจริง หากมาดูดีๆ แล้ว ไม่ว่าจีนจะร่วมหรือไม่ร่วม CPTPP ก็สามารถส่งวัตถุดิบให้กับประเทศสมาชิก CPTPP เช่น เวียดนาม ได้เหมือนเดิม และนั่นทำให้จีนสามารถส่งผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปไปสหรัฐอเมริกาได้โดยไม่ต้องเสียภาษีอยู่ดี

    ขณะที่ "ทรัมป์" เอง ก็มีการเปรยสัญญาณเป็นพักๆ ว่า อาจกลับมาเข้าร่วม CPTPP อีกครั้ง หากว่าเขาได้รับ "ดีลที่ดีกว่าสมัยโอบามา"

    มาถึงตรงนี้ ข้อสรุปสั้นๆ ของ CPTPP แม้ว่าจะทำให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP เติบโตขึ้น รายได้เพิ่มขึ้น แต่ก็อาจต้องแลกด้วยการเสียเปรียบในบางธุรกิจที่อาจกระทบต่อประชาชนในประเทศ

    จึงเป็นที่น่าจับตาว่า "ไทยจะเลือกเข้าร่วมหรือไม่?" และสุดท้าย CPTPP จะกลายเป็นเขตการค้าเสรีที่กลายเป็นสนามประลองยุทธแห่งใหม่ของ 2 ขั้วมหาอำนาจ "จีน-สหรัฐอเมริกา" หรือไม่?.

    ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ รายงาน

    ข่าวอื่นๆ :

    อ่านเพิ่มเติม...

    แท็กที่เกี่ยวข้อง

    CPTPPเขตการค้าเสรีสหรัฐอเมริกาเกษตรกรCPTPP คืออะไรทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์

    Most Viewed

    คุณอาจสนใจข่าวนี้